ASML moet parel van kroon halen

ASML heeft eindelijk de felbegeerde prooi SVG te pakken. Maar de concessie, het verkopen van een cruciaal bedrijfsonderdeel, doet pijn.

Gevoel voor humor kan Doug Dunn, bestuursvoorzitter van chipmachinefabrikant ASML, niet worden ontzegd. De Brit begon zijn toelichting gistermiddag op de door obstakels geteisterde overname van de Silicon Valley Group (SVG) met een kort betoog over raketsystemen en mobiele telefoons. De overeenkomst? Voor beide heb je geavanceerde chips nodig die te fabriceren zijn met de machines van ASML.

Dunn, zijn Britse afkomst niet verhullend, is altijd goed voor een kwinkslag. Maar deze had dit keer een serieuze ondertoon. SVG is een mooie maar lastige prooi, zo bleek uit de woorden van Dunn. Vijf maanden lang is tussen ASML en de Amerikaanse autoriteiten oeverloos gesteggeld over de voorwaarden van de overname. En het was letterlijk frustrerend, zo verklaarde de voormalige topbestuurder van Philips die sinds anderhalf jaar de hoogste post bij het Veldhovense bedrijf bekleedt. De lastige hobbel heet Tinsley Laboratories, een relatief klein bedrijf in Silicon Valley waar 120 mensen werken en dat slechts 2 procent van de omzet bepaalt van SVG. Maar voor Tinsley geldt letterlijk ,,klein maar fijn''. De werknemers zijn specialisten in het fabriceren van geavanceerde lenzen. Deze zijn noodzakelijk om ragfijne lijnen, die vele malen dunner zijn dan het menselijk haar, op chips te projecteren.

De lenzen zijn een typische geval van wat exportautoriteiten dual use noemen. De hoogwaardige lenzen zijn niet alleen bruikbaar voor chipmachines maar ook voor spionagesatellieten. Hoewel Tinsley de laatste lenzen voor militaire doeleinden volgens Dunn begin jaren negentig leverde, blijven de Amerikanen bevreesd voor het weglekken van deze technologische kennis. Zeker wanneer het bedrijf in buitenlandse handen terecht komt.

ASML doet immers zaken met ,,gevoelige'' landen als Taiwan en China. In Taiwan levert het machines aan het bedrijf TSMC, waarvan Philips een kwart in handen heeft. De Veldhovenaren proberen bovendien sinds enige tijd hun apparatuur te slijten aan Chinese producenten, die werken in één van de meest veelbelovende chipmarkten ter wereld.

Daarom zijn nu harde noten gekraakt. ASML moet zijn uiterste best doen Tinsley binnen een half jaar te verkopen aan, let wel, uitsluitend een Amerikaans bedrijf. Daarmee moet de voormalige Philipsdochter afstand doen van de parel in de kroon. Hoewel Dunn in zijn toelichting aanvankelijk repte van een ,,goede, creatieve oplossing'', benadrukte hij even later dat Tinsley gedwongen in de etalage zetten ,,geen gemakkelijke optie was''. Twee geïnteresseerde partijen hebben zich volgens Dunn al aan de poort gemeld. Daarnaast eisten de autoriteiten een Amerikaan in de raad van commissarissen en een garantie voor een minimumniveau aan investeringen. Duidelijk is dat ASML zich lange tijd hardnekkig heeft verzet tegen de verkoop van Tinsley, dat overigens pas sinds vier jaar deel uitmaakt van SVG. Vergelijkbare kennis is alleen te vinden bij het Duitse Carl Zeiss, maar daar is ASML al grootafnemer van. Bovendien zitten de Duitsers al tot over hun oren in het werk. Om over extra productiecapaciteit te beschikken was Tinsley meer dan welkom.

De Amerikanen zijn nu tevreden, hoewel de regering geen enkele verklaring heeft uitgegeven. Het ministerie van Financiën bevestigt dat de nieuwe aanvraag voldoende rekening houdt met de zorgen in Washington. Het nieuwe voorstel kan rekenen op goedkeuring, waaraan president Bush niet meer te pas komt. ASML kan nu eindelijk beginnen met de integratie van SVG. En Dunn kan apparatuur blijven leveren voor chips in raketten en mobiele telefoons.