ECB zaait verwarring met rentestap

De ECB verraste gisteren de markten met een renteverlaging. En riep, net nu de kritiek plaats begon te maken voor voorzichtige waardering, zelf weer alle vragen op over de strategie van de centrale bank.

Blijven uitleggen. Dat is de communicatiestrategie van de Europese Centrale Bank sinds zijn oprichting drie jaar geleden. De muntunie is nog jong, de monetaire strategie is onwennig voor de buitenwereld, en de reputatie van de centrale bank pril.

Eén van de hardnekkige misverstanden over de ECB was dat de bank zou opereren met een dubbele doestelling, zoals bijvoorbeeld de Britse centrale bank en de Amerikaanse centrale banken. Bij zo'n doelstelling streeft de bank naar prijsstabiliteit, en bevordering van het economische klimaat - lees: de werkgelegenheid. De ECB heeft echter enkel prijsstabiliteit als doelstelling. Daar naar verwijzend weigerende Frankfurt ondanks druk van het IMF, de OESO, de Amerikaanse regering én sommige Europese regeringen, de rente te verlagen.

Daarmee verwees de ECB naar een tweede misverstand: de Europese economie zou sterk afhankelijk zijn van de Amerikaanse, zodat de huidige groeivertraging aldaar spoedig ook in Europa zouden arriveren. Duisenberg en andere ECB-bestuursleden hamerden er de laatste maanden juist op dat Europa veel geïsoleerder opereert dan gedacht.

Dat de inflatie in de eurozone, die over maart 2,6 procent bedroeg, over april waarschijnlijk gestegen is richting 3 procent, maar rond begin volgend jaar daalt naar 2 procent een tijdelijk verschijnsel is, onderstreepte een derde misverstand. Niet alleen de inflatie zelf is een pijler onder de ECB-strategie, maar evenzeer de groei van de geldhoeveelheid. En die liep over maart ook op, na een tijdlang te zijn gedaald.

Het wegnemen van de drie misverstanden, geen primaat van de economische groei maar van de prijsstabiliteit, het isolement van de euro-economie en de vergeten geldgroei, waren de afgelopen maanden de kern van de verdediging van de ECB tegen de druk van buiten om de rente te verlagen.

Gisteren kwamen ze alledrie als een boemerang terug, na het besluit van de ECB om de rente alsnog met een kwart procentpunt te verlagen tot 4,5 procent. Voor zowel de huidige inflatie als de verwachte inflatie is niets veranderd sinds de vorige ECB-bijeenkomsten. Als er al gewijzigde verwachtingen zijn, dan zijn ze eerder opwaarts dan neerwaarts.

Wat wél veranderd is, is vooral af te lezen uit een reeks van dramatische macro-economische cijfers uit Duitsland. Nadat de Ifo-index vorige week bleef dalen, bleek deze week dat zowel de industriële productie als de orders voor de industrie inzakken. En de Duitse werkloosheid is, bleek dinsdag, langzaam aan het stijgen. De prognose voor de economische groei in de eurozone is al verlaagd tot 2,5 procent, en de verslechtering gaat op dit moment zo snel, dat een lagere uitkomst niet ondenkbaar is. Voor Duitsland zitten de eerste analisten al op een prognose van een economische groei van minder dan 2 procent – niet zo veel hoger meer dan de Amerikaanse. Zo immuun blijkt de eurozone nu ook weer niet voor een wereldwijde conjuncturele zwakte.

De conclusie moet zijn dat de ECB tóch gehandeld heeft naar de verslechterende economische vooruitzichten. Maar dat kon Duisenberg gisteren niet zeggen. De ECB-president verwees voor het rentebesluit van gisteren vooral naar de geldgroeicijfers.

De groei van de geldhoeveelheid, die in theorie de inflatie voorspelt, blijkt door een technisch aspect te hoog te zijn gerapporteerd. Dat komt door de rapportage van euro-geldfondsen of korter lopend euro-schuldpapier in buitenlandse handen. Nu daarvoor gecorrigeerd kan worden, komt de geldgroei over maart niet op 5 procent, maar op 4,4 procent. Dat is plots onder de `referentiewaarde' die de ECB hanteert, en was een van de `triggers' voor de renteverlaging van gisteren. Dat leidt tot levensgrote vragen: als de verstoring van het M3-cijfer er al lange tijd was, en steeds groter werd, had de rente dan dus eigenlijk eerder omlaag gekund? Volgende week legt de ECB dat allemaal uit in zijn eerstvolgende maandbericht. Zoals er na gisteren wel meer misverstanden weg te nemen zijn.