De Pauw toont de wijsheid van de melancholie

Kinderen op het toneel doen het goed. Alleen al omdat ze zo klein en ontwapenend zijn. Kinderen traden op in twee Macbeths bij het Ro Theater, in alle voorstellingen van Arne Sierens & Alain Platel en nu staan ze in Übung van Josse De Pauw. Ze staan zelfs zonder volwassenen op de speelvloer; ze zijn helemaal onder elkaar. En toch ook weer niet. Want achter hen zien we een film met louter dertigplussers.

Welgestelde types, twee koppels en twee alleenstaande mannen, die bijeenkomen in een sjiek huis in de bossen. Begroeting, diner, dronkenschap, moppentapperij en geflikflooi met de partner van een ander. Vals plezier en echt verdriet, vanwege ontrouw, harte-, liefde- en kinderloosheid. Geen onschuldige onderwerpen en daarom voor de kind-acteurs des te spannender.

Zij trekken volwassen kleding aan, dezelfde als die van de collega's op het filmdoek: een twinset met parelketting, een mantelpakje, een colbert met een nette broek. Dat geeft hun het lef om de bandeloosheid van de grote mensen te kopiëren. Een blond meisje (Romy Bollion) lacht net zo smachtend als de flirtende dame Ria (Lies Pauwels). Een donker meisje (Louise Carpentier) weent net zo troosteloos als de eenzame gastvrouw Rolanda (Carly Wys). Eén van de jongens staat op tafel te brallen.

De geluidsband van de film is gewist en de kinderen zeggen de teksten met hoge stemmetjes en met monden die de filmlippen haarfijn imiteren. Dat is grappig en droevig tegelijk. Want wat kramen die volwassenen een onzin uit, wat stellen ze zich aan, wat doen ze elkaar pijn. Vreselijk zoals die dikkige, gedichten declamerende single door de koppels wordt gepest; erbarmelijk zoals die mooie Rolanda de tweede single, een met zijn muziekinstrument getrouwde violist, op haar knieën smeekt bij haar een kind te maken. Zullen de kinderen ook zo worden, zo kinderachtig en zo ongelukkig? Oefenen zij zich alvast in hun aanstaande rol? Of oefenen de volwassenen zich alvast in hun volgende ongeluk? `Alles ist nur Übung', zegt de jongen die de man nadoet die in de film gespeeld wordt door Josse De Pauw. Spel is oefening, kunst is oefening, kind zijn is oefening en elke oefening is tevens een beproeving.

Zo bevat de onvolwassenheid van alle figuren toch een wijsheid, de wijsheid van de melancholie. Zwart-wit en met veel starre close-ups in de film (camera: Ruben Impens); gekleurd en beweeglijk op de vloer. De Pauw, dat bleek al uit zijn boek Werk en uit zijn voorstelling Weg, is een dichter. Hevige emoties krijgen bij deze Vlaming de verstilling van abstracte poëzie. Zijn personages laten zich gaan en blijven desondanks geremd, beschaamd als ze zijn om de momenten waarop zij zich binnenstebuiten keren. Muziek helpt een beetje om de verlegenheid te overwinnen maar net niet genoeg. De kleine violist is even stug als zijn grote dubbelganger en noch de jonge noch de oudere spelers permitteren zich het genot van geschmier. Josse De Pauw regisseert zijn stuk met de behoedzaamheid van een dirigent die gevoel in zijn donder heeft.

Voorstelling: Übung door Victoria. Tekst en regie: Josse De Pauw. Gezien: 29/4 De Balie, Amsterdam. Van 5 t/m 7/5 in Brussel, KunstenFESTIVALdesArts en van 11 t/m 19/5 in Brugge. Tournee, ook door NL, van 2/10 t/m 26/1. Inl.: 00-32-92253732 of www.victoria.be.