Van kostgeld kun je leren

Kostgeld klinkt ouderwets, maar is het niet. Kostgeld kan helpen jongeren financieel besef bij te brengen. Hoe kunnen ouders dat het beste aanpakken? En hoe bepalen ze de hoogte van het kostgeld?

`Ouders stellen ons vaak vragen over kostgeld', zegt Brenda van Dam van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Nibud. ,,Je merkt dat ze nogal wat schroom voelen. Kan dat wel, geld vragen aan je eigen kind? En wat is een redelijk bedrag?''

Voor sommige ouders is het pure noodzaak om kostgeld te vragen. Bijvoorbeeld omdat ze zelf gekort worden op hun bijstandsuitkering zodra hun kind een eigen inkomen heeft. Of omdat hun huursubsidie omlaag gaat, want de hoogte van de huursubsidie is afhankelijk van het totale gezinsinkomen. Maar ook steeds meer ouders die het geld eigenlijk niet nodig hebben, vragen kostgeld aan hun kinderen. Volgens het Nibud is dat een verstandige beslissing. ,,Van de jongeren onder de 25 jaar die zelfstandig wonen, heeft 16 procent risicovolle schulden'', zegt Van Dam. ,,Dan gaat het niet om een studieschuld of een lening bij de bank, maar om riskante betalingsachterstanden, zoals een huurschuld. Veel jongeren hebben niet geleerd hoe ze met geld moeten omgaan. Als middelbare scholier hebben ze een bijbaantje en geven ze hun geld uit aan een mobieltje, kleding, snacks en uitgaan. Alleen maar aan leuke dingen dus. Tegen de tijd dat ze een echt inkomen hebben, gaan ze daarmee door. Ze hebben geen idee van de kosten van het dagelijks levensonderhoud. Dat wreekt zich als ze eenmaal zelfstandig wonen.''

Volgens Van Dam is het belangrijk om jongeren enig financieel besef bij te brengen, vooral nu kinderen steeds langer bij hun ouders blijven wonen. In de jaren zeventig wisten de meesten niet hoe snel ze het ouderlijk huis moesten verlaten, maar tegenwoordig zitten heel wat twintigers nog graag onder moeders vleugels. ,,Ze hebben meestal een redelijke relatie met hun ouders en er is ruimte genoeg in huis, want de gezinnen zijn klein'', zegt Van Dam. Meisjes gaan gemiddeld op hun eenentwintigste zelfstandig wonen, jongens op hun drieentwintigste. Van de meisjes die nu 25 zijn, woont 1 op de 10 nog in het ouderlijk huis. Bij de jongens is dat 1 op de 3. Zelfs in de groep jongens van 28 jaar woont 1 op de 10 nog bij zijn ouders. Velen van hen hebben geen idee van de prijs van een brood of van de hoogte van de energierekening, dus een beetje financiële opvoeding kan geen kwaad. Maar hoeveel kostgeld is redelijk? Toen Van Dam in het televisieprogramma `Jongeren Lagerhuis' een bedrag van 450 gulden per maand opperde, reageerden de aanwezige jongeren verontwaardigd. Waar bemoeide zij zich eigenlijk mee? En waarom zo'n hoog bedrag? ,,Voor hen bleek dat bedrag abstract te zijn, maar als je het uitlegt, is het helemaal niet zo hoog'', zegt Van Dam. ,,Die 450 gulden is gebaseerd op voeding, extra energiekosten en het draaien van de was. Dat bedrag kun je best vragen aan een 19-jarige met een eigen inkomen. Aan een kind van 25 jaar met een volwassen inkomen, kun je meer vragen.'' In dat geval geeft Van Dam 750 gulden als voorbeeld, een bedrag dat gebaseerd is op voeding, extra energiekosten, het draaien van de was en het meebetalen aan de telefoonrekening en aan gemeentelijke heffingen, zoals de onroerende zaakbelasting en de afvalstoffenheffing.

Het Nibud geeft een Kostgeldkrant uit, waarin verschillende methoden genoemd worden om de hoogte van het kostgeld vast te stellen. Men kan bijvoorbeeld alle kosten van het huishouden bij elkaar optellen en dit bedrag delen door het aantal volwassenen in huis. Men kan ook alleen de extra kosten in rekening brengen, dus de kosten die er niet zouden zijn als het kind zelfstandig zou wonen. Het Nibud gaat bijvoorbeeld uit van 10 gulden per persoon per dag voor voeding. ,,Dat is een minimum'', zegt Van Dam. ,,Daar zit geen glaasje wijn of een koekje bij.'' Voor het draaien van een volle wasmachine wordt 2 gulden 50 gerekend, waspoeder en de afschrijving van de machine meegeteld. Voor extra energiekosten in een huishouden van minimaal drie personen, gaat het Nibud uit van 1/10 van de energierekening. Met een gespecificeerde telefoonrekening kunnen de telefoonkosten tot op de cent nauwkeurig worden afgerekend. Ouders die alleen de extra uitgaven willen doorberekenen, zullen geen bedrag in rekening brengen voor huur of hypotheek, want het al dan niet thuis wonen van het kind heeft geen invloed op deze kosten. Wie toch `kamerhuur' in rekening wil brengen, kan uitgaan van 150 gulden per maand. ,,Dat is een goede, niet-commerciële prijs', zegt Van Dam. Wie de werkelijke huurkosten in rekening wil brengen – misschien uit principe, misschien omdat de kostganger geen eigen kind is, maar een wildvreemde ouderwetse commensaal – kan zich baseren op het officiële puntensysteem dat gebruikt wordt voor kamerhuur.

,,In de Kostgeldkrant geven wij allemaal feitelijke gegevens. Zonder dat soort informatie is het immers lastig praten'', zegt Van Dam. Bovendien zijn niet alleen de kinderen gebaat bij die informatie, ook de ouders willen graag het naadje van de kous weten. ,,Ouders zijn zeer geïnteresseerd in een redelijke manier om de kosten te berekenen, want zij zeggen altijd heel expliciet dat ze er zelf niets aan willen verdienen. Ze voelen zich er soms schuldig over.'' Van Dam kent dan ook voorbeelden van ouders die het kostgeld overmaken naar een aparte bankrekening. Zodra hun kind zelfstandig gaat wonen, krijgt hij of zij het in de loop der jaren betaalde kostgeld terug. Zo heeft hun kind een financiële opvoeding gehad en ongemerkt een leuk spaarpotje opgebouwd.

Informatie: www.nibud.nl

De `Kostgeldkrant' is te bestellen door overmaking van ƒ8,75 op rekening 36 87 00 t.n.v. Nibud, Utrecht, onder vermelding van C04.

Wie de kamerhuurprijs exact wil vaststellen met het puntensysteem, kan bij de Nederlandse Woonbond in Amsterdam de brochure `Op kamers' bestellen door overmaking van ƒ9,05 op giro 621 74 79 onder vermelding van DO 06.