Heintje Davids is nu echt vertrokken

De vooroorlogse revue-vedette Heintje Davids, die vooral bekend is gebleven om haar herhaalde afscheidstournees, heeft haar gelijke gevonden. Ook de Nieuwe Economie valt het zwaar om te vertrekken.

Het nieuwe economische tijdperk waarin we leven kent geen conjunctuur meer, heette het een jaar geleden nog. Tot de Amerikaanse economie vanaf het najaar alle symptomen begon te vertonen van een conjuncturele dip. Afscheid? Nee. Ook al is er dan zo'n conjuncturele dip, luidde het vervolgens, dan nog blijft de grote stijging van de productiviteit als gevolg van de recordinvesteringen in technologie intact.

Tot gisteren het bericht kwam dat de Amerikaanse productiviteit in het eerste kwartaal blijkt te zijn afgenomen. Hoewel de afname van kwartaal op kwartaal is gemeten, en één beroerd kwartaal nog geen trend maakt, is het inzakken van de Amerikaanse productiviteitsstijging een zware tegenvaller.

De stijging van de productiviteit is dé bepalende factor voor de welvaartstoename. Het maakt het mogelijk dat het reële inkomen stijgt zonder de inflatie aan te wakkeren: werknemers presteren immers meer in dezelfde tijd. Hoe sneller de stijging van de productiviteit, hoe hoger de `snelheidslimiet' voor de economische groei.

Vorig jaar rond deze tijd steeg de productiviteit in de VS nog met meer dan 5 procent, en het is begrijpelijk dat een dergelijke toename bij de wat makkelijker te beïnvloeden geesten de fantasie op hol deed slaan. Sinds een paar maanden wordt echter pijnlijk duidelijk dat er een alternatief beeld te vormen is van het wonder van 2000: flagrante overinvesteringen in technologie, veroorzaakt door buitengewoon lage kosten van kapitaal, die weer het gevolg waren van een zeepbel op de beurzen. Een klassiek geval van misallocatie, zodat nu moet worden begonnen met het opruimen van de ontstane overcapaciteit. De productiviteit blijkt daarbij, als vanouds, mee te deinen met de conjunctuur.

Betekent productiviteitsdaling nu dan wel het afscheid van de Nieuwe Economie? Nog steeds niet. En er zijn nog zat economen die uitgaan van een blijvend productiviteitswonder als gevolg van de technologische revolutie, ook in Nederland. Zelfs nu de Nieuwe Economie op sterven na dood is, valt het afscheid kennelijk zwaar, ook buiten Amerika. Zoals de laatste grap die destijds werd gemaakt over Heintje Davids favoriete begrafenis: eerst een paar maanden op tournee door de provincie, en dan pas opbaren in Carré.