The Sun zaait maximale controverse

Het populistische mengsel van cynisme, sensatie en semi-porno maakt de Britse tabloid The Sun, die dezer dagen de `exclusieve wereldprimeur' had van de terugkeer van treinrover Ronnie Biggs, tot een gevaarlijke speler.

Op de Britse buis draait een nieuw spotje waarin eerst twee jonge hondjes te zien zijn, dan twee toeters, daarna twee schenkkannen en ten slotte twee meloenen. `The Sun. We love it', besluit het spotje. Puppies, hooters, jugs en melons zijn synoniemen voor borsten.

The Sun, met vier miljoen exemplaren de grootste krant, weet wat Britten wensen. Bijna elke dag op pagina drie. Sinds 17 november 1970, toen de Australiër Rupert Murdoch, die het blad een jaar eerder had overgenomen, de eerste Page Three-girl afdrukte en zo de oplage in een jaar verdubbelde. ,,Wij houden van mooie meisjes, net als onze lezers'', stond er onder Stephanie Rahn (20).

Als ze het willen, zullen ze het krijgen, is het devies van marktkoopman Murdoch. Met hetzelfde argument presenteert The Sun sinds een week de Ronnie Biggs-saga. De beroemde treinrover (71) die in 1963 uit de gevangenis ontsnapte, keerde gisteren terug uit Rio de Janeiro, waar hij ruim dertig jaar de playboy uithing buiten bereik van de Britse justitie.

Spijt heeft Biggs nog steeds niet voor het roven van 2,6 miljoen pond en de dood van de machinist. Maar hij is ziek, zit aan de grond en heeft heimwee, onthulde The Sun vorige week in een `exclusieve wereldprimeur' die de andere tabloids jaloers maakte. In eigen land staan gratis artsen klaar voor Biggs en mogelijk clemente rechters. Gisteren kwam hij terug, in een door de krant gecharterde zakenjet. Nu zit hij in de ziekenboeg van de Belmarch-gevangenis in Zuid-Londen, in afwachting van een herziening van zijn zaak.

,,Sun puts Biggs back in prison'', schettert de voorpagina vanochtend, maar de verdiende loon-toon is gespeeld. Integendeel, de berichtgeving van de afgelopen dagen weerspiegelt eerder de sympathie die veel Britten voor hem voelen. Aan het strand van Copacabana stak Biggs immers zijn middelvinger op naar het systeem en dat weet de gewone man wel te waarderen.

Dat sentiment heeft The Sun dagenlang uitgemolken. Met een ontroerend afscheidskiekje van Biggs en zijn Braziliaanse kleindochter ,,die hij wel nooit meer zal zien'', met historische foto's van Biggs omringd door champagneglazen en blote vrouwen, met knarsetandende citaten van oude dienders en een gewichtloos maar hilarisch stuk over de vraag waarom zoveel Britse boeven Ronnie heten.

Het is niet overal goed gevallen. ,,Er is niets romantisch aan Biggs' gedrag en hij behoort in een gevangeniscel te sterven'', schrijft The Independent vanochtend in een hoofdartikel. In The Daily Telegraph, aan de andere kant van het politieke spectrum, klinkt hetzelfde geluid. En de Press Complaints Commission (PCC), de Britse tegenhanger van de Raad voor de Journalistiek, onderzoekt of The Sun Biggs wel had mogen betalen voor de exclusieve verslaggeving. De 44.000 pond (ruim 160.000 gulden) die de krant aan diens familie betaalde ,,wegens onkosten'', zijn mogelijk in strijd met het Britse handvest voor journalisten. Dat verbiedt het geven van geld aan veroordeelde misdadigers, tenzij het in het algemeen belang is.

Van dat tenzij moet The Sun het hebben. David Yelland, de hoofdredacteur, maakt zich nog geen zorgen. ,,We zullen aantonen dat er massieve publieke interesse is voor het terugbrengen van een veroordeelde misdadiger om zich voor de rechter te verantwoorden en zonder dat het de belastingbetaler een cent kost'', zei hij. Het is de oude kwestie van de kip of het ei. Want je kunt ook zeggen dat die belangstelling alleen bestaat uit de tientallen pagina's die The Sun voor hem uittrekt. En dat publiek belang gewoon betekent zoveel mogelijk kranten verkopen door gevoelens in de onderbuik aan te wakkeren.

Dat kan The Sun als geen ander. ,,Gotcha!'', kopte het blad toen een Britse onderzeeboot tijdens de Falkland-oorlog van 1982 de Argentijnse kruiser Belgrano torpedeerde, een militair moeilijk te verantwoorden daad waarbij honderden zeelieden verdronken. Maar de daders waren our boys en Margaret Thatcher, de kampioen van Murdochs vrije markt, had zich in de Britse vlag gewikkeld.

Toen Tony Blair avances naar de euro begon te maken, noemde The Sun hem `de gevaarlijkste man van Europa'. In de aanloop naar een voetbaltoernooi zijn Duitsers voor The Sun moffen. En als de Fransen bedenkingen hebben tegen Brits rundvlees zijn het vuile knoflookvreters. En toen bleek dat Blairs kabinet drie homoseksuele ministers telde, vroeg The Sun zich in ernst af of het land door ,,een homo-maffia wordt geregeerd''.

,,Mijn taak is maximale controverse zaaien zonder iemands leven te ruïneren'', zegt Yelland en misschien meent hij het nog ook. Zeker, je kunt wel eens met hem lachen. Zoals de keer dat de benarde oppositieleider Hague als een ondersteboven hangende papegaai werd afgebeeld, met een verwijzing naar een beroemde Monty Python-sketch. En zelfspot heeft The Sun ook. Zie Hold Ye Front Page, 2000 years in The Sun, het jubileumboek met nep-voorpagina's waarin de krant historisch nieuws verslaat op de Sun-methode. De uitslag van Waterloo werd gekopt als ,,Napoleon Blown Apart!'' en bij een bericht over de Romeinse invasie staat: ,,Ze gaan aquaducten aanleggen die een fortuin kosten en alleen omdat luie Romeinen te beroerd zijn om hun eigen water te halen.''

Maar dat populistische mengsel van cynisme, sensatie en semi-porno maakt The Sun tot een gevaarlijke speler. De krant gaf zijn lezers het advies premier Blair in juni een tweede termijn te gunnen. In ruil houdt Blair zich al een tijdje stil over de euro. Zo is hij de facto gegijzeld door The Sun. Optimisten zeggen dat het omgekeerde óók geldt, want de Sun kan zich evenmin permitteren Hague te helpen. De Biggs-saga suggereert misschien het omgekeerde, maar populisten steunen nu eenmaal niet graag een loser.