Alle remmen los: de loon-prijsspiraal

Gênant. Dat is de term die een Nederlandse centrale bankier onlangs binnenskamers gebruikte voor de Nederlandse inflatie. Kom daar maar eens mee aan bij de collega's in Frankfurt. Na het inflatiecijfer van 4,9 procent over april, dat gisteren binnenkwam, mag `gênant' worden vervangen door `gevaarlijk'.

De hoge inflatie kan in theorie een tijdelijk verschijnsel zijn: er is het gezamenlijke effect van de btw en ecotax, dat het cijfer alleen dit jaar rond de procent opwaarts vertekent. Er zijn de voedselprijzen die sterk stijgen als gevolg van de vee-crises. En ook de hoge energieprijzen kunnen tijdelijk blijven. De prijzen liepen in de loop van vorig jaar op, zodat in de loop van dit jaar de stijging op jaarbasis langzaam terugvalt. Dat proces moet begin 2002 het sterkst worden, zodat de inflatie dan op jaarbasis kan duikelen. Tegelijkertijd valt dan ook het btw-effect uit de berekening. Zodat de inflatie rond januari terug kan zijn richting de 2 procent-en-een-beetje, die overal in de boeken staat.

Tot zover de techniek. Het gevaar zit er in dat de drie belangrijkste `omgevingsfactoren' een terugkeer naar lage inflatiecijfers tegenwerken. De eerste is het monetaire beleid, dat in Frankfurt geen rekening meer houdt met nationale omstandigheden. Donderdag verlaagde de Europese Centrale Bank de rente, waardoor Nederland juist een extra monetaire stimulans krijgt die het geenszins kan gebruiken. Tweede is het begrotingsbeleid. Terwijl onder de huidige omstandigheden een uiterst restrictief beleid zou moeten worden gevoerd, is bij het begrotingsakkoord van twee weken geleden de Zalm-norm opgerekt en wordt netto juist meer uitgegeven door de overheid. Het verkiezingsjaar 2002 nadert.

Derde factor zijn de lonen. Een loonstijging van 4 procent is, gezien de jongste cao's, nu de bodem geworden in plaats van het plafond. Lichtpunt was dat een flink deel van de cao's tweejarig was, en in 2000 is afgesloten. Maar als de inflatie niet snel genoeg naar beneden komt, zullen de onderhandelaars de koopkrachtschade van 2001 volgend voorjaar willen inhalen. Dat betekent dat er niet zonder meer met bescheiden loonstijgingen in 2002 mag worden gerekend.

Geen rem van de centrale bank, geen rem van het kabinet-Kok, en geen rem van het loonfront: iedereen lijkt zo hardnekkig uit op een loon-prijsspiraal dat de Efteling er een nieuwe attractie van zou kunnen maken. De OESO waarschuwde vorige week voor een haasje-over van lonen en prijzen, en de kans bestaat dat zij gelijk krijgt. Dat is meer dan gênant.