Illegale Turk krijgt hulp van informeel circuit

De komst van illegale Turken naar Nederland wordt sterk geregisseerd en gefaciliteerd door in Nederland verblijvende Turkse migranten. Dit concludeert cultureel antropoloog R. Staring in zijn proefschrift Reizen onder regie, het migratieproces van illegale Turken in Nederland, dat binnenkort zal verschijnen.

Volgens Staring worden illegale Turken, als ze eenmaal in Nederland zijn, opgenomen in een volwaardige Turkse infrastructuur, een `Turkse wereld' in Nederland. Zij hebben toegang tot een deels informele Turkse woningmarkt, een onderhands Turks leencircuit en een informele Turkse economie.

Staring volgde langdurig Turkse migranten in Rotterdam, waaronder 52 illegale Turken. Hij beschrijft hun komst naar Nederland en constateert een ,,sterk geregisseerd karakter''. Deze regie gaat uit van Turkse migranten in Rotterdam, die selectief familieleden bij hun komst ondersteunen door hen uit te nodigen en garant voor hen te staan. Een garantstelling uit Nederland is noodzakelijk om een visum te krijgen.

In Nederland worden de illegale Turken opgevangen in het huishouden van de familieleden. ,,Zij begeleiden de illegale Turken naar de informele Turkse arbeidsmarkt en huisvestingsmarkt en bieden veelal toegang tot onderhandse leencircuits'', aldus het persbericht naar aanleiding van het onderzoek. Staring hoopt op 4 mei aan de Erasmus Universiteit Rotterdam te promoveren.

Aan de opvang en ondersteuning zitten wel verwachtingen vast: de Turkse illegalen moeten zich ,,actief en dankbaar'' opstellen. Doen ze dat niet, dan lopen ze het risico uitgesloten te worden. ,,Op alle markten, uitgezonderd die van het onderhandse leencircuit, is sprake van een zekere exploitatie van illegale Turken.''

Staring concludeert ook dat, zes jaar na de eerste contacten, 40 procent van de illegale Turken een legale verblijfsstatus heeft gekregen. Dit gebeurt meestal door te trouwen met een legaal in Nederland verblijvende Turkse partner. Van de illegalen bleek 40 procent teruggekeerd, de overige 20 procent was nog steeds illegaal.

Het promotieonderzoek van Staring is begeleid door hoogleraar sociologie G. Engbersen. Hij was eindverantwoordelijk voor een grootschalige studie naar illegaliteit in Nederland, getiteld De ongekende stad. Hierin werd geconcludeerd dat de Nederlandse overheid formeel tracht het illegale bestaan te bemoeilijken, terwijl scholen, woningbouwverenigingen, artsen en andere instanties niet de rol van politieagent willen spelen. Het onderzoek wees daarmee uit dat tussen de wet en de werkelijkheid een gat gaapt, waardoor het voor illegalen mogelijk is met behulp van familie en vrienden een bestaan op te bouwen.