Prudent politicus

Zo roerig als een jaar geleden voor de zoveelste keer de discussie over het orkestenbestel weer oplaaide, zo rustig kwam die deze week ten einde. Eerst waren er de sterk omstreden voorstellen van de Raad voor Cultuur om drie orkesten op te heffen. Toen stelde de commissie-Hierck de plannen bij. En nu oogst staatssecretaris Van der Ploeg veelal deemoedige instemming met zijn nog iets minder vergaande definitieve ingrepen in de orkestwereld.

De opmerkelijke bedaagdheid en zelfs voorzichtige lof van de klassieke muzieksector voor Van der Ploeg staat haaks op de praktijk van het cultuurbeleid van de afgelopen jaren. Vroeger overheerste het beeld van de vaak overmoedige staatssecretaris, die behagen schiep in consternatie over onbesuisde proefbalonnetjes. Dat lijkt nu vervangen door de weloverwogen wijsheid van de prudente politicus, die uit is op brede instemming voor verstandige bijstellingen.

De optelsom van de soms pijnlijke beslissingen wordt door bijna iedereen ervaren als positief. Twee van de drie ooit met opheffing bedreigde orkesten mogen blijven: het Nederlands Kamerorkest, al krijgt het minder te doen, en het Radio Symfonie Orkest. Het andere bedreigde orkest, het Noordhollands Philharmonisch Orkest, fuseert onder eigen hartelijke instemming met het Nederlands Balletorkest tot één groter en beter functionerend orkest. Verder krijgen allerlei andere orkesten en ensembles er wat bij: meer salaaris, meer geld voor leuke muziek.

Het opvallendste succes van de staatssecretaris bereikte hij zelfs met een hem bijna wezensvreemde stille diplomatie. Maar wat dreigde was dan ook fors: de opheffing van 72 arbeidsplaatsen van omroepmusici. In Hilversum wordt nu plots mogelijk, wat decennia niet kon. De artistieke leiding van het Muziekcentrum van de Omroep (MCO) wordt geïntegreerd met de artistieke leiding van Radio 4. Van der Ploeg beloonde Hilversum onmiddellijk, door het MCO ongemoeid te laten.

Hilversum boekte zo een gemakkelijke overwinning. Want het door omroepdirecties, MCO en NOS moeizaam bereikte integratiebesluit is volstrekt vanzelfsprekend. Alle muziek die wordt geproduceerd door het MCO, wordt immers uitgezonden via Radio 4. Typisch Hilversums is ook, dat `integratie' bestaat uit het instellen van een vierkoppige leiding, waarvan de leden (omroepen, MCO en Radio 4) elk hun eigen belangen hebben.

Maar Van der Ploeg, ook verantwoordelijk voor het omroepbeleid, boekt daarmee toch een principiële overwinning. De macht van de individuele omroepverenigingen wordt ingeperkt. Van veel praktisch belang is dat nog niet, want klassieke muziek is binnen de omroep een factor van zeer beperkt belang.