Limburgse IRT-affaire stinkt ook nog na 10 jaar

De Limburgse IRT-affaire eindigde gisteren voor het hof in Arnhem geheel in stijl. Het openbaar ministerie moet de vervolging van twee drugsverdachten staken. Het dossier blijkt zoek.

,,Een doos met een hele oude taart'', noemt de Maastrichtse officier van justitie C. Hilten het. En ook haar baas, hoofdofficier van justitie J. van Eck, beklemtoont vooral hoe gedateerd de zaak is die in de volksmond de Limburgse IRT-affaire is gaan heten. ,,De kwestie is bijna tien jaar oud! Dat waren hele andere tijden'', zegt Van Eck.

En toch is de zaak nog actueel. Het Arnhemse gerechtshof wierp de taart, de vrucht van een drugsonderzoek dat een decennium geleden begon, alsnog in het gezicht van het Zuid-Limburgse opsporingsapparaat. Twee mannen die in 1994 door de rechtbank Maastricht tot straffen van twee en drie jaar waren veroordeeld wegens handel in amfetamine, ontspringen de dans. Het inmiddels vijfde rechterlijke college dat zich over de zaak boog, oordeelde gisteren dat het openbaar ministerie de vervolging moet staken. Dat is de sanctie op het vermoeden dat er sprake is van ,,ernstige onregelmatigheden in de opsporing en misleiding van de rechter'', aldus het hof. Hoe het precies zit, denkt het hof niet meer te kunnen achterhalen. Vrijwel het complete originele strafdossier blijkt opeens zoek.

Het leek aanvankelijk een zaak als vele andere. Twee verdachten die tot aan de Hoge Raad werden veroordeeld voor drugshandel. Totdat via onderzoeken naar de IRT-affaire bleek dat deze van oorsprong Haarlemse kwestie ook een Limburgse tak had. De toenmalige Haarlemse inlichtingenchef K.Langendoen – uitvinder van het doorleveren van drugs – had een van zijn informanten, een louche garagehouder bijgenaamd De Slak, aan de collega's in Zuid-Limburg overgedaan. De Limburgers waren met die criminele infiltrant, in het geniep, aan het werk gegaan in een onderzoek tegen twee gangsters op wie al jarenlang tevergeefs jacht werd gemaakt. Men infiltreerde erop los, vervalste processen-verbaal en knoeide bij het afluisteren van telefoons. De infiltrant werd niet in de dossiers vermeld. Totdat de misstanden uitlekten, mede doordat een Maastrichtse agent in gewetensnood alles opbiechtte bij advocaat Th. Hiddema. De strafpleiter kreeg later ook nog hulp van infiltrant De Slak die, aangespoord door de twee veroordeelde verdachten, alsnog vertelde dat de politie alle spelregels had geschonden. Hiddema liet het relaas vastleggen bij de notaris. Hij vond de Hoge Raad bereid de verdachten een nieuwe strafzaak toe te wijzen die gisteren eindigde in niet-ontvankelijkheid van het OM.

De strafzaak is groot nieuws in Limburg. Tot verdriet van de twee jaar geleden aangetreden hoofdofficier van justitie Van Eck die meent dat ten onrechte de indruk wortd gewekt dat het zuiden een justitiële bananenrepubliek is. ,,De zaken zijn allemaal grondig uitgezocht en bekendgemaakt.'' Het gaat volgens hem om ernstige zaken, zoals het vervalsen van stukken, maar ook om opsporingsincidenten, zoals inkijkoperaties in loodsen, die destijds nu eenmaal redelijk normaal werden gevonden. ,,Er is geen reden om nu nog een smet te werpen op politie en justitie in deze regio.'' Advocaat Hiddema noemt deze reactie ,,een dom charme-offensief''. ,,Justitie heeft nooit toegegeven dat ze de boel hebben opgelicht. Dat gebeurt nu pas, omdat twee weken geleden de Arnhemse advocaat-generaal J.Coster van Voorhout heeft gezegd dat de zaak stinkt.''

Hiddema zal het Arnhemse oordeel gebruiken voor een civiele procedure. Hiddema: ,,Nu staat immers vast dat er een onrechtmatige overheidsdaad is gepleegd. Tot nu toe dekken alle functionarissen elkaar. Iedereen heeft promotie gemaakt. Interne onderzoeken leverden niets op, omdat men elkaar bij de ballen heeft, van hoog tot laag. Als er beneden iemand piept, valt er boven ook iemand.''

Dat er sprake is van een grote doofpot bleek volgens Hiddema opnieuw toen vorige maand bekend werd dat het originele strafdossier in deze zaak – ,,ruim vijf meter stukken'', aldus Hiddema – opeens is verdwenen. De advocaat zal alle betrokken functionarissen dwingen tot een verklaring in een voorlopig getuigenverhoor. De klokkenluider binnen de Maastrichtse politie kan overigens niets meer verklaren. Hij pleegde zelfmoord, omdat hij volgens Hiddema het korps werd uitgepest.

Hoofdofficier Van Eck beklemtoont dat justitie en politie de zaakjes inmiddels op orde hebben. Pijnlijk was evenwel dat justitie Maastricht uitgerekend deze week bekend moest maken dat een officier van justitie is betrapt op het antedateren van dossierstukken in een nieuw drugsonderzoek. ,,Buitengewoon betreurenswaardig'', aldus Van Eck. Het is ,,een uitglijder'' die volgens hem overal had kunnen gebeuren. De knoeiende officier werkt overigens inmiddels op het parket van Curaçao.

    • Marcel Haenen