Varkens aan het spit en gratis tractorvervoer

Beeldend kunstenaar Joep van Lieshout werd bekend met zijn ontwerpen voor houtkachels, composttoiletten en felgekleurde caravans. Afgelopen zaterdag opende hij AVL-Ville, een anarchistische vrijstaat in het Rotterdamse havengebied.

Het is een plek waar alle dieren een goed leven hebben, waar het openbaar vervoer gratis is en waar nauwelijks regels gelden. De inwoners mogen er hun eigen alcohol stoken en krijgen gratis materialen om hun huizen naar eigen inzicht te bouwen. AVL-Ville, de anarchistische vrijstaat van beeldend kunstenaar Joep van Lieshout, moet een paradijselijk oord worden. Afgelopen zaterdag werd het dorp geopend en kon het publiek kennismaken met de zelfvoorzienende levenswijze die Van Lieshout en zijn 35 medewerkers nastreven.

AVL-Ville ligt aan het einde van een pier in het Rotterdamse havengebied. Om er te komen moet je je eerst een weg banen door een van de ruigere buurten van de stad, langs dichtgetimmerde woningen, verlaten havenloodsen en afwerkplekken. Maar wanneer je eenmaal de legergroene stadspoort van AVL-Ville gepasseerd bent, stap je een andere, veel gemoedelijker wereld binnen. Tussen het groen van pas aangeplante boompjes staan de bekende, felgekleurde Van Lieshout-caravans verspreid. Loslopende honden jagen elkaar achterna rond de beeldhouwwerken, en kinderen springen trampoline op een reusachtig opblaasbaar vlot.

Joep van Lieshout (Ravenstein, 1963) kreeg internationale bekendheid met zijn polyester interieurs meubels, badkamers, barretjes, keukenblokken en sanitair die het midden hielden tussen beeldende kunst, architectuur en design. Sinds 1995 werkt hij onder de naam Atelier van Lieshout (AVL), een organisatie die vergelijkbaar is met een architectenbureau en die zowel in opdracht werkt als eigen werken produceert. De afgelopen jaren maakte Van Lieshout voornamelijk objecten die een autarkische manier van leven mogelijk moesten maken. Hij richtte containers in als veldhospitaal, drankstokerij, slachthuis of wapenwerkplaats, bouwde composttoiletten en houtkachels. Het uitroepen van een autonome staat is hierop een logisch vervolg. AVL-Ville heeft een eigen vlag, eigen geld en een eigen grondwet, opgesteld door de bekende advocaat Gerard Spong.

Je kunt AVL-Ville nog het beste omschrijven als een kruising tussen Andy Warhols atelier The Factory en het hippiedorp Christiania in Kopenhagen. Het is een openluchtmuseum en een commune ineen. In een grote loods werkt een gevarieerde groep kunstenaars, ontwerpers, architecten en uitvinders dagelijks aan de kunstwerken voor opdrachtgevers en de tentoonstellingen waar AVL wereldwijd voor wordt uitgenodigd. Er is een kantoor en een tentoonstellingsruimte, maar het terrein biedt ook plaats aan een muziekstudio, een restaurant en diverse barretjes. In de toekomst zullen er regelmatig feesten en concerten georganiseerd worden, en het publiek is altijd welkom om voor een gering bedrag met de pot mee te eten.

Op de drukbezochte opening ging het er zaterdag Bourgondisch aan toe. In de Zaal der Geneugten, een kantine die is opgebouwd uit zeven aan elkaar geschakelde containers, vloeide het bier rijkelijk en kon eenieder zich tegoed doen aan grote hompen brood en verse salades. De vis werd er ter plekke gefileerd en de hamburgers op grote houten tafels platgeslagen. De twee speenvarkens die buiten aan het spit werden geroosterd, waren nog gewoon bij de slager gekocht. Maar zodra het vervoersverbod voor evenhoevigen wordt opgeheven wil Van Lieshout zijn eigen biggen vetmesten. Op het terrein van AVL-Agro, een biologische en volledig demontabele stadsboerderij alle onderdelen kunnen binnen een dag ontmanteld en in de bijbehorende container geladen worden die op een paar honderd meter van AVL-Ville gelegen is, zijn de varkenshokken al in gereedheid gebracht.

Het hergebruiken van water en energie en het zelf produceren van voedsel zijn de basisvoorwaarden voor het leven in het kunstenaarsdorp. Een houtkachel zorgt voor warm water en verwarming, een rioolzuiveringssysteem voert schoon water aan en zonnepanelen en windmolens moeten in de toekomst de stroom opwekken. Het Atelier werkt bovendien aan een ingenieus systeem dat afval en uitwerpselen moet omzetten in methaangas, waar vervolgens op gekookt kan worden.

AVL-Ville is idealistisch, maar bovenal rebels. Van bestaande wetten en regels trekt de gemeenschap zich niets aan. Een tot pickup-truck omgebouwde Mercedes met een zelfgebouwd 57mm-kanon staat provocerend midden in het dorp. AVLs vervoersmaatschappij, die naar het Centraal Station op en neer zal gaan rijden, bestaat uit een tractor en een rammelende boerenkar. Het transport is gratis, maar voorwaarde is wel dat je onderweg een alcoholische consumptie inneemt. Binnenkort moet ook de AVL-Academy van start gaan, een opleiding waar kunstenaars ambachtelijke technieken kunnen leren, en waar managers communicatietrainingen kunnen volgen aan de hand van thema's als `Hoe word ik bevriend met een koe?'

De Gemeente Rotterdam kijkt vooralsnog de kat uit de boom, en heeft het project in het kader van Rotterdam Culturele Hoofdstad zelfs gesubsidieerd. Maar ook andere steden zijn gewaarschuwd: Joep van Lieshout wil gaan franchizen in het buitenland. Onderhandelingen voor AVL-satellieten in de Verenigde Staten en Italië zijn al gaande. Het zou dus heel goed kunnen dat er binnenkort een AVL-Westcoast of een tweede, alternatieve Vaticaanstad wordt geopend.

AVL-Ville, Keilestraat 34E en Vierhavenstraat, Rotterdam. Dagelijks geopend. Informatie: 010-2440971 of www.avl-ville.com.

    • Sandra Smallenburg