Verhofstadt omarmt het EU-plan van Schröder

De Belgische premier Verhofstadt toonde zich gisteren in zijn sas met de plannen van bondskanselier Schröder voor een radicale hervorming van het Europese bestuur.

De Belgische premier, Guy Verhofstadt, wil dat de Europese regeringsleiders in december in grote lijnen de toekomstige structuur van de Europese Unie vaststellen. België is de tweede helft van dit jaar voorzitter van de EU. Verhofstadt, voorstander van een federaal Europa, zei gisteren dat hij de deze week gepubliceerde gedachten van de Duitse bondskanselier, Gerhard Schröder, ,,een heel goede hulp'' vindt voor zijn plannen als EU-voorzitter.

De Franse minister van Europese Zaken, Pierre Moscovici, deed de ideeën van de bondskanselier gisteren af als ,,weinig afgewogen''. Hij zei dat Europese regeringen ,,als uitdrukkingen van de naties'' niet tot een senaat gereduceerd kunnen worden. Volgens hem moeten in de EU de ,,inter-gouvernementele structuren gerespecteerd worden''.

Frankrijk is geërgerd over Schröder, omdat die over zijn document niet heeft overlegd. Vorig jaar december liep de Europese top in Nice uit op een harde botsing tussen de bondskanselier en de Franse president Jacques Chirac en premier Lionel Jospin. Kort daarna beloofden de Franse en Duitse leiders elkaar beterschap en spraken zij af voortaan intensief met elkaar te overleggen.

Schröder wil dat de Europese Commissie wordt omgevormd tot een regering. Bovendien wil hij dat de Raad van Ministers als een Europese senaat naast het Europees Parlement gaat functioneren. Dit zijn oude idealen van federalisten.

In Nice maakten de Europese regeringsleiders op aandrang van de Belgische premier Verhofstadt de afspraak voor een Verklaring van Laken aan het einde van dit jaar. Wat die verklaring over de toekomst van de EU precies moet inhouden was tot voor kort onduidelijk. Pas in 2004 komt er een nieuwe intergouvernementele conferentie voor wijziging van het Verdrag van de EU. De bedoeling is dat de jaren daarvoor besteed worden aan een uitgebreid debat over de Europese toekomst.

Gisteren zei Verhofstadt dat de Verklaring van Laken ,,ambitieus'' moet zijn. De vragen over de Europese toekomst die de regeringsleiders daarin aan de orde stellen moeten al aangeven welke richting zij op willen. ,,Retorische vragen'' moeten volgens de Belgische premier in Laken worden vastgelegd. Een jaar nadat in Nice de Europese regeringsleiders na dagenlang bakkeleien tot zeer magere hervormingen van de EU besloten, zouden ze onder Belgische leiding de eindstrijd moeten voeren over hun hardnekkigste meningsverschil. Al sinds de jaren vijftig wordt de vraag zo handig mogelijk omzeild of de EU een federatie met een centrale regering moet worden of vooral een samenwerkingsverband van nationale regeringen.

Verhofstadt heeft vorig jaar zelf in een toespraak grotendeels dezelfde toekomstige vorm voor de EU bepleit als bondskanselier Schröder deze week deed. Behalve van de Finse premier Paavo Lipponen kreeg Verhofstadt van Europese regeringsleiders toen weinig steun. Nu beloven de reacties uit veel Europese hoofdsteden op de plannen van Schröder ook weinig goeds voor een ,,ambitieuze'' Verklaring van Laken.

Al voordat wielerliefhebber Verhofstadt aangemoedigd door Schröders gedachten gisteren de sprint inzette, had de Britse premier Tony Blair hem gewaarschuwd dat hij met het oog op Britse verkiezingen (in juni) geen discussies over Europese integratie wil. Verkiezingen spelen ook een rol bij de Franse reactie. Maar Verhofstadt wenst dat premier Jospin en president Chirac in Laken, voor de presidentsverkiezingen van volgend voorjaar, hun strijdpunten even vergeten en eensgezind dezelfde ,,retorische vragen'' over Europa formuleren.

Ook voor Schröder naderen belangrijke verkiezingen, volgend najaar. Na eerste positieve reacties van de Duitse christen-democratische oppositie is gisteren CDU-voorzitster Angela Merkel tot de aanval overgegaan. Schröder zou met zijn plan voor een Europese regering te veel in termen van een gecentraliseerde staat denken. De CDU wil wel een Europese Commissie met een voorzitter die door het Europees Parlement wordt gekozen.

Volgens Belgische kranten was binnenlandse politiek ook de reden waarom Verhofstadt gisteren, twee maanden voor het begin van het Belgische EU-voorzitterschap, zijn programma aan de internationale pers presenteerde.