Spelersbond stapt naar de rechter

De internationale spelersvakbond FIFPro stapt naar de rechter om het akkoord over het nieuwe transfersysteem te toetsen. De zaak dient op 28 mei voor de rechtbank van Brussel.

In een verkorte procedure wordt de rechter de vraag voorgelegd of het mogelijk is dat de Europese Commissie een privaatrechtelijke instantie, te weten de wereldvoetbalbond FIFA, de bevoegdheid kan geven regels op te stellen die afwijken van het Europese recht en het Bosman-arrest.

De FIFPro heeft voor deze zaak mr. Luc Misson uit Luik ingeschakeld. Hij was ook de advocaat van voormalig voetballer Jean-Marc Bosman. Misson wist in 1995 met het Bosman-arrest bij het Europese Hof te bewerkstelligen dat er een einde kwam aan transfersommen na afloop van een contract.

De zogenoemde prejustitiële beslissing van de rechter moet er voor zorgen dat de FIFA op 6 en 7 juli, tijdens een congres in Buenos Aires, de bekrachtiging van het nieuwe transfersysteem uitstelt. Misson vindt dat verschillende punten uit het akkoord dat de Europese Unie met de FIFA en UEFA in maart sloot, in strijd zijn met het Europese recht en het Bosman-arrest. Zo dienen voetballers straks hun contracten minimaal drie jaar te respecteren. Voor spelers ouder dan 28 jaar is dat twee jaar. Voor spelers tot 23 jaar die van club veranderen moet bovendien ook nog een vergoeding voor opleidingskosten worden betaald. De FIFPro vindt dat hiermee de situatie van voor het Bosman-arrest weer min of meer is hersteld.

Het Belgische Sportcomité, de overkoepelende spelersvakbond, heeft bij het Europese Hof nog twee klachten liggen. De socialistische tak diende een klacht in tegen het oude transfersysteem. De FIFPro heeft besloten dit initiatief te steunen. Dat geldt binnenkort waarschijnlijk ook voor de klacht van de liberale afdeling van het Sportcomité tegen het huidige systeem. De klachten kunnen echter pas ontvankelijk worden verklaard als het nieuwe transferreglement is ingevoerd. Daarnaast heeft de Italiaanse club Perugia zich eveneens gewend tot het Europese Hof.

De FIFA wil beide Belgische zaken overigens afkopen. Dat gebeurde eerder met de slepende Balog-case. De wereldvoetbalbond is kennelijk bang voor jurisprudentie die een bedreiging vormt voor het huidige systeem van (hoge) afkoopsommen. De Hongaarse voetballer Tibor Balog wilde in 1997 overstappen naar het Franse Nancy. Hoewel zijn contract was beëindigd vroeg zijn oude werkgever Charleroi 275.000 gulden als transfersom. Voor spelers van buiten de EU geldt het Bosman-arrest immers niet.

Balog vocht dit feit aan bij de rechter die hem voorlopig op grond van discriminatie in het gelijk stelde, maar voor een definitieve uitspraak verwees naar het Europese Hof. Een dag voordat in Straatsburg uitspraak zou worden gedaan, bood de FIFA op 29 maart Balog een grote som geld aan. Dat accepteerde hij in ruil voor het stoppen van de procedure.

Advocate-generaal Bloomberg heeft echter haar advies aan het Europese Hof wel verder uitgewerkt. Zij concludeert dat het transfersysteem in strijd is met de wet vrije mededinging van de Europese Unie (artikel 81 en 53) en derhalve niet rechtsgeldig. Het zat haar niet lekker dat het Hof niet meer aan een uitspraak toekwam. Balog kwam via Israël weer bij een club in België terecht.

In Nederland liet Kanu bij zijn overgang van Ajax naar Internazionale het transferreglement toetsen, met als resultaat dat er sprake was van discriminatie. Sindsdien zijn in Nederland ook spelers van buiten de EU vrij om na afloop van hun contract zonder vergoedingssom elders te voetballen.

Overigens hebben FIFA en UEFA, de FIFPro en de Europese Commissie grote problemen met de uitwerking van het akkoord over de nieuwe transferregels. Vooral op arbeidsrechtelijk gebied zijn er veel vraagstukken. Nog steeds bestaan er onduidelijkheden over de wijze van invoering, de hoogte van de compensatie van de opleidingskosten en de samenstelling van de arbitragecommissie die een uitspraak doet bij geschillen tussen club en speler.