De erfenis van de vuurwerkramp 1

Enschede herdenkt de vuurwerkramp van een jaar geleden. Een psychiater, de voorzitter van de kamer van koophandel en de locoburgemeester over de erfenis van de ramp.

Een jaar na de vuurwerkramp in Enschede melden zich nog iedere maand ruim 50 personen bij Mediant, de organisatie voor geestelijke gezondheidszorg ter plaatse. Allemaal hebben zij psychische klachten die direct tot die dertiende mei herleidbaar zijn. ,,In het begin heb je de normale verwerking, waarbij angst en slacht slapen te verwachten is. Maar die angst kan stagneren'', zegt psychiater Fred Bosman. ,,Zulke mensen krijgen we nu.''

In totaal zijn op het moment 300 mensen bij Mediant in behandeling. Een derde lijdt aan een posttraumatische stressstoornis. ,,Herbeleving, vermijdingsgedrag, slaapklachten, overprikkeldheid'', zegt Bosman geroutineerd. Daarnaast heeft een grote groep last van depressies en angststoornissen. Bosman verwacht dat het aantal mensen dat zich meldt geleidelijk zal afnemen, maar dat hun behandeling wel steeds moeizamer wordt. ,,We zien de laatste tijd meer gecompliceerde problemen. Zo verwachten we een toename van verslaving aan alcohol.''

Opvallend is dat het percentage allochtonen dat zich nu bij Mediant meldt, een derde, hoger is dan het aantal bewoners van allochtone afkomst in de getroffen wijk Roombeek. ,,Het helpt dat we veel allochtone hulpverleners hebben.'' Hun stoornissen zijn niet anders dan die van anderen, maar ze worden wel als lichamelijke klachten gepresenteerd: ,,Iemand van allochtone afkomst zal niet snel zeggen: `Ik voel me rot'. Die zegt: `Ik heb pijn'.''

Ook bij kinderen openbaart het trauma zich op een minder directe manier. Zij krijgen gedragsproblemen, worden teruggetrokken of juist erg recalcitrant. ,,Scholen proberen dat ook op te vangen, er wordt heel veel voor kinderen georganiseerd. Zo hebben ze zich massaal op kunstprojecten gestort, zodat kinderen het kunnen uiten. En dat werkt perfect.''

Met de maand doemen nieuwe problemen op. Zo vinden Arbodiensten dat werknemers die met klachten thuis zitten, eindelijk weer eens aan het werk moeten. ,,Terwijl dat voor veel mensen absoluut nog niet aan de orde is'', zegt Bosman. Ook het, in sommige gevallen, uitblijven van toegezegde vergoedingen heeft psychische gevolgen. ,,Financiële en materiële problemen werken absoluut stressverhogend. Waar gaat je energie in zitten, daar gaat het om. Wanneer je iedere dag geconfronteerd wordt met het uitblijven van duidelijkheid over je materiële toekomst, dan stagneert het verwerkingsproces''.

Er waren het afgelopen jaar genoeg momenten die verwerken moeilijk maken, zoals de presentatie van het rapport-Oosting. Of dat gewoon de zon eens schijnt. ,,Deze week hing er een spanning in de stad. Door het heldere weer. Net een jaar na dato is het precies hetzelfde weer als op die dertiende mei. Dat roept veel op.''