Liberiaanse vechtersbaas moet op de knieën

Vandaag treden sancties tegen Liberia in werking. De VN willen president Taylor straffen voor zijn steun aan RUF-rebellen in Sierra Leone.

Twee maanden had de Liberiaanse president Charles Taylor gekregen om de wraak van de Veiligheidsraad te bezweren. Als Taylor vandaag niet zijn relatie met de RUF-rebellen van buurland Sierra Leone zou hebben verbroken, zouden sancties van kracht worden. Door banden tussen beide West-Afrikaanse landen te bestraffen, hoopt de V-Raad het einde van de oorlog in Sierra Leone af te dwingen. Dat die strijd al tien jaar duurt, is mede te danken aan de diamanten die de rebellen met Taylor ruilen voor wapens.

Twee maanden had Taylor gekregen, maar zijn vorderingen leken nergens naar, constateerde onlangs een onderzoekscommissie van de VN. Een wereldwijd verbod op handel in diamanten uit Liberia gaat dus vandaag van start. Bijna geheel afhankelijk van die handel en van buitenlandse liefdadigheid, die al maanden nauwelijks meer binnenkomt is Liberia's toch al doodzieke economie nu ten dode opgeschreven. Nederland, tot januari dit jaar lid van de Veiligheidsraad, was mede-choreograaf van deze mokerslag.

`Deathblow for Taylor!' heet het blij in de Sierra Leoonse kranten vandaag. Zelfs voor het afhakken van de handjes van pasgeboren baby's deinzen de RUF-rebellen niet terug en de strengste straf voor hun kameraad Taylor is de Sierraleoners daarom nog niet streng genoeg. Dat de gewone Liberianen met Taylor zullen meelijden, vinden de Sierraleoners juist goed. ,,Door de ontberingen zullen ze gemotiveerd raken om zich van het monster te ontdoen'', zeggen ze.

Taylor heeft zijn best voor de V-Raad gedaan. Veelbelovende berichten bereikten New York de afgelopen twee maanden, eerst dat het RUF-kantoor in Liberia's hoofdstad Monrovia was gesloten, later dat RUF-leden het bevel hadden gekregen om Liberia te verlaten. Het mooiste nieuws kwam drie weken geleden: een zojuist in Monrovia ontdekt banktegoed van rebellenleider Foday Sankoh was bevroren, waardoor Sankoh kan fluiten naar een kapitaal van ... 500 dollar. ,,Meer heeft hij niet. Tenminste: niet hier. Maar probeert u het eens in België, daar schijnt hij nog wat rekeningetjes te hebben lopen,'' suggereerde Taylor fijntjes.

Die interessante tip heeft de V-Raad niet opgevolgd. Het doel van de Raad is de knieval van Taylor, wiens naam synoniem is met de wreedste oorlog ooit in West-Afrika. Maar het is de vraag of de vrede een dienst wordt bewezen door Taylor als doelwit te nemen. De Sierraleoonse burgeroorlog breidde zich de laatste maanden uit over de grens met Guinee en heeft inmiddels ook Liberia bereikt. Waarnemers zijn het overzicht op de gebeurtenissen in West-Afrika kwijt, alleen God weet misschien nog hoeveel (rebellen)legers en milities in gevecht zijn, waar precies, wie er gelijk hebben en wie hun financiers zijn. In Guinee zijn volgens ooggetuigen minstens zeven partijen met elkaar in strijd, in Sierra Leone zijn het er op dit moment vijf. De verse brandhaard in Liberia is aangestoken door anti-Taylorrebellen van het noordelijke Lofavolk, die hulp krijgen van Guinese regeringssoldaten en regeringsgezinde Kamajor-krijgers uit Sierra Leone.

Zoveel vechtersbazen, zoveel misdadigers tegen de menselijkheid. ,,De voortdurende obsessie van de V-Raad met de persoon Charles Taylor komt deels omdat hij ongeveer de enige van alle `warlords' is die we bij naam kennen en die een faxapparaat heeft waar we ultimatums naartoe kunnen sturen. De rest rent adresloos rond in de bush,'' sneert een Westerse diplomaat in Freetown.

Maar dat Taylor niet deugt, staat buiten kijf en een notoire leugenaar is-ie ook. Het RUF-kantoor dat op last van Taylor gesloten zou zijn, heeft de onderzoekscommissie niet kunnen vinden, en op de vraag wanneer en langs welke route RUF-leden Liberia hebben verlaten, kregen ze geen antwoord. Maar, benadrukt de commissie, er zijn geen bewijzen gevonden dat Taylor nog steeds samenwerkt met het RUF en die zou de V-Raad wél moeten hebben voordat ze Liberia straft.

Feiten blijken V-raadsleden Groot-Brittannië en de Verenigde Staten niet te hebben gemist bij het vellen van een vonnis. Zij hullen zich in bevlogen betrokkenheid, die kennelijk belangrijker is dan respect voor juridische grondbeginselen. Taylor is dus schuldig tot hij het tegendeel bewijst.

De andere drie permanente leden van de V-raad, Rusland, China en Frankrijk, interesseert het allemaal te weinig om een veto tegen deze verwording zelfs maar te overwegen.

VN-secretaris-generaal Kofi Annan heeft er bij de leden van de V-raad op aangedrongen om ondanks alle ellende rationeel te blijven. Het sanctiemiddel zou wel eens erger kunnen uitpakken dan de kwaal, waarschuwt hij. Een al geldend wapenembargo tegen Liberia wordt vannacht automatisch aangescherpt, waardoor Liberia volgens hem gevaarlijk hulpeloos wordt in een regio die in brand staat.

Meer dan adviseren kan Kofi Annan echter niet. De uiteindelijke beslissing over het lot van Liberia is aan de V-raad. De VN-organisatie heeft bevelen van de raad maar uit te voeren. Ook als het bevelen zijn die de VN zelf minder verstandig vinden.

,,Welke beslissing de V-raad ook neemt, ik beveel sterk aan om bij Liberia en het Liberiaanse volk betrokken te blijven. Druk van buitenaf zonder dialoog heeft misschien geen impact op een land dat een interne gewapende opstand aan het bevechten is en dat verdrinkt in politieke en sociale problemen'', schreef Annan aan de raad. De smekende toon in zijn brief vloeit voort uit de wetenschap dat het de VN zijn, die straks de brokstukken in Liberia met troepen blauwhelmen en UNHCR-konvooien moeten gaan opvegen. Op bevel van de Veiligheidsraad.