Vlaams Blok bespeelt volksgevoel

Als geen andere partij slaagt het extreem-rechtse Vlaams Blok erin het volksgevoel in Antwerpen te bespelen. Nu weer met zijn protest tegen een hennepmuseum.

Antwerpen mag geen stad worden zoals Amsterdam, ,,waar alles kan en mag''. Onder dat motto organiseert de extreem-rechtse partij Vlaams Blok morgen een betoging tegen de komst van een hennepmuseum. Dat museum zou worden opgezet door de Nederlander Nol van Schaik, alias `Willie Wortel', die in Haarlem enige coffeeshops uitbaat. Deze betoging is op zich een minor event. Maar het is wel het zoveelste voorbeeld van de manier waarop het Vlaams Blok zich in Antwerpen steeds populairder maakt: door onderwerpen bij de kop te pakken die de stadsbewoners aanspreken. ,,De partij is daar ongelooflijk goed in. Andere partijen hebben steeds het nakijken'', stelt de Antwerpse wethouder voor Cultuur, Eric Antonis, bezorgd vast.

Antonis zegt dat hij niets afweet van plannen voor een hennepmuseum – een museum moet een vergunning aanvragen voor het überhaupt open kan, en dat heeft Van Schaik bij zijn weten niet gedaan. Maar het Vlaams Blok weet dat Van Schaik, ,,een crimineel die in Frankrijk nog vijf jaar moet uitzitten wegens smokkel van 200 kilo marihuana'', al twee maanden bezig is om een gehuurd pand aan de Van Wesenbekestraat 42 op te knappen.

Inderdaad: volgens de rondgestuurde uitnodigingen wil Van Schaik morgenmiddag om drie uur het `Global Hemp'-museum openen met ,,om te beginnen een expositie voor op cannabis gerichte kunst''. Van Schaik zal er zelf niet zijn. De Belgische politie wil hem arresteren en uitleveren aan Frankrijk, om hem daar zijn straf alsnog uit te laten zitten. Zeker nu een nieuwe, soepele drugswet in België voor consternatie zorgt, voedt de komst van zo'm museum, hoe `onschuldig' in Nederlandse ogen ook, de angst van veel Antwerpenaren – leden en niet-leden van het Blok – dat hun stad op den duur een mekka zal worden voor drugsdealers en verslaafden.

Volgens de nieuwe drugswet, die nog niet van kracht is, is het gebruik van softdrugs onder bepaalde omstandigheden niet langer verboden. De verkoop blijft wel strafbaar. Een grote groep Belgen is bang dat hun land, net als Nederland, uit praktische overwegingen langzaamaan een soort gedoogbeleid zal gaan voeren voor coffeeshops die kleine hoeveelheden softdrugs aan de man brengen. Dat juist sommige Nederlanders alvast willen proberen hoe ver ze kunnen gaan, bevestigt de Antwerpenaren in dat voorgevoel.

,,Wat voor soort museum het ook is'', zegt Antonis, ,,het feit dat het Blok er alvast tegen protesteert is veel stadsbewoners uit het hart gegrepen. Geen andere partij die dat doet.'' De partij haalde afgelopen oktober bij de gemeenteraadsverkiezingen in Antwerpen bijna eenderde van de stemmen.

Alleen met een grote coalitie konden de andere partijen het Vlaams Blok buiten het gemeentebestuur houden. Door dit cordon sanitaire heeft het Blok geen wethouders, en zit het net als de afgelopen jaren in de oppositie. Maar de coalitie is zo divers en dus zo verdeeld over allerlei onderwerpen (behalve over het negeren van het Vlaams Blok), dat er van deugdelijk bestuur niet altijd evenveel terecht komt.

Veel bewoners klagen over wanbeleid, bureaucratie en politiek gekonkel. Zij zien lokale politici als mensen die meer voor zichzelf opkomen dan voor de leefbaarheid van de stad. Straten liggen eindeloos open, buurtproblemen blijven eeuwig onopgelost. De enige partij die dit groeiende ongenoegen hardop aan de kaak stelt, is het Blok. ,,Er hoeft in een wijk maar een klein probleem te zijn, en het Blok gooit het in de raad'', vertelt een Antwerpenaar. ,,Steeds meer mensen vinden het prachtig: eindelijk een partij die luistert!''

In de raadszaal zelf zitten alle Blokkers aan één kant, de andere partijen aan de andere kant. ,,De Blokkers hebben een ongelooflijke dossierkennis'', zegt een stadsambtenaar. ,,Ze komen met vragen over vuilniszakken, de kathedraal die toegangsgeld wil heffen, spiegels op een gevaarlijk kruispunt of overlast in de buurt van een bepaald café. En de reacties aan de andere kant van de zaal zijn dan: `ja, eh', of `we zullen het eens bestuderen'. Echt antwoord hebben de coalitiepartijen vaak niet, het Blok is ze te snel af. Of ze gooien de ideeën in de prullenbak, omdat die `van extreem-rechts' komen''.

Volgens Vlaams-Blokker Philippe van der Sande heeft zijn partij in raadsvergaderingen ook ,,tot vervelens toe'' de burgemeester gevraagd naar zijn standpunt over de komst van het hennepmuseum. ,,Maar we hebben nooit een ernstig antwoord gehad.'' Op deze manier ontdoet het Vlaams Blok zich razendsnel van zijn imago van racistische partij en groeit het uit tot de partij die het wil worden: een brede, conservatieve volkspartij. Het is niet voor niets dat het Blok niet alleen meer scoort in arme wijken met veel immigranten. Ook in sommige villabuurten haalde het 28 procent van de stemmen.

Het Vlaams Blok timmert niet alleen in de raadszaal aan de weg, of met openbare speldenprikken zoals de demonstratie tegen het hennepmuseum. Zij benadert burgers, gericht en persoonlijk. De sluiting van de gemeentelijke boekbinderij is een mooi voorbeeld. Het bedrijf bond al jaren de boeken in voor de openbare bibliotheek. Maar dat duurde altijd erg lang. Als er een recensie in de krant stond en mensen wilden het bewuste boek lenen bij de bibliotheek, kregen ze te horen: `U moet een paar maanden wachten'.

De gemeente sloot de binderij en ging in zee met commerciële binderijen, die boeken binnen een week bij de bibliotheek kunnen bezorgen. De 25 werknemers kregen te horen dat ze hun salaris konden behouden. De beslissing was nog niet gevallen of het Blok stuurde alle 25 een persoonlijke brief, met kopieën naar de media. Het Blok, daar kwam het op neer, zou niet tolereren dat ze zo maar op straat kwamen te staan. Het verhaal dat in de kranten kwam, ging over de gemeente die losjes met haar mensen en het culturele Vlaamse erfgoed omspringt alles in het teken van de commercie. Geen woord over de gemiddelde bibliotheeklezer die een nieuw boek tien keer sneller kan lenen dan vroeger.

Ook met de betoging tegen `Willie Wortel' morgen probeert het Vlaams Blok de andere partijen het nakijken te geven. Dat is wederom een gecalculeerde zet, met ruime kans van slagen. In april al probeerde iemand de eerste `grow-shop' in Antwerpen te openen een winkel met accessoires voor mensen die thuis cannabis willen kweken. De politie was vastbesloten in te grijpen, al was het maar om de publieke opinie gerust te stellen dat er van gedogen geen sprake is. Maar het was het Vlaams Blok dat met de `eer' ging strijken: het organiseerde vóór de opening een luidruchtige demonstratie, waar ook niet-Blokkers aan meededen. De betogers gingen pas naar huis toen de politie de winkeldeur had verzegeld. De pers vloog erop af. Daardoor kreeg heel België de indruk dat de grow-shop was verzegeld dankzij de `waakzaamheid' van het Vlaams Blok. En dat was precies zijn bedoeling.