In vertrekhal: de rust van de staking

Weer wordt Lufthansa door een loonstaking van piloten getroffen. Maar anders dan vorige week lijkt de staking van vandaag ordelijk te verlopen en Duitsland niet in een diepe chaos te storten. Vanmorgen werd ongeveer de helft van de ruim 1.100 dagelijkse vluchten van Lufthansa afgelast.

Luchthaven Rhein/Main in Frankfurt, vanmorgen 08.45 uur. De vertrekhal maakt een allesbehalve chaotische indruk. Het is de helft minder druk dan normaal, zegt een veiligheidsbeambte. De vele nieuwsgierige televisiecamera's die weinig anders kunnen doen dan de rust registreren, tonen aan dat deze dag niet normaal is. Een passagier die vandaag naar Delhi moet en wiens vlucht is geannuleerd moppert op die ,,stompzinnige'' piloten die staken. Op de zwarte vluchtborden staat een reeks vluchten geannuleerd. Ook de vlucht naar Delhi.

Om 08.55 uur zegt woordvoerder Bernd Hoffmann van Lufthansa dat ,,op dit moment'' van alle 1.127 vluchten wereldwijd vermoedelijk meer dan 80 vluchten zijn veiliggesteld en 340 geannuleerd. Van Frankfurt vertrekken er in elk geval 63 niet en van M"unchen eveneens 63 niet. Hij leest met de hand geschreven getallen voor uit een aantekenboekje. Getallen die ieder moment kunnen veranderen, zegt hij.

De piloten van Lufthansa staken. Ze willen meer geld. 35 Procent extra, is de eis van de vliegers. Lufthansa biedt tussen de 24 en 35 procent. Dat was zijn jongste, fors verhoogde bod afgelopen dinsdag, toen tot ver naar middernacht werd onderhandeld tussen piloten en luchtvaartmaatschappij, maar door de stakingsdreiging zonder resultaat.

Afgelopen vrijdag was de eerste staking, die twaalf uur duurde en in heel Duitsland chaos bracht. Alsof de chaos van toen de generale repetitie was van de staking van vandaag, die geen 12 maar 24 uur zal duren. En volgende week weer 24 uur zal duren, als Lufthansa niet aan de looneis van de stakers tegemoet komt, en de week daarop weer 24 uur, vier weken lang, zo hebben de piloten begin mei massaal besloten. Massaal, want 94 procent van de georganiseerde piloten stemde vóór staken. En vandaag doen 3.300 van de in totaal 4.800 piloten van Lufthansa aan de staking mee, zegt woordvoerder Michael von Pilar van de Vereinigung Cockpit, de vakbond die de nu al maandenlange, vruchteloze onderhandelingen met Lufthansa voert.

Wat beweegt de piloten van Lufthansa, een van de grootste luchtvaartmaatschappijen ter wereld die in de afgelopen vier jaar de beste resultaten van alle Europese luchtvaartmaatschappijen boekte, hun poot stijf te houden? Volgens waarnemers willen ze nu eindelijk wel eens profiteren van de vette jaren die Lufthansa en de hele luchtvaartsector meemaken. Een gemeenschappelijke studie van Lufthansa en Cockpit uit november vorig jaar laat zien dat ze tot de slechtst betaalde piloten van het westen behoren, op die van de Scandinavische luchtvaartmaatschappij SAS na. Al is het beginsalaris van Lufthansa-piloten van ruim 100.000 mark voor Duitse begrippen ook niet laag.

De 4.800 piloten van Lufthansa vormen een soort besloten club met hoge ballotagenormen, die hun aantal kleiner houdt dan nodig is en hun macht bevestigt. De globalisering – lees de succesvolle samenwerking die Lufthansa sinds 1997 is aangegaan met intussen al vijftien andere luchtvaartmaatschappijen over de hele wereld in de zogeheten Star Alliance (onder meer United Airlines, Austrian Airlines en SAS) – leert de piloten hoe groot ondanks hun macht de loonverschillen zijn. Vandaag oefenen ze hun macht uit.

De vette jaren ten spijt is Lufthansa niet bereid verder aan de eisen van de piloten tegemoet te komen. Het is nog maar tien jaar geleden dat de Duitse luchtvaartmaatschappij op de rand van het bankroet balanceerde. Oorzaak toen: te hoge loonkosten. Dat zal haar niet nog eens gebeuren. De tot vrijwel nul geslonken winst in het eerste kwartaal van dit jaar – door de hoge brandstofkosten – maakt Lufthansa niet nog meegaander.

Het is de eerste massale staking in de 75-jarige geschiedenis van de Duitse luchtvaartmaatschappij. In de Duitse media circuleert een bedrag van 50 miljoen mark aan schade voor elke 24-uursstaking die de piloten houden, maar Lufthansa weigert dit bedrag te bevestigen. Toen gisteren de nieuwe staking almaar zekerder werd, daalde op de DAX in Frankfurt de beurskoers met ruim twee procent. Lufthansa heeft voor vandaag een noodplan getrokken om toch zo veel mogelijk vluchten doorgang te laten vinden. Vanmorgen daalde de koers opnieuw, maar niet meer zo hard.