Stal Toonder van Kuifje?

Terwijl Tom Poes en Ollie B. Bommel hun zestigste verjaardag vieren, wroet stripkenner Gert Faken in hun verleden. Was Hergé's Kuifje een inspiratiebron voor Toonder?

Marten Toonder `leende' spannende situaties voor zijn vroege Bommel-strips van de vooroorlogse avonturen van de Belgische stripheld Kuifje. Dat stelt stripvorser Gert Faken (64) in het deze week verschenen blad voor Kuifje-liefhebbers Duizend Bommen!

Zo zou de scène waarin Tom Poes, vastgebonden en met een loden kogel aan zijn voet, door booswichten in een riool wordt gesmeten (De geheimzinnige roverhoofdman, 1941) een echo zijn van een soortgelijke scène in Kuifje in Amerika (1931).

Faken heeft Toonder geconfronteerd met zijn bevindingen. Die ontkent dat hij Kuifje als inspiratiebron gebruikte. Toonder leerde Kuifje, een schepping van de Belgische tekenaar Hergé, pas kennen na de oorlog, schrijft hij in een brief, afgedrukt in het blad. Toonder vertelt dat hij Amerikaanse comics verzamelde en avonturenverhalen, zoals Nick Carter en Lord Lister, waarin veel situaties als ontsporende treinen en open luiken boven de Theems voorkwamen. ,,Trouwens'', schrijft Toonder, ,,het vastbinden op een stoel was al heel vroeg in de [vorige] eeuw een vaste gewoonte van ontspoorde ongevormden.'' Toonder beschouwt het onderzoek naar het `leentjebuur' spelen van hem bij Kuifje daarom `als een grapje'.

Faken vindt dat de door hem verzamelde plaatjes een andere waarheid spreken. ,,De overeenkomsten zijn te sterk om toeval te zijn'', zegt hij in een telefonische toelichting. Toonder heeft in zijn autobiografie toegegeven dat hij als beginnend tekenaar werk van anderen verzamelde in een zogenaamd `dievenboek', om ideeën op te doen. ,,Alle vroege striptekenaars deden dat, ook Hergé, die maakte daar geen geheim van'', aldus Faken.

De suggestie dat Tom Poes' perikelen deels op die van Kuifje zijn geïnspireerd, komt op het moment dat Bommel-uitgeverij De Bezige Bij een grootscheepse heruitgave van Bommel-strips begint, omdat Tom Poes en Bommel dit jaar zestig jaar bestaan. Omdat De Telegraaf van de bezetter in 1941 Angelsaksische strips moest weren begon Toonder op 16 maart van dat jaar met zijn eerste Tom Poes en Bommelstrip. In 1944 stopte hij daarmee. Na de oorlog hervatte hij de strip, die tot in 1998 in deze krant verscheen.

Vanwege Toonders zwakke gezondheid heeft De Bezige Bij afgezien van een gepland feest voor zijn jarige stripfiguren. Toonder (89), die in Ierland woont, is weer uit het ziekenhuis, maar de festiviteiten blijven bescheiden. Wel verschijnen de strippockets van Bommel in een nieuw omslag en is een verhaal uit 1977, Een heer in de kracht van zijn leven, als verjaardagsuitgave uitgebracht.

Het tijdschrift `Duizend Bommen!' is te bestellen bij Frank Bakker, 035-6564608 of email fra_ba@hetnet.nl