Weer oproer na verbod op brommerrace

Voor de tweede keer binnen een week heeft de politie in Genemuiden met geweld een einde moeten maken aan illegale brommerraces; 34 jongeren werden aangehouden.

Op de dagen dat de rest van Nederland Koninginnedag en de bevrijding vierde, was het oorlog in het Oranjegezinde Genemuiden. En dus daalt vanaf de kansel in de Nederlandse Hervormde Kerk de toorn van de dominee neer over de gebogen hoofden van de gelovigen. ,,In deze christelijke gemeente zijn onchristelijke dingen gebeurd'', zegt dominee W. Hulsman. Waarna hij vraagt te bidden, voor de kinderen die nog vast zitten, voor de politieagent die gemolesteerd is en voor de burgemeester die het moeilijk heeft. Maar ook voor de ouders die hun kinderen 's nachts de straat op hebben laten gaan. Het vijfde gebod, zo legt de dominee nog maar eens uit, staat niet alleen voor het eren van vader en moeder maar voor het hele gezag.

De brommerrellen worden in Genemuiden uitgelegd als een gezagscrisis. In het havenstadje aan het Zwartewater is de bevolking gewend de eigen broek op te houden, vroeger via het vlechten van biezenmatten en tegenwoordig door tapijt te maken. Van de duizend arbeidsplaatsen in de tapijtfabrieken worden er 700 bezet door Genemuidenaren. Het werkloosheidscijfer is te verwaarlozen.

,,Hard werken, eigen baas zijn, dat vindt men hier heel belangrijk'', zegt dominee Hulsman. Volgens die opvatting past het niet dat iemand van buiten bepaalt hoe de zaken in Genemuiden geregeld moeten worden. Als al meer dan dertig jaar op Koninginnedag met brommers door de straten wordt gereden, wie mag Plomp dan wel zijn om een einde te maken aan die traditie?

Tin Plomp is sinds 1 januari burgemeester van Zwartewaterland, de fusiegemeente van Zwartsluis, Hasselt en Genemuiden. Door zich openlijk voor het homohuwelijk uit te spreken, maakte hij zich direct na zijn aantreden al niet populair. Nu tergt hij de jeugd door het traditionele brommerrijden de kop in te drukken. Het is volgens hem te gevaarlijk en bovendien illegaal. Na Enschede en Volendam wil hij een gevaarlijke traditie niet langer gedogen. Dat de voltallige gemeenteraad Plomp steunt, zegt na de herindeling niet zoveel. Want, zo zeggen ze in Genemuiden, nu denken ook politici uit Hasselt en Zwartsluis over de stad te kunnen beslissen.

Op zoek naar een oorzaak voor de rellen draagt Plomp de onvrede over de herindeling als mogelijke oorzaak aan. ,,Want het zijn niet alleen de kinderen, ook de ouders gedogen dit gedrag.'' Hij spreekt over een ,,symptoom van iets dat dieper zit'' en hij vindt dat deskundigen de ware aard van het conflict moeten onderzoeken.

,,Ik denk dat Plomp zich een beetje vergist heeft in de zelfstandigheid van Genemuiden'', zegt K.de Lange, tapijtfabrikant en een van de belangrijkse zakenmensen uit het dorp. Oud-wethouder R.Breman verwijt Plomp niet te hebben geluisterd naar de gemeenschap. Ook de jongeren uit Genemuiden die zich voor het dichtgespijkerde gemeentehuis verzamelen, geven de burgemeester de schuld. ,,Plomp heeft zich arrogant opgesteld'', zeggen ze. ,,Hij zal nog wel leren wie hier de baas is.''

De afgelopen week zijn in Genemuiden twee brieven verspreid met een oproep om te stoppen met de gewelddadigheden. Eén brief was afkomstig van 21 prominente Genemuidenaren, onder wie dominee Hulsman, en één van de voltallige gemeenteraad. ,,Wij steunen Plomp volledig'', zegt CDA-fractievoorzitter D. Visserman. In de huis-aan-huis verspreide brief maken de raadsleden melding van bedreigingen aan het adres van de burgemeester. ,,Anonieme telefoontjes, bedreigingen, ja zelfs het brengen van de nazi-groet, het heeft allemaal niets meer uit te staan met beschaving en samenleven'', aldus de brief. Plomp, die tijdens de dodenherdenking politiebescherming kreeg, wil niet ingaan op de bedreigingen.

Raadslid Visserman heeft in de nacht van vrijdag op zaterdag de jongeren proberen te weerhouden van nieuwe gewelddadigheden. Voordat de brommers gestart werden en de eerste molotovcocktails door de lucht vlogen, was hij al onverrichterzake huiswaarts gekeerd. ,,Ze wilden hoe dan ook racen. Hard en met veel lawaai'', zegt Visserman. Van de 34 jongeren die werden aangehouden zitten er nog zes vast. Eén van hen wordt ervan verdacht een politieagent met geweld van zijn motor te hebben getrokken. Afgelopen zaterdag keerde de rust in het dorp weer, nadat bestuursleden van de voetbalvereniging jongeren in de cafés hadden opgezocht.

In het gemeentehuis is sinds Koninginnedag geen ruit meer heel. In de smalle straatjes rond de Hervormde kerk liggen scherven van bierflesjes en zwartgeblakerde resten van molotovcocktails. ,,Dat is het werk van de `cocktailjongens' '', lachen de jongeren die na de kerkdienst een sigaretje roken. Gevraagd naar de reden voor de rellen, halen ze de schouders op. Het is de arrogante houding van Plomp, zo zegt de één, het is de politie die provoceert, zegt een ander. Over één ding zijn ze het eens: de strijd in Genemuiden is nog lang niet gestreden. Tussen kerst en oudjaar, als er met carbid wordt geschoten, zal het opnieuw onrustig zijn. ,,Want dat zal Plomp ook wel willen verbieden, als hij er dan nog zit.''