Han V. mag eindelijk voor rechter

Morgen begint de rechtszaak tegen de voormalige directie van effectenhuis Leemhuis en Van Loon. De eerste hoofdverdachten uit het Clickfonds komen voor.

Voor Han Vermeulen, sinds oktober 1997 beter bekend als Han V., is het eindelijk zo ver. Bijna drieënhalf jaar nadat hij op de beursvloer werd opgepakt, moet hij zich vanaf morgen voor de speciale `Clickfondskamer' van de Amsterdamse rechtbank verantwoorden. Met hem staan de komende twee weken ook de andere drie ex-directieleden terecht van het voormalige commissionairshuis Leemhuis en Van Loon. Het wordt de eerste keer in de afhandeling van de geruchtmakende beursfraudeaffaire dat er hoofdverdachten voor de rechter komen.

Daarmee wordt een voorlopig hoogtepunt bereikt in de door het openbaar ministerie tactisch opgebouwde rechtsgang van Operatie Clickfonds. Justitie bracht de afgelopen jaren eerst de relatief kleinere fiscale affaires voor, die veroordelingen opleverden. Vervolgens waren de taaiere zaken met echte `beursfraude'-aspecten aan de beurt.

Die leverden wisselend succes op. Vorige week eindigde `de SNS-zaak' voor het hof in kleine geldboetes. De affaire rond Bank Bangert Pontier bracht een veroordeling voor een ex-directeur. Eind vorig jaar behaalde het OM zijn grootste succes toen drie voormalige effectenhandelaren wegens niet-ambtelijke omkoping werden veroordeeld, al werd justitie in een aanverwante zaak niet ontvankelijk verklaard. Al deze processen maakten deel uit van de zogenaamde `Swaab-affaire', een feitencomplex dat als een door toeval ontstaan zijpad van de beursfraudeaffaire kan worden gezien.

Maar het kroonstuk van Operatie Clickfonds blijven toch de zaken tegen de hoofdverdachten Vermeulen, De Groot en Adri S. Dáár is Operatie Clickfonds in 1997 om begonnen. Wat hen bindt, is het verwijt van het OM dat deze verdachten een systeem van coderekeningen in stand hielden die beursfraude tot gevolg had. Hoewel de meest aansprekende verdenkingen, zoals witwassen, frontrunning en misbruik van voorwetenschap, voor deze verdachten geen rol meer spelen, blijft er nog één majeur feit over: belastingontduiking via de coderekeningen.

Juist op dit punt bevindt het OM zich in een risicovolle positie, vooral na de vrijspraken, vorige maand, voor drie ex-medewerkers van Strating Effecten. Die gingen vrijuit nadat de rechtbank bepaalde dat er met het systeem van coderekeningen juridisch niets mis was. Het vonnis kwam hard aan bij het OM. Dat de coderekeningen voor fiscale fraude werden gebruikt, lijdt geen twijfel. Het Clickfondsdossier bevat daarvan diverse voorbeelden. Maar het blijkt moeilijk het systeem strafrechtelijk aan te pakken. Voor justitie was het pijnlijk dat de rechtbank met een zuiver juridische redenering het bouwwerk rond de verdenkingen over de coderekeningen onderuit trok. De kans dat dat in de Leemhuis en Van Loon-zaak weer gebeurt, is zeer wel aanwezig. Ook dit kantoor hield, via hetzelfde systeem als bij Strating Effecten, coderekeningen aan.

Daarnaast zal er tijdens het proces nog een punt aan de orde komen dat ook al speelde in de zaak tegen de drie medewerkers van Strating Effecten: de zogenaamde `Zwitserse kwestie'. Daarbij gaat het om de manier waarop Nederland aan Zwitserland rechtshulp vroeg. Bern staat niet toe dat gegevens worden gebruikt voor vervolging van fiscale delicten. Voor zwaardere verdenkingen, zoals drugsdelicten, leveren de Zwitsers wèl informatie uit.

In het Clickfondsdossier zitten aanwijzingen dat justitie een vage verdenking dat er geld van drugsbaron `de Hakkelaar' zou zijn witgewassen, tè stevig in Zwitserland heeft aangezet in de hoop daarmee de strenge regels voor rechtshulp te omzeilen. In de zaak rond Strating Effecten schoof de rechtbank een inhoudelijke behandeling van dit punt nog voor zich uit. De Clickfondskamer stelde dat bezwaren niet aan de orde waren, omdat het rechtshulpverzoek niet op naam van de drie Strating-medewerkers stond. Maar in de Leemhuis en Van Loon-zaak worden de verdachten wel expliciet genoemd. Het Zwitserse vraagstuk zal door de verdediging dus opnieuw aan de orde worden gesteld.

In het proces, dat een taaie juridische exercitie belooft te worden, worden verder kleinere zaken voorgebracht, zoals het deels buiten de boeken houden van de aankoop van een appartement door Vermeulen en enkele privé-belastingzaakjes van de andere directeuren.

Ook heeft het OM een buiten de fiscus om verstrekte personeelsuitkering door Leemhuis en Van Loon ten laste gelegd. Het zijn allemaal franjes rond de kern: de coderekeningen. Velt de rechtbank een soortgelijk oordeel als vorige maand, dan heeft dat gevolgen voor de eindbalans van het Clickfonds. Fraudeofficieren De Graaff en Tonino zullen dan ook al hun overtuigingskracht nodig hebben.

    • Joost Oranje