`Nandrolongebruikers verdienen aparte status'

Mr. Emile Vrijman transformeerde van dopingjager tot advocaat van sporters die van dopinggebruik worden beschuldigd. Edgar Davids wordt bijgestaan door de nandrolonkenner. ,,Dopingrecht is klassejustitie.''

Als adviseur van de op doping betrapte voetballer Edgar Davids zal mr. Emile Vrijman van het Rotterdamse kantoor Lamstra, Veldstra en Lobé desnoods voor de civiele rechter aantonen dat zijn cliënt zich niet bewust is geweest van het gebruik van nandrolon. ,,De bewijslast wordt namelijk geheel bij de sporters gelegd'', stelt Vrijman. ,,In feite zegt het IOC: `wij weten niet of jullie schuldig zijn, maar jullie moeten zelf je onschuld aantonen'. Maar zolang het IOC de juiste interpretatie van de aangetroffen waarde niet kan geven, moet een sporter niet in de beklaagdenbank worden gezet als hij op nandrolon is betrapt.''

Vrijman informeerde bij het dopinglaboratorium in Oslo welke dosis een atleet moet innemen van bepaalde voedingssupplementen om boven de toegestane waarde van twee nanogram uit te komen. ,,Enkele microgrammen zijn al voldoende om tien nanogram in de urine te traceren. Dat betekent dus dat De Boer vlak voor de wedstrijd tegen Celta de Vigo slechts een mespuntje van een supplement hoeft te hebben geslikt om na afloop positief te worden bevonden bij de dopingcontrole. Het is zelfs mogelijk dat De Boer een supplement heeft genomen voor de wedstrijd en Patrick Kluivert pas na afloop, waardoor zijn test negatief uitviel. Al die factoren zullen moeten worden onderzocht.''

Daarom pleit de voormalige directeur van het Nederlands Centrum voor Dopingvraagstukken (NeCeDo) voor een ,,moratorium van twee jaar'', waarbij nandrolon tijdelijk van de dopinglijst van het IOC wordt verwijderd. ,,Zodat nader onderzoek naar de werkingen van nandrolon kan plaatsvinden.'' Het NeCeDo zou volgens Vrijman het voortouw moeten nemen. ,,Maar sinds ik dat instituut in 1999 heb verlaten, is veel veranderd'', constateert hij. ,,Ik mis de nuance bij het NeCeDo en op oorspronkelijke ideeën heb ik ze nog niet kunnen betrappen. Op een studie naar denksport en doping, waardoor schaker Jan Timman zijn glaasje wijn moet laten staan, zit volgens mij niemand te wachten. Ik vind het ook te simpel dat het NeCeDo zich inzake nandrolon achter de dopinglijst van het IOC verschuilt.''

Vrijman hekelt de ,,hypocrisie'' van de medische commissie van de KNVB en oud-bondsarts Frits Kessel, die benadrukken dat de voetballers zelf verantwoordelijk zijn. ,,Een typisch voorbeeld van vluchtgedrag. Kessel stond toch ook glimmend van trots voor de camera's toen De Boer voor Oranje scoorde uit een vrije trap? Maar nu De Boer een sportarts als Kessel echt nodig heeft, krijgt hij de zwartepiet toegespeeld. Ik vind dat laf. De KNVB had ook meer daadkracht moeten tonen toen de kwestie-Davids naar buiten kwam. De bond gedraagt zich nu als Manuel in Fawlty Towers: `I know nothing'. Nou, daar zijn De Boer en Davids lekker mee geholpen.''

Volgens de Nederlandse dopingexpert hoeft de contra-expertise voor Davids en De Boer geen formele bevestiging te geven van de zogeheten A-test. ,,Ik heb afwijkingen tot veertig procent gezien'', zegt Vrijman. ,,Op de analyse-technieken valt bovendien veel af te dingen. De waarde van nandrolon in het lichaam wordt niet exact gemeten, maar geschat. De uitkomst hangt ook af van de parameter die je bij het onderzoek hanteert. Die testen zijn duur. Hoe absurd het ook klinkt, de meeste laboratoria laten daarom een medewerker plassen nadat hij twee nanogram heeft ingenomen en hanteren de uitslag van die controle als referentiekader. Ook daar kan dus iets misgaan.''

Vrijman ziet niets in een keurmerk op voedingssupplementen. ,,Ik heb dat idee zelf zes jaar geleden gelanceerd, maar daar ben ik van teruggekomen. Wie beheert dat keurmerk? Het NeCeDo? Dan loopt dat instituut risico op schadeclaims als blijkt dat een door hen goed gekeurd supplement toch vervuild blijkt te zijn. Met een keurmerk kun je niet alle gaten dichten. Bovendien beschikt het NeCeDo niet over het controle-apparaat om te bepalen of de fabrikanten zich houden aan de eisen die aan het keurmerk worden gesteld.''

,,We zullen in Nederland de Warenwet stringent moeten toepassen om toe te zien dat op de bijsluiter van voedingssupplementen alle ingrediënten zijn vermeld. Fabrikanten zullen bij mogelijk verzuim wel gevoelig zijn voor forse boetes. Bij een aantal IOC-labaratoria zijn in diverse urinestalen vervuilde voedingssupplementen aangetroffen. Die worden niet bekendgemaakt uit angst voor schadeclaims van de fabrikanten. Ik vind het onbegrijpelijk dat die lijst niet wordt gepubliceerd. Maar het brengt nu eenmaal minder risico met zich mee een sporter af te schieten dan een farmaceutische gigant.''

In sommige gevallen kan de relatie tussen voeding en nandrolon wel worden aangetoond. Ter verdediging van de op nandrolon betrapte marathonzwemmers Meca-Medina en Majcen liet Vrijman professor De Brabander van de Universiteit van Gent een test uitvoeren om te bepalen of de consumptie van vlees van gecastreerde varkens invloed had bij de aanmaak van nandrolon. Dat voedsel hadden de zwemmers namelijk genuttigd tijdens hun trainingsstage in Brazilië. Het resultaat was verbluffend. ,,We kochten een varken dat slechts 11 nanogram in zijn lichaam had, terwijl de waarde bij die beesten kan oplopen tot 200'', legt Vrijman uit. ,,Drie proefpersonen hebben vervolgens drie dagen lang dezelfde porties gegeten als de zwemmens tijdens hun verblijf in Brazilië.''

Bij één proefpersoon liep de lichaamswaarde zelfs op tot 7.58 nanogram. ,,Dit verhaal is geografisch beperkt, omdat vlees van gecastreerde varkens niet in West-Europa wordt geconsumeerd'', nuanceert Vrijman. ,,Maar in Nederland gaat dat vlees wel in de salami, de paté, de worsten en de frikadellen. Er wordt nu onderzocht of nandrolon ook in het lichaam kan komen door het eten van die producten. Ik heb de exacte gegevens nog niet binnen, maar mijn contactpersoon zegt te zijn geschrokken van de bevindingen. Deze producten geven een significante bijdrage aan de hormoonproductie van het lichaam.''

Het Hof van Arbitrage voor sportzaken in Lausanne toonde zich aanvankelijk niet onder de indruk van het door Vrijman geïnitieerde onderzoek. ,,Een pregnant voorbeeld was de valse getuigenis van het hoofd van het dopinglabaratorium in Montreal'', zegt Vrijman. ,,Professor Aiot ontvouwde voor het hof een theorie waarbij ze aan de hand van bepaalde verhoudingen kon aantonen of nandrolon lichaamseigen was dan wel door bepaalde supplementen in het lichaam was gekomen. Ik had daar toen geen verweer tegen. Vervolgens bleek uit verklaringen onder ede van de hoofden van de laboratoria in Londen, Oslo en Madrid dat die theorie van Aiot helemaal niet bestaat. Het was haar persoonlijke hypothese, ze had dus meineed gepleegd en daar gaan we haar nu op pakken. Maar het panel van het Hof voor Arbitrage voer blind op haar zogenaamde expertise en dat leidde wel tot de veroordeling van m'n cliënten.''

Tien jaar lang hamerde Vrijman als boegbeeld van het NeCeDo op het gebrekkige dopingbeleid in Nederland. Bij zijn afscheid noemde hij Nederland zelfs ,,het China van Europa''. Tot ontzetting van de meeste sportbonden. Nu staat Vrijman als advocaat aan de kant van de beklaagde sporter en kruist hij de degens met de ,,incompetente sportbonden, voor wie doping slechts bijzaak is''.

Vrijman: ,,De oprichting van Doping Controle Nederland was paarlen voor de zwijnen gooien, want de bonden begrijpen niet eens welke gegevens ze binnen krijgen. Hoe kun je op die manier het gat dichten tussen de tuchtrechtspraak inzake doping en de expertise bij de bonden? Ik vind het zorgwekkend dat de dopinglijsten van de meeste sportbonden de afgelopen twee jaar niet zijn geactualiseerd, terwijl het IOC reeds een ander reglement hanteert.''

Cynisch constateert Vrijman dat gefortuneerde cliënten als Davids het zich kunnen permitteren hun dopingzaak tot op de bodem uit te laten zoeken. De twee zwemmers legden 70.000 gulden neer om de relatie tussen nandrolon en het eten van varkensvlees aan te tonen. Dat geld had atleet Troy Douglas niet. ,,Dopingrecht is klassejustitie'', zegt Vrijman. ,,Met het geld dat we hadden was het maximaal haalbare voor Douglas aan te tonen dat hij niet in een achterkamertje een injectienaald in zijn billen heeft gestoken. Bij Davids kunnen we een breed onderzoek laten uitvoeren, de belangen van zijn club Juventus lopen immers parallel. Bovendien wordt een sporter met de status van Davids niet zomaar voor twee jaar geschorst, om een kleine vis als Douglas werd geen traan gelaten.''