De slag om CS

KONINGINNEDAG in Amsterdam is uitgelopen op een absurde veldslag. Gestremd treinverkeer, gestrande feestgangers, charges van de ME, tientallen gewonden en overhoop gehaald straatmeubilair: toen de traangaswolken waren opgetrokken, bleek de schade enorm en de verbazing groot. De leiding van NS en het stadsbestuur waren overrompeld. Alleen de politie wist met beperkt beschikbare middelen een grotere ramp te voorkomen.

De gebeurtenissen van maandagnacht waren een praktijkvoorbeeld van de chaostheorie. Het begon met passagiers die op weg naar de `Oranje Vrijstaat' aan de noodrem trokken. Vervolgens forceerden ongeduldige feestgangers de treindeuren om lopend over het spoor naar de binnenstad te trekken. Daarna stapelden de problemen zich op: treinstellen hielden de baanvakken bezet en de veiligheid kon niet langer gegarandeerd worden. Het NS-personeel deed wat het kon. De NS-verkeersleiding beloofde de Amsterdamse autoriteiten intussen dat er een nooddienstregeling in werking gezet zou worden. Maar de spoorwegen lieten het afweten. 's Avonds waren er nog steeds geen treinen en machinisten beschikbaar om de feestdronken mensenmassa's uit Amsterdam af te voeren.

Hoe was dit mogelijk? Misschien reageerden passagiers hun ergernis over de recente NS-stakingen af. Misschien kwam het door het mooie weer. Misschien was door de afgelasting van het bezoek van de koningin aan Drenthe de toestroom naar Amsterdam groter dan anders. Misschien, misschien.

DE GEMEENTE overweegt de schade te verhalen op de spoorwegen omdat deze onvoldoende voorbereid waren op de toestroom van passagiers. Maar de gemeente moet de hand ook in eigen boezem steken. Koninginnedag in Amsterdam is in een kleine twintig jaar uitgegroeid tot hét jaarlijkse nationale volksvermaak, waar massa's mensen uit het hele land op afkomen. Veel jongeren zijn op de heenweg al afgetankt met bier om in de stad, met de reputatie dat daar alles kan, ordinair te genieten. Op Koninginnedag bezet de provincie zo de hoofdstad. Amsterdam verdubbelt dan in omvang, een toestroom van 700.000 mensen die uit zijn op lol, zonder zelf de rommel te hoeven opruimen. Dat vereist behoorlijke logistiek om deze massa veilig aan- en af te voeren.

Maar het vraagt ook om grondige bezinning of het wenselijk is dat de Amsterdamse binnenstad is uitgegroeid tot het nationale trapveld voor ongegeneerde keet. Burgemeester Patijn heeft al gepoogd daaraan paal en perk te stellen. Zijn opvolger Cohen moet versneld verder gaan tegen de verloedering en bijvoorbeeld overwegen om, net als twee jaar geleden na het gewelddadige kampioenschapsfeest van Feyenoord in Rotterdam gebeurde, de uitgaanscentra op Koninginnedag `droog' te leggen. De Amsterdammers, die nu hun stad voor deze ene dag steeds vaker ontvluchten, zouden daarvoor begrip kunnen opbrengen. Wellicht zijn veel feestvierders volgend jaar bang het nog eens in Amsterdam te proberen. Aldus kan Cohen van de nood toch nog een deugd maken.