De opvolging

DE OPVOLGINGSKWESTIE binnen de PvdA brandt nu los. Dit najaar beslist premier Kok of hij een vierde termijn als partijleider ambieert. Als hij inderdaad stopt, dan is fractieleider Melkert zijn gedoodverfde opvolger. Dat is geen dankbare positie. De PvdA is nooit gelukkiger geworden van een opvolgingskwestie. Toen Drees er in 1958 mee ophield, duurde het vijftien jaar voordat de PvdA weer een premier mocht leveren. Nadat Den Uyl in 1977 de kabinetsformatie verloor, moest ze zeventien jaar wachten op het premierschap van Kok. In beide periodes sneuvelden talloze kroonprinsen.

Aan Melkert nu de taak om de overdracht minder traumatisch te laten verlopen. In een vraaggesprek met de Volkskrant heeft hij zichzelf zaterdag wat nader ingekleurd. Melkert wil zich niet meer laat insnoeren door het primaat van Financiën. Hij maakt kanttekeningen bij de politieke cultuur van Kok. In de loop der jaren is Melkert vraagtekens gaan plaatsen bij de ook door hem bewonderde ,,nuchterheid'' waarmee Kok de ,,hoogvliegerij'' naar aardse proporties heeft teruggebracht. De keerzijde daarvan is dat Kok zich ,,in zijn schulp'' heeft teruggetrokken. Sinds de premier zijn `ideologische veren' heeft afgeschud, heeft hij te weinig laten zien dat daaronder ,,ook nog een hart klopte''. En toen was de PvdA in last. Kok was ,,verdrietig''; pas na een weekeinde telefoneren werden de rijen weer gesloten.

DEZE PAVLOV-reflex geeft te denken. Want wat heeft Melkert op de keper beschouwd gezegd? Dat een politicus moet kunnen rekenen én verder moet willen kijken. Nu de overheidsfinanciën mede dankzij Kok redelijk op orde lijken, is dat zelfs geboden. Niet om met geld te smijten, maar om de vraag aan de orde te stellen of de overheid nog wel toereikend is als uitvoeringsorganisatie. De onrust in de gezondheidszorg wijst op een negatief antwoord. Indien Melkert zich louter persoonlijk heeft willen profileren, bewijst hij zijn partij een slechte dienst. Maar als hij zijn hart met nuchterheid à la Kok omzet in een nieuwe agenda voor het openbaar bestuur, dan is er weinig aan de hand en kunnen de verkiezingen van volgend jaar zelfs interessant worden.