Met een volle blaas in een schaapskooi

De 1 mei-viering in Groot-Brittannië trekt, zoals bijna overal in de wereld, `teleurgesteld links' en gewone burgers aan die onzeker zijn over de globalisering. De protesten in Londen verliepen gisteren vrijwel geweldloos.

Ze heet Kate en ze is naar Euston Street gekomen omdat ze tegen De Auto is, net als de driehonderd andere fietsers die er op het asfalt zitten en de Londense spits verlammen. ,,Normaal duwen de auto's ons aan de kant, vandaag geven wíj niet toe'', zegt de 22-jarige studente.

Dit is het ludieke begin van de Londense 1-mei-viering. Sommige fietsers hebben pauwenveren op hun helm, of een sinaasappelboompje. Er is een steltloper. Een man danst wild bij Afrikaanse trommelmuziek. `Human' heeft hij in viltstiftletters op zijn blote borst geschreven. De geur van marihuana drijft langs de agenten, massaal uitgerukt maar nog zonder wapenstok en schild. Eén jongen komt ze uitleggen hoe beestachtig de regering van Nigeria de inheemse bewoners behandelt. Een vrouw, rinkelend van de piercings, filmt de agent die háár staat te filmen.

De gedisciplineerde 1 mei-marsen van vakbonden en Labour-districten onder geborduurde vaandels zijn verleden tijd, sinds Margaret Thatcher 1 mei als vrije dag afschafte en vrijwel in één adem de vakbonden. Maar de Dag van de Arbeid blijft een Londens instituut, waar oude nostalgici en jonge dromers elkaar vinden. In hun wereld heeft het socialisme na de val van de Muur zijn ziel verkocht aan de vrije markt. Voor hen is Tony Blair de vijand, al was het alleen op die ene dag van saamhorigheid.

Mayday toont ook een bredere onrust over de globalisering. Dat geeft prachtige paradoxen, zoals een jongen in Che Guevara-shirt die op big business staat te schelden, maar daarna wel zijn Nokia trekt. En het geeft ook opiniepeilingen als die van Channel 4, waaruit blijkt dat een meerderheid van de Britten zich een speelbal voelt van de multinationals, die meer macht zouden hebben dan lokale politici. Veel demonstranten weten dat het niets helpt, maar het lucht wel op je gevoelens de vrije loop te laten: tegen het broeikaseffect of dierproeven, Derde Wereldschulden of werkeloosheid.

Gisteren stond een reeks geweldloze demonstraties langs die lijnen op het programma, door de organisatie het Mayday Monopoly genoemd, naar het bordspel dat synoniem is met gevestigde belangen. De fietsdemo begon in de City, het zakencentrum, waar fietsers zich voor de grap in krijtstreep hadden gehuld en bankiers in vrijetijdstenue kwamen om niet op te vallen. Er was een `voer-de-duiven'-demo op Trafalgar Square, een protest bij de Wereldbank en eentje bij de Speaker's Corner aan Hyde Park.

Even het leek het ook geweldloos te blijven. Vorig jaar nog maakten jonge anarchisten een McDonald's in Whitehall met de grond gelijk, ze besmeurden de Cenotaph, het nationale oorlogsdodenmonument, en gaven de bronzen kop van Winston Churchill een hanekam van graszoden. De politie, destijds onvoorbereid, had zich voorgenomen dat niet nog eens te laten gebeuren.

Sinds de vroege ochtend hingen helikopters in de lucht en werden demonstranten begeleid door een veel talrijker leger agenten, met ME'ers, politie te paard en arrestatieteams in burger in de tweede linie. Zero tolerance was het devies. Als het goed ging kon de politie zeggen dat het daaraan had gelegen. Ging het fout, dan was het de schuld van de gewaarschuwde 1 mei-gangers geweest.

En het ging fout, zoals Rodney Barker, een specialist in `burgelijke ongehoorzaamheid' die ochtend nog voor de radio had gezegd. ,,Als je ze in het nauw drijft is dat vragen om moeilijkheden.''

In het nauw zaten ze, zo'n drieduizend mensen, die geheel volgens plan en afspraak naar Oxford Circus waren gekomen, het centrum van het Londense winkeldistrict waar vrijwel elke pui met board was afgetimmerd. Aan vier kanten sloot de politie hen in en hield hen daar acht uur lang, een paar raddraaiers en een grote meerderheid aan brave burgers, plus zeker twee radeloze Duitse toeristen die hun vlucht gingen missen. Met een volle blaas en onder de regen. In de avond mochten ze één voor één door het cordon.

Maar de slimste relschoppers hadden de manoeuvre voorzien. Zij hadden zich niet in de schaapskooi laten drijven en maakten de politie tot in de avond het leven zuur met stenen en waterbalonnen. De politie spreekt intussen van een succesvolle operatie. Maar beide kampen studeren al op de nieuwe editie van het ritueel, over een jaar.