Spaanse Vertigo-variatie voor pubers

Enkele representanten van de jonge Spaanse cinema, die in eigen land groot succes heeft, bereiken ons land via de achterdeur van het Festival van de Fantastische Film. Het aardige van die ontwikkeling is dat bijvoorbeeld de twee eerste films van de in 1972 in Chili geboren regisseur, scenarioschrijver en componist Alejandro Amenábar, Tesis (1996) en Abre los ojos (1997), hier niet in eerste instantie gepercipieerd zullen worden als kunstzinnige films uit een niet-Engelstalig land, maar als de op een breed publiek gerichte commerciële films die het in werkelijkheid zijn. Liet in Tesis Amenábar een studente een scriptie schrijven over snuff movies, de Vertigo-variatie Abre los ojos bespeelt het hele scala van (para)psychologische verschijnselen, waar adolescenten graag mee flirten: de déjà-vu, de mysterieuze dubbelganger, het parallel-universum, het masker dat zielloosheid verbergt, het levend ingevroren worden om onsterfelijkheid te bereiken, geheugenverlies en paranoia.

Net als in Julio Medems verwante film Los amantes del circulo polar buitelen de onwaarschijnlijke plotontwikkelingen in hoog tempo over elkaar heen, en bij de argeloze kijker kan wellicht de misvatting ontstaan dat dit een bijzonder intelligent, niet helemaal goed te begrijpen, maar op een diep niveau coherent scenario betreft. Dat moet immers wel, als de karaktertekening appelleert aan zulke door oudere pubers voor waar aangenomen stereotypen als een mooie en een lelijke jongen, en een goede en een slechte vrouw.

Dat er een markt is voor de prille quasi-diepzinnigheid van Abre los ojos bewijst ook de ongetwijfeld meer gepolijste, binnenkort te verwachten Amerikaanse remake door regisseur Cameron Crowe, onder de titel Vanilla Sky, wederom met Penelope Cruz in een hoofdrol, dit keer tegenover Tom Cruise. Het Spaanse origineel verdient een kans om ook in Nederland een publiek te vinden, dat zich graag wil laten meeslepen door charmante mystificaties en aantrekkelijke jonge acteurs. Meer dan de schijn van diepgang heeft het niet om het lijf, maar er wordt tenminste iets geprobeerd in Spanje dat verder reikt dan `boy meets girl meets serial killer'.

Abre los ojos (Open Your Eyes). Regie: Alejandro Amenábar. Met: Eduardo Noriega, Penélope Cruz, Chete Lera, Fele Martínez, Najwa Nimri, Gérard Barray. In: De Melkweg, Amsterdam.