Referendum

Max Pam heeft iets nieuws bedacht in zijn jarenlange strijd tegen het Amsterdamse referendum. Volksverlakkerij noemt hij (NRC Handelsblad, 27 april) het referendum over de instelling van een deelraad voor de oude binnenstad. Voorstanders zijn beter af, schrijft hij, door niet te gaan stemmen. Als die voorstanders namelijk wegblijven, zo denkt hij, wordt het minimum aantal burgers niet gehaald dat zijn stem moet hebben uitgebracht om het referendum geldig te laten zijn. Nu is ditmaal helaas inderdaad dit quorum niet gehaald. Dat lag op 50% plus 1 van het aantal stemmers bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen. De opkomst in Amsterdam in 1998 was laag (47,2% = 264.967 stemmers). De helft plus een is dus 132.484 stemmen. Er werden nu slechts 127.568 stemmen uitgebracht. Daarvan stemden er maar liefst 110.512 tegen, slechts 17.056 voor.

Welke briljante theorie laat Max Pam hierop los? Dat het maar goed was dat die bijna vijfduizend kiezers zijn thuisgebleven. Waren ze wel vóór komen stemmen dan zou het quorum zijn gehaald, en dan zouden de tegenstanders met 110.512 tegen 21.976 hebben gewonnen. Door op te komen zouden deze voorstemmers de tegenstanders aan een overwinning hebben geholpen. Slim dat burgemeester Cohen pas laat aanspoorde om voor te gaan stemmen, oordeelt Pam.

De auteurs van de Referendumverordening waren echter niet helemaal op hun achterhoofd gevallen. Zij bouwden – mede om de situatie te voorkomen die Max Pam beschrijft – een tweede drempel in. De verordening schrijft ook voor dat het besluit van de gemeenteraad waarover het referendum gaat, pas geacht wordt te zijn afgewezen als de tegenstanders zelfstandig die bovengenoemde 50% plus 1, dus 132.484 stemmen, halen. De tegenstanders, waartoe ik overigens behoorde, wisten dus dat zij die 132.484 stemmen moesten halen, het heeft ook in deze krant gestaan. Pas als zij 22 duizend stemmen meer hadden gehaald dan gelukt is, hadden zij gewonnen. Tenzij natuurlijk er nóg meer voorstemmers dan tegenstemmers waren geweest. Maar zoveel voorstanders van een deelraad voor de binnenstad zijn volgens mij in Amsterdam niet te vinden.