Financiële activist

Sommige mensen weten als kind al dat ze miljonair willen worden. Martin Ebner, die gisteren voor bijna 7 miljard gulden zijn belang in farmaconcern Roche verkocht aan rivaal Novartis, is er zo een. De grootste belegger van Zwitserland, in 1945 geboren in het oerkanton Schwyz, zette zijn jeugdige ambities zonder veel omwegen in realiteit om. De eerste stap was een rechtenstudie en een financiële opleiding in de Verenigde Staten. Terug in Zürich richtte Ebner in 1985 vrijwel zonder eigen kapitaal zijn eigen bank op: de BZ Bank Zürich AG.

Aanvankelijk werd de nieuweling hartelijk uitgelachen. Maar al gauw moesten de gevestigde huizen tot hun schrik vaststellen dat de BZ Bank zich tot een van de leidende krachten aan de Zwitserse beurs aan het ontwikkelen was door zijn aandeelhoudersactivisme. Alleen al Ebners fysieke aanwezigheid in het strijdperk rond een bedrijf zorgde ervoor dat de koersen omhoogschoten. Het leverde de blonde man met zijn staalblauwe, uitdrukkingsloze ogen geen beste reputatie op. Zeker is dat hij een onmiskenbaar talent heeft het onderste uit de kan te halen, en daarbij het grijze gebied niet schuwt.

Door de een wordt de man met het vlinderstrikje gezien als een financieel genie, door de ander als een geldwolf en vuige speculant. De Zwitserse vakbonden zien in Ebner een exponent van de beweging die arm en rijk Zwitserland steeds verder uit elkaar drijft en er geen been in ziet de verzorgingsstaat uit te hollen. Op een sociaal gezicht kun je Ebner inderdaad moeilijk betrappen. Onlangs nog verhuisde hij zijn houdstermaatschappij van Zürich naar het belastingparadijs Schwyz, en dat precies op een gunstig fiscaal moment, daarbij maximaal van de wisseling tussen de belastingregimes van beide kantons profiterend. Zürich sprak er schande van, maar Ebner meldde met droge ogen dat hij een half miljard frank belasting aan de financiële hoofdstad wel genoeg vond.

Martin Ebner bezit, samen met zijn vrouw Rosmarie, 46 procent van de aandelen in de BZ Groep, die uit talloze holdings en dochtermaatschappijen bestaat en waarvan de waarde op 35 miljard frank wordt geschat. Hij zit in de raden van commissarissen van Zwitserse concerns als Lonza en ABB, waarin hij miljardenbelangen bezit.

Na vergeefs geprobeerd te hebben meer invloed in het bestuur van het familiebedrijf Roche te krijgen, heeft Ebner nu zijn belang aan Novartis verkocht. Analisten rekenen erop dat Roche, onder het kritisch oog van de concurrent, een innovatievere koers zal gaan varen. Het farmaconcern leek met zijn 20 miljard frank aan liquide middelen zo langzamerhand meer op een bank dan op een productiebedrijf en de koers was navenant gezakt. Geld moet rollen – Martin Ebner had nog zo gewaarschuwd. Maar de argwaan tegen de aartsbelegger was bij de Bazelse familie kennelijk toch te groot. Ebner lichtte het management van Roche pas afgelopen zaterdag in – toen de deal met Novartis al in kannen en kruiken was.