REIS OM DE WERELD IN TACHTIG HITS

Phileas Fogg deed het in 80 dagen, Bianca Jagger in 80 jet set-feesten. De Achterpagina gaat in 80 hits de wereld rond. Vandaag de 44ste halteplaats: Midden-Amerika.

Wat Vietnam was voor de `babyboom-generatie', had Midden-Amerika voor de `verloren generatie' kunnen zijn. Voor degenen die vlak na de Tweede Wereldoorlog ongeveer twintig waren, was Vietnam het land waar de grote boze Verenigde Staten oorlog voerden tegen het kleine, communistische Noord-Vietnam. Tien jaar later, toen de leden van de `verloren generatie' de middelbare school verlieten, was Midden-Amerika het toneel geworden van bevrijdingsoorlogen.

Maar vergeleken met de vele demonstraties tegen de Amerikaanse `agressors' in Vietnam, konden Nicaragua en El Salvador weinig mensen op de been brengen. Ook in de popmuziek heeft Midden-Amerika weinig teweeggebracht. Terwijl Vietnam in talloze popnummers van omstreeks 1970 een belangrijke rol speelde, zijn de hits over Midden-Amerika schaars. Bovendien blijkt een van de grootste hits, `San Salvador' (nummer 19 in 1981), een disco-niemendalletje van de nu volstrekt vergeten groep Azoto.

`Undercover of the night' van de babyboom-groep The Rolling Stones heeft wel alle schijn van een politiek getinte hit over Midden-Amerika. Toen de Stones hiermee in 1983 een vijfde plaats in de Top 40 haalden, was El Salvador vaak in het wereldnieuws wegens de rechtse doodseskaders die zich met ontvoeringen en executies bezighielden. In de videoclip bij `Undercover of the night' is een in wit pak gehulde Mick Jagger een zweterige getuige van een nachtelijke moord. Deze clip, gevoegd bij de wetenschap dat Jaggers ex-vrouw Bianca Jagger uit El Salvador komt, doet vermoeden dat `Undercover of the night' over de toenmalige terreur in El Salvador gaat. Het eerste couplet weerspreekt die indruk niet. ,,Hear the screams of Center 42 / Loud enough to bust your brains out'', zingt Jagger. ,,The opposition's tongue is cut in two / Keep off the street 'cause you're in danger.'' Maar in het tweede couplet blijken de Stones niet over El Salvador te zingen: ,,One hundred thousand disparus / Lost in the jails in South America.'' In 1983 leefden de Stones blijkbaar nog in de jaren zeventig, het tijdperk van rechtse militaire machtsgrepen in de Zuid-Amerikaanse landen Chili en Argentinië.

Er waren dan ook punkers van de `verloren generatie' voor nodig om een echte ode aan een Midden-Amerikaans land te brengen: in 1980 noemde de Britse punkgroep The Clash hun drievoudige elpee Sandinista! naar de Nicaraguaanse bevrijdingsbeweging. Het is een reis om de wereld in drie elpees. Genève, Afrika, Jericho, Kiev, Tibet, Shanghai, Vietnam, Kingston, Cuba, Los Angeles, Las Vegas, New York, Washington en Londen – al deze en nog veel meer plekken op de aarde komen er op voor. Ook muzikaal is Sandinista! een soort reis om de wereld. The Clash had niet meer genoeg aan de drie akkoorden van punk, en maakten ook rudimentaire jazz, folk, gospel, Zuid-Amerikaanse carnavalsmuziek en reggae, heel veel reggae.

Behalve in de titel van de elpees zit Nicaragua op Sandinista! verborgen in het nummer `Washington Bullets'. De tekst van dit nummer maakt duidelijk waarom Nicaragua en Midden-Amerika in vergelijking met Vietnam zo weinig teweegbrachten. Dit was niet een kwestie van politiek desinteresse, waarvan `babyboomers' de leden van de `verloren generatie' tegenwoordig vaak betichten, maar van het feit dat er in 1980 geen Grote Satan meer was die als wortel van al het kwaad kon worden beschouwd: Amerika hield zich betrekkelijk afzijdig in de Midden-Amerikaanse burgeroorlogen. ,,For the very first ever, when they had a revolution in Nicaragua / There was no interference from America'', zingt Joe Strummer van The Clash in `Washington Bullets'. ,,Well, the people fought the leader. And up he flew... / With no Washington bullets, what else could he do?''

De wereld was in 1980 heel wat ingewikkelder dan in 1970. Anders dan voor veel babyboomers was communisme voor de verloren punkers van The Clash dan ook geen alternatief voor kapitalisme. In `Washington Bullets' stellen ze dan ook een vraag die ondenkbaar zou zijn geweest in Vietnam-hits: ,,If you can find an Afgan rebel that the Moscow bullet missed / Ask him what he thinks of voting communist...''