`Er zit weinig licht tussen Berlusconi en de maffia'

Er staan veel vraagtekens bij de relatie tussen Forza Italia van de Italiaanse kandidaat-premier Berlusconi en de maffia. Justitieel onderzoek verloopt moeizaam, maar Cristina Matranga kent geen twijfel meer. Aanklacht van een insider.

,,Vandaag hebben ze hun maskers afgedaan en zie je hun gezichten. Ik word daar bang van. Als mij iets zou overkomen, heeft de moreel verantwoordelijke daarvoor een naam: Silvio Berlusconi.''

Het is doodstil in het voormalige kerkje van de Heilige Drieëenheid in Palermo. De emotie hangt voelbaar in de lucht. Op de plaats waar vroeger het altaar stond, staat een vrouw in het rood achter een lessenaar met een stuk papier. Wat ze te zeggen heeft, is te belangrijk om te improviseren. Af en toe springen er tranen in haar ogen, dan weer licht haar gezicht op door een lach. Maar haar woorden weerklinken als keiharde mokerslagen tegen het net gerestaureerde zestiende eeuwse gewelf.

Zeven jaar lang heeft Cristina Matranga, een 48-jarige ondernemer, geloofd in Berlusconi en zijn partij Forza Italia. Ze was Kamerlid namens het beruchte district Zisa-Uditore, de criminele wijk waar maffiabaas Totò Riina zich jarenlang heeft schuilgehouden vóór zijn arrestatie in 1993. Maar Cristina zat aan de andere kant, bij de antimaffia. Vorig jaar nog kreeg ze een brief van Berlusconi waarin hij haar aanspoorde om haar strijd tegen de maffia voort te zetten. Maar nu heeft de partij haar zonder veel ceremonieel gedumpt.

,,Forza Italia heeft de vlag van de antimaffia gestreken'', zegt Matranga. ,,Ze hebben die verbrand, in het openbaar. Nu voeren ze de vlag van de geheime akkoorden en brengen ze allerlei duistere zaakjes naar Sicilië.''

In een toespraak van tien minuten doet Matranga een keiharde aanval op haar vroegere politieke vrienden. Ze wijst op de mensen die van maffiapraktijken worden verdacht, maar wel op de lijst van Forza Italia staan. Tegen een van de naaste medewerkers van Berlusconi, Marcello DellUtri, loopt een rechtszaak op verdenking van banden met de maffia.

,,Ik wil weten wie Berlusconi heeft gesuggereerd om me geen kandidaat meer te stellen'', zegt ze. Maar de partij zwijgt, in alle toonaarden. De regionale coördinator heeft haar nog wel gebeld. ,,Hij zei: als je je stil houdt en goed gedraagt, schiet er voor jou ook wel iets over.''

Cristina Matranga wil zich niet stilhouden in ruil voor een baan als staatssecretaris. Er wordt al te veel gezwegen op Sicilië. Ze wijst erop dat de maffia de erecode heeft van de omertà, het stilzwijgen. Forza Italia doet nu hetzelfde, zegt ze: ,,Hun stilzwijgen is bijzonder welsprekend.'' Daarom maakt ze bekend dat ze uit de partij stapt.

Later, buiten op straat, vertelt Matranga dat ze al langer haar twijfels had over Forza Italia. Maar de partij heeft haar lang laten begaan. Ze probeerde een soort schoonmaak te houden in haar district en stimuleerde de oprichting van wijkcentra voor jongeren, zodat die niet automatisch in de armen van de maffia liepen. ,,Daarmee heb ik mankracht afgenomen van de maffia'', zegt ze. ,,Die vergeeft zoiets niet.''

Er staan veel vraagtekens bij de relatie tussen Forza Italia en de maffia. Matranga praat over collusione, een juridische term die staat voor geheime afspraken om iets illegaals te doen waar beide partijen belang bij hebben. Haar belangrijkste verwijt is dat de partij geen duidelijk antwoord geeft op al die vragen, zoals Berlusconi ook niet wil antwoorden op vragen over zijn beginkapitaal als ondernemer. Een justitieel rapport dat is opgesteld door een deskundige van de Italiaanse Centrale Bank constateert dat er zó veel duistere transacties zijn geweest in die beginfase, dat het op een witwasoperatie lijkt.

Antonio Ingroia, officier van justitie in Palermo, wil niet praten over specifieke zaken, over vraagtekens. Maar hij vindt wel dat het maffiaprobleem wordt onderschat. ,,In deze verkiezingscampagne lijkt de strijd tegen de maffia niet een prioriteit te zijn van de politieke leiders'', zegt hij. ,,Als magistraat en als burger van Sicilië baart me dat zorgen.''

De fout zit volgens Ingroia in de benadering van de maffia. Er wordt de laatste tijd veel minder gemoord, en daardoor zakt de waakzaamheid in. Maar op economisch gebied is de maffia buitengewoon actief. ,,Je kunt de maffia niet alleen beschouwen als een probleem van openbare orde'', vertelt hij. ,,Als de maffia moordt, komt men in actie. Als de maffia niet moordt, onderschat men het probleem. Daarmee maak je het voor de maffia makkelijker om zich te reorganiseren.''

De affaire-Matranga, zegt Ingroia, ,,past in het algemene kader van een gebrek aan aandacht voor de strijd tegen de maffia. Direct nadat Matranga haar felle aanklacht heeft gehouden, wordt ze platgebeld door de media. Maar al de volgende dag is het weer stil. Verzet tegen de maffia is een oud verhaal.

Matranga zegt dat ze tijd wil hebben om na te denken over haar toekomst. Contacten met andere partijen gaat ze voorlopig uit de weg. Maar haar breuk met Forza Italia is volledig en definitief. Dat is ,,een serviele partij die geen ruimte laat voor je eigen persoonlijkheid'', zegt ze. ,,Met een leider die [op de verkiezingsposters, ML] de gezichten van zijn kandidaten verbergt en alleen zijn eigen gezicht wil laten zien. Het zijn mensen zonder ziel, die niet de moed hebben om hun gezicht te laten zien.''

Al jarenlang heeft ze bewaking, 24 uur per dag. Dat blijft voorlopig zo, want de maffia vergeet niet, en nu ze alleen staat, zonder partij, is ze een makkelijker doelwit. Matranga zegt vastberaden dat ze haar strijd tegen de maffia in haar district blijft voortzetten. ,,Ze denken dat ze me verslagen hebben'', zegt ze. ,,Maar als iemand niet de moed heeft om antwoord te geven aan een kleine vrouw uit Palermo, wie is er dan verslagen? Ik ben een leeuw.''