Hollands Dagboek: Marion Borghuis en Paul van der Weerd

De huisartsen uit Nijmegen en omstreken namen dit najaar het initiatief tot de stakingsacties deze week. Dokter Paul van der Weerd (51) uit Zetten en Marion Borghuis (47) die de plaatselijke huis- artsendienst heeft opgezet, verant- woorden zich. `Mijn hart zegt ja, mijn verstand nee.'

Donderdag 26 april

Marion: Begonnen met de invulling van de opening van de nieuwe coöperatieve huisartsendienst op het terrein van het Universitair Medisch Centrum St.-Radboud. Dat is de plek waar de huisartsen uit Nijmegen en omgeving hun avond- en weekenddiensten draaien. Hier kan de huisartsenzorg zich buiten kantooruren ontwikkelen tot een volwassen organisatie. Voor de inrichting ben ik verantwoordelijk en het heeft de uitstraling gekregen waarop ik gehoopt had. Een plek waar het fijn is om te werken. Mijn motto is: `zorgen voor jezelf en voor elkaar komt de zorg voor de patiënt ten goede'.

Afgelopen vrijdag te horen gekregen dat minister Borst van Volksgezondheid niet kan openen. Teleurstelling. Wie moet er dan openen op 20 juni? Tineke Slagter, voorzitter van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) of de burgemeester van Nijmegen? Of zou de koningin willen? Toch maar even naar paleis Noordeinde gebeld. Natuurlijk moet ik een brief sturen naar het secretariaat van de koningin. Dit heb ik gedaan. Je kan immers nooit weten wat het antwoord zal zijn. Huisartsenzorg zal toch ook koninginnen een zorg zijn?

Vrijdag

Paul: De dag na de LHV-ledenvergadering. Het roer gaat geleidelijk om, de toekomst voor mijn Regionale Huisartsen Vereniging (RHV) gaat veranderen. Een huisarts opereert steeds minder op zijn eilandje, maar bundelt steeds vaker (regionaal) zijn krachten. De dag begint langzaam. Maria blijft nog even liggen en ik wandel naar de praktijk. De hosta's lopen uit, is dat een goed voorteken?

Het spreekuur blijft een lopende receptie na mijn 25-jarig jubileum twee weken geleden. Het geeft precies die kick om door te gaan met mijn werk. Er zijn geen grote problemen. Ben benieuwd of het kabinet er vanavond uit komt. Staken, nee – maar als het moet? Hoe zou ik me voelen als ik niet zou staken? Verloochen ik dan de zaak waar we in Nijmegen op 17 oktober mee zijn begonnen?

Vanavond hoef ik daar niet aan te denken. We hebben de jaarlijkse snert-avond met alle medewerkers van de praktijk. Frank, de man van collega Ingrid, kookt en kan dat keigoed. Eerst nog naar kapster José geweest en met een biertje in mijn hand mijn krullen laten bewerken. Een apart begin van het weekend, ik voelde me weer een Gronings student. Geen besognes, wie doet me wat, de toekomst is mooi!

Zaterdag

Marion: Het kabinet heeft de Voorjaarsnota bekend gemaakt. Er is driehonderd miljoen uitgetrokken voor de huisartsenzorg. Ik ben zeer teleurgesteld over dit bedrag. Mijn echtgenoot, huisarts, is woedend. De eerste telefoontjes van de collegae komen binnen. Teleurstelling overheerst. Heeft het kabinet wel in de gaten wat er allemaal gebeurt met de veldwerkers uit de zorg? Wiegel van de Zorgverzekeraars vindt de zeventig miljoen voor de praktijkkosten wel voldoende. En zowel Borst als PvdA-fractievoorzitter Melkert vinden dat de huisartsen maar tevreden moeten zijn. Het kabinet en de zorgverzekeraars voeren een prachtige act op: Zalm heeft het toch maar mooi voor elkaar gekregen dat er acht miljard boven tafel is gekomen. Waarom deel ik die vreugde niet?

Ik zie wat er gebeurt met de mensen in de zorg. De zorg wordt bestuurd door lieden die handelen vanuit een economisch en technisch denkmodel. De mensen uit de zorg handelen vanuit een medisch en psychosociaal denkmodel. En deze partijen moeten met elkaar praten. Huisartsen en andere hulpverleners hebben vanuit hun vak geleerd in hun communicatie te zoeken naar acceptatie, toenadering en de intimiteit niet uit de weg te gaan. Immers vele lichamelijke problemen zijn psychisch bepaald. Zij kunnen goed luisteren naar patiënten en zoeken samen naar een oplossing.

Dat kabinet en verzekeraars het mis hebben, bewijst het feit dat steeds meer mensen uit de zorg stappen, het ziekteverzuim groeit en steeds meer vrouwen in de WAO belanden. Maar de overheid zal er eerst nog eens een onderzoekje tegenaan gooien. En daarnaast roept men dat er meer gedaan moet worden aan human resource management. Ahum, volgens mij betekent dat gewoon fatsoenlijk omgaan met mensen.

`s Middags komt mijn zoon thuis die vandaag 22 is geworden en bestuurlijke informatiekunde studeert. Hij deelt mijn teleurstelling. De verschillen in de culturen komen weer ter sprake. De enorme bureaucratie van overheid en de zorgverzekeraars. Technisch economische mensen die alleen geleerd hebben zich aan de regeltjes te houden. Zelf niet kunnen denken maar alleen de regels kunnen toepassen. Elk vernieuwingsproject om zeep helpen omdat innovatie nog geen duidelijke structuren kent. Moeder en zoon zijn het met elkaar eens, maar of we het tij kunnen keren weet ik niet.

Zondag

Paul: Ik voel me belazerd. Het is dus echt waar, Els Borst heeft de claim van Hans Wiegel overgenomen. Ik heb slecht geslapen ondanks een prachtige film Chocolat in Wageningen. Ik vraag me af: ben ik nou een verwend kind die z'n zin niet heeft gekregen of mag ik echt boos zijn?

De huisartsenstaking komt nu wel heel dichtbij. Ik moet het Nijmeegs draaiboek in werking zetten. De laatste brieven naar alle collega's moeten weg. Staken zal moeten – mijn hart zegt `nee', m'n verstand zegt `ja'. Met Maria in Herveld/Andelst gefietst. Prachtig weer, niemand heeft het vermoeden dat hier hun volgende-week-stakende-huisarts langsfietst. Maar morgen, op Koninginnedag, heb ik nog gewoon dienst. De eerste dienst met Astrid, mijn huisarts-in-opleiding. Ik ben benieuwd. Zo kan ik de stakingsdreiging weer van me afzetten.

De kinderen bellen of zijn weer weg – dure maar toffe studenten, waar we trots op zijn.

Maandag

Marion: Koninginnedag. De dag begint met de hond uit te laten. Het is mooi weer en ik geniet van de wandeling. Wij krijgen bezoek van mijn zus en zwager en broer en schoonzus. Mijn moeder moet per 1 mei definitief naar het verzorgingshuis. Ze heeft beginnende Alzheimer. De flat is leeggehaald. Het maakt bij ons veel emoties los en tegelijk praten wij over de mantelzorg die wij als kinderen nog aan onze moeder kunnen geven. De zorg waar ook de overheid zo afhankelijk van is. Want ook in het verzorgingshuis zie ik dat de ziekenverzorgsters hard werken maar aan een aantal taken niet toekomen. Mijn broer heeft een eigen zaak en heeft weinig waardering voor de sturing van de zorg: hoe kan de gezondheidszorg zo overgereguleerd zijn terwijl huisartsen tegelijk worden gezien als `vrije' ondernemers?

Bij het avondeten zitten we met drie van onze zes kinderen aan tafel. Ze vragen bezorgd of we ook nog iets anders doen dan praten over de zorg en hoe het verder moet. 's Avonds naar een verjaardagsfeest.

Dinsdag

Paul: Dag van de Arbeid en dag van de beslissing in Utrecht.

Allereerst ga ik naar Nijmegen voor de terugkomdag van mijn huisarts-opleidersgroep. Ik meld dat het goed met Astrid gaat. Maar het valt niet mee de aandacht er goed bij te houden. Dan naar Utrecht. Ik haal Jaap en Marielle op, onze twee RHV-afgevaardigden bij de LHV. Samen bereiden we onze strategie voor en bedenken alternatieven.

Er wordt op de vergadering snel een stakingsbesluit genomen voor drie dagen met overweldigende meerderheid. De misleidende uitleg van Borst en Wiegel in hun brieven aan de ledenvergadering van de LHV heeft niet gewerkt. Het maakt onze stakingsbereidheid alleen maar groter. Thuisgekomen vertel ik het aan mijn vrouw Maria. Zij reageert niet blij en dat begrijp ik. Toch ga ik eerst mijn maatschapcollega's Peter en Ingrid bellen en schrijf mijn laatste stakingsoproep aan de leden van de RHV. Een onrustige nacht volgt.

Woensdag

Marion: De vergadering voor de staking van de huisartsen staat gepland om 11.00. Nog gauw even wat koeken gehaald voor hongerige stakers. Alle huisartsengroepen zijn vertegenwoordigd, 35 huisartsen-vertegenwoordigers bij elkaar – in totaal 270 leden. Er heerst een goede stemming. En dat blijft zo. Patiënten tonen begrip en ook komt er veel steun van de andere zorgverleners. Het doet me goed te merken dat er een sterke binding is. De huisartsen pikken de jarenlange onderwaardering niet meer. Zij wensen niet meer gezien te worden als een onkostenpost, onderdeel van de collectieve lasten. Zij doen belangrijk en waardevol werk voor de samenleving, werk dat door gebrek aan geld en mankracht in gevaar is. 's Avonds televisie gekeken: goede publiciteit. Zouden we het tij toch kunnen keren? Ik ben ervan overtuigd dat dit gaat lukken. Mijn man Jaap en ik drinken daar een glas wijn op.

Donderdag 3 mei

Paul: Vandaag de tweede stakingsdag. Het is gisteren boven verwachting gegaan. De mogelijke problemen met ziekenhuizen, patiënten en boze belangenorganisaties hebben zich niet voorgedaan. Prof. Schrijvers, hoogleraar algemene gezondheidszorg in Utrecht, was op Netwerk een prima pleitbezorger voor onze zaak.

Ook heb ik nog gebeld met Margreet, mijn Arnhemse collega RHV-voorzitter. Ook zij hadden het opgelost in goede harmonie met hun leden en ziekenhuis. Op de praktijk is alles rustig, we vouwen patiëntenbrieven over de acties die om middernacht de deur uitgaan. Zowaar heb ik ook nog een echte patiënt kunnen zien, die niet onder de acties leed.

De tweede actievergadering in Nijmegen in het nieuwe gebouw van de coöperatieve huisartsendienst verliep net als gisteren prima. De onderlinge solidariteit wordt steeds groter. Alles onder controle.

Opeens belt Tineke Slagter, LHV-voorzitter. Of ze morgen bij ons kan komen? Natuurlijk, en de aanwezige huisartsengroepsvertegenwoordigers krijgen een echt landelijk stakingsgevoel. Ruim 65% van de bevolking steunt ons en daar doen we het voor.

Na een vergadering met vijf andere RHV-voorzitters in het Gelderse Elst ben ik nog even naar m'n Rotary-club gegaan. Veel kritiek, maar na uitleg waren ze stil. En laat op de avond belde Tineke opnieuw: ze opent op 20 juni ons gebouw, dat is ook solidariteit!