Fini, de zoon aan de rechterhand van Berlusconi

De Nationale Alliantie is trots op Italië. Maar onder leiding van Gianfranco Fini speelt het neofascistische verleden de partij nog maar zelden parten.

Op een gegeven moment wordt het zelfs de aanhangers van de Nationale Alliantie te veel. Normaal zingen ze het volkslied uit volle borst mee. Maar als de fanfare voor de vijftiende keer deze dag het Fratelli d'Italia tegen de Milanese paleizen doet weerklinken, blijft het opvallend stil. Er zijn grenzen.

`Ik ben er trots op Italiaan te zijn', staat op de T-shirts van veel partijgangers. De meesten hebben net een vijfhonderd meter lange Italiaanse vlag door de straten van Milaan gedragen. Ze staan nu op het Domplein, voor een podium met de tekst: ,,Miljoenen mensen, drie kleuren, één natie.''

Nationale trots is een hoofdkenmerk van de Nationale Alliantie (AN), de rechtse groepering die zes jaar geleden is voortgekomen uit de neofascistische partij. Dat betekent een Europa van naties en niet een supranationaal bestuur. Maar vooral betekent het dat deze partij, die traditioneel een sterke aanhang heeft in Rome en verder naar het zuiden, zich met hand en tand zal verzetten tegen vergaande autonomie voor de regio's. Want als het rijke noorden bijna al zijn geld mag houden, komt het arme zuiden in nog grotere problemen.

Dit is een van de grootste potentiële splijtzwammen binnen de rechtse coalitie die mediamagnaat Silvio Berlusconi bij elkaar heeft gebracht. De Lega Nord pleit voor een vergaande vorm van federalisme. AN, die de voormalige Franse president Charles De Gaulle als belangrijk referentiepunt heeft, onderstreept vooral de eenheid van het land.

De 49-jarige partijleider Gianfranco Fini zegt dat er nu een groot verschil is met 1994, toen de twee partijen ook samen in de rechtse coalitie zaten maar voortdurend met elkaar overhoop lagen. ,,Nu is er een duidelijk akkoord gesloten met de Lega, gebaseerd op een programma dat we allebei hebben onderschreven'', zegt Fini. Dat voorziet in geleidelijke overdracht van een aantal bevoegdheden naar de regio's, al zijn een aantal zaken daarin open gehouden.

Fini, een begenadigd spreker die zich ontwikkeld tot een van de populairste politici van Italië, onderstreept liever wat hem bindt met de Lega: het verzet tegen illegale immigratie. ,,We kunnen de zaken niet laten zoals ze nu zijn, zegt hij. ,,In Italië mogen alleen maar mensen binnenkomen en blijven die onze regels respecteren. Je moet ervoor zorgen dat mensen echt het land verlaten en je er niet toe beperken hen een stuk papier te geven waarop staat dat ze zijn uitgewezen.''

De verschillende economische ideeën binnen de rechtse coalitie negeert Fini deze dag volkomen. Berlusconi preekt het liberalisme, maar AN heeft daar traditioneel weinig mee op. Een sterke staat met een belangrijke sociale component, dat is haar ideaal.

Een paar jaar geleden nam Fini regelmatig openlijk afstand van Berlusconi. Nu doet hij dat veel minder. Berlusconi is immers de man met het geld. Bovendien heeft AN wel twee keer zoveel leden als Forza Italia van Berlusconi, maar krijgt de partij minder stemmen. Vijf jaar geleden kreeg AN bijna zestien procent, vijf procent minder dan Forza Italia.

,,Een paar jaar geleden had Fini meer bewegingsruimte'', zegt Marcello Veneziani, een rechtse filosoof. ,,Je ziet het al op de persconferenties samen met Berlusconi: Fini is dan als de zoon die aan de rechterhand van de vader zit.''

Door zijn opstelling als loyale bondgenoot en zijn in het algemeen gematigde en gezond-verstand standpunten heeft Fini veel vraagtekens rondom zijn partij weggenomen. Het neofascistische verleden van AN speelt af en toe op als het gaat om interpretatie van de geschiedenis, maar baart verder de meeste Italianen weinig zorgen. En het pact dat Berlusconi in Sicilië heeft gesloten met de kleine neofascistische partij van Pino Rauti, was niet Fini's idee. Hij sleept zijn partij juist zo ver mogelijk weg van het neofascisme, om steeds meer het referentiepunt te worden voor het conservatisme in Italië.

    • Marc Leijendekker