Moeder wil de volmacht zien

Begin deze week brak paniek uit in het Nationaal Archief te Jakarta. Dat is een soezende instelling, waar verveelde beambten voor kasten met unieke, maar half door muizen aangevreten documenten hangen. Dat ze erover waken is teveel gezegd, want de budgetten zijn klein en de salarissen navenant. Een ijlbode van het vice-presidentieel paleis liet weten dat ibu (moeder) Megawati vrijdag een bliksembezoek zou brengen aan de burelen. Fluks werden de tegelvloeren geschrobd, bladderende fineerstrips aan bureau's geplakt en de kaki uniformen gestreken.

Moeder Mega zorgde gisteren voor een donderslag bij heldere hemel. Toen ze de heer Muchlis Paeni, hoofd van het archief, de hand drukte, kwam ze meteen ter zake: ,,Ik zou graag zien dat uw dienst uitzoekt waar de Supersemar gebleven is. Dit is een gewichtig document voor de natie en die heeft er recht op te weten wat ermee gebeurd is.'' De heer Paeni kromp ineen van professionele schaamte. ,,Mevrouw'', zei hij, toe hij de eerste schrik te boven was, ,,de originelen van alle staatsdocumenten zijn hier opgeslagen, behalve dat ene.''

Supersemar is het Indonesische acroniem voor `Volmacht van de elfde maart', de brief die oud-president Soekarno – Megawati's vader – op 11 maart 1966 in zijn weekeindpaleis in Bogor tekende onder druk van drie vijandige generaals. Daarin, zo heet het volgens de beschikbare kopieën, zou hij luitenant-generaal Soeharto, op dat moment chef-staf van de landmacht, hebben gemachtigd ,,alle maatregelen te nemen die hij nodig acht om rust en orde en orde te verzekeren, stabiliteit van landsbestuur en Revolutie te waarborgen en de persoonlijke veiligheid en het gezag van de president-opperbevelhebber-Grote Leider van de Revolutie te garanderen''.

Diezelfde avond stelden de drie officieren het stuk ter hand aan hun lastgever Soeharto. Die tekende ter plekke een al opgesteld besluit tot ontbinding van de communistische partij (PKI), dat de volgende dag van kracht werd. Binnen een week werden 15 leden van Soekarno's kabinet gearresteerd. Toen de president dit hoorde, ontstak hij in woede: ,,Ik gaf opdracht om orde en rust te herstellen'', brieste hij, ,,ik heb de bestuursmacht niet overgedragen!''.

Soeharto beschouwde het stuk 32 jaar lang als de wettige basis van zijn autoritaire macht.

Ruim dertig jaar na Soekarno's dood en drie jaar na de val van de generaal-president eist Megawati Soekarnoputri voor de natie inzage in het origineel, het ultieme bewijsstuk voor Soeharto's machtsgreep. En niemand lijkt te weten waar het is. Arme archivaris.