VS beginnen wereldtournee raketschild

De Amerikaanse regering is gisteren met drie zware delegaties begonnen aan een diplomatieke bliksemtournee door Europa, Azië en Australië om landen te informeren over haar plan voor een antiraketschild. De `aftrap' in Europa was bij de NAVO, waar een Amerikaans team de Europese bondgenoten voor het eerst informeerde over het omstreden plan.

De consultaties zijn bedoeld om steun te verwerven voor het plan, dat in Europa, Rusland en China op kritiek stuit. De Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken, Marc Grossman, de `nummer drie' van het State Department, voerde vanochtend in Den Haag gesprekken met de secretaris-generaal F. Majoor van Buitenlandse Zaken en minister De Grave (Defensie). De Europese tournee voert twee Amerikaanse teams deze week verder naar Londen, Parijs, Berlijn, Rome, Warschau, Kopenhagen, Ankara en Moskou. Een derde delegatie doet Japan, Vietnam, Singapore, Zuid-Korea, India, China en Australië aan.

Volgens NAVO-diplomaten verliep de Amerikaanse presentatie gisteren bij de NAVO ,,in een goede sfeer''. De bondgenoten toonden zich ingenomen met de consultaties, al stelden verscheidene landen kritische vragen. Onder andere Frankrijk, Duitsland en Nederland wezen op het risico van een nieuwe wapenwedloop en het belang van het ABM-verdrag (1972) tussen de voormalige Sovjet-Unie en de Verenigde Staten, dat eenzijdige raketverdedigingssystemen verbiedt. Sommige landen toonden zich bezorgd over de gevolgen voor de relatie met Rusland en China.

De VS willen te land, ter zee en in de lucht een afweersysteem installeren tegen raketaanvallen van `schurkenstaten' als Noord-Korea, Iran en Irak. Plaatsvervangend nationaal veiligheidsadviseur Stephen Hadley en onderminister Grossman betoogden bij de NAVO dat de raketverdediging deel uitmaakt van een nieuwe, brede veiligheidsstrategie van de VS, die niet alleen Amerika maar ook de bondgenoten bescherming moet bieden. Het antiraketschild is gericht tegen de ,,nieuwe dreiging'', die uitgaat van onstabiele regimes die massavernietigingswapens hebben, aldus Grossman. [Vervolg RAKETSCHILD: pagina 5]

RAKETSCHILD

'Wereld van 2001 niet meer wereld van 1972'

[Vervolg van pagina 1] ,,De wereld van 2001 is niet meer de wereld van 1972. Rusland is niet meer onze vijand'', zei de Amerikaanse onderminister Grossman gisteren bij de NAVO. Daarom zijn `concepten' zoals de wederzijds verzekerde vernietiging en het ABM-verdrag uit 1972, achterhaald en moeten ze worden bijgesteld.

Volgens NAVO-diplomaten erkenden de NAVO-landen – ook Nederland – in het algemeen de nieuwe dreiging van `schurkenstaten'. De VS willen daartegen wereldwijd een `gelaagd systeem' van verdediging opbouwen. Daarin kan ook het regionale verdedigingssysteem van Theater Missile Defense, zoals de Patriot-raketten van Nederland, een rol spelen, zei Grossman. Over de invoeringsdatum van het schild lieten de VS zich gisteren niet uit, al hoopt het Pentagon in 2004 een `eerste capaciteit' gereed te hebben, en binnen tien jaar een complete versie.

De techniek van de nieuwe raketverdediging moet de komende jaren worden beproefd, zei Grossman. Op de details daarvan, evenals de kosten van dit miljardenproject, gingen de VS gisteren niet in. De internationals scepsis tegen het schild is mede gevoed door een aantal mislukte proeven tijdens de regering-Clinton.

Grossman onderstreepte het belang van diepgaande gesprekken met de bondgenoten, en vooral ook met Rusland, over het Amerikaanse plan. ,,Ik weet dat onze bondgenoten zelfs nog meer consultaties willen en wij zijn daar zeker toe bereid'', zei Grossman na afloop. ,,Wat we vandaag geprobeerd hebben is om de geesten van mensen te verbreden en te kijken hoe we afschrikking willen laten werken in de 21e eeuw. De beslissingen over hoe, wanneer en hoeveel moeten nog vallen.''

Volgens een NAVO-diplomaat onderstreepte Frankrijk gisteren dat de bestaande methode van afschrikking nog steeds heel belangrijk is en dat het Amerikaanse plan niet ten koste mag gaan van het strategisch evenwicht tussen Rusland en de VS. Duitsland waarschuwde voor een nieuwe wapenwedloop en tegen afbreuk van de wapenbeheersingsafspraken. ,,De Britten waren het meest positief'', taxeerde een NAVO-diplomaat. NAVO-chef Robertson omschreef het gesprek als het begin van een ,,denkproces''.