PROMOTIE VAN EEN CRISISCENTRUM

Ternauwernood ontsnapte voetbalclub FC Den Bosch dit seizoen aan een faillissement. Tien spelers werden ontslagen. Desondanks kan de ploeg vandaag kampioen worden van de eerste divisie. ,,Elke dag hing het zwaard van Damocles boven ons hoofd'', vertelt de 37-jarige aanvoerder Fred van der Hoorn.

Teleurgesteld verlaten enkele supporters van FC Den Bosch het slechts voor de helft gerenoveerde stadion, omdat alle duizend kaarten die Eindhoven ter beschikking heeft gesteld voor de kampioenswedstrijd in de eerste divisie van zaterdagmiddag zijn uitverkocht. Nog maar een half jaar geleden viel er niets te halen voor de talloze crediteuren van de voetbalclub, die op het punt staat terug te keren in de eredivisie. ,,We leven in een wereld van extremen'', zegt Fred van der Hoorn, de 37-jarige aanvoerder van FC Den Bosch. ,,Het is een krankzinnige gedachte dat we vandaag kampioen kunnen worden, terwijl deze club begin dit seizoen op sterven na dood was.''

In staccato dreunt de geroutineerde verdediger de obstakels op die de ploeg buiten het veld moest zien te ontwijken. ,,Het bestuur stapte op, twee trainers liepen weg, op last van de bewindvoerders werd de spelersgroep gesaneerd en de beheerraad moest door een dreigend faillissement surseance van betaling aanvragen. Uiteindelijk werden we gered door de gemeenteraad die met een krappe meerderheid besloot een tekort van drie miljoen gulden voor zijn rekening te nemen. Het is een mirakel dat de selectie onder die omstandigheden in staat is gebleken wekelijks een topprestatie te leveren. Nog geen half jaar geleden zaten sommige spelers huilend in de kleedkamer, uit angst dat ook zij op straat werden gezet. FC Den Bosch is dit seizoen geen voetbalclub geweest, maar een crisiscentrum.''

Als boegbeeld van de zieltogende club werd Van der Hoorn in december vorig jaar zelfs letterlijk naar de barricaden gedirigeerd om de gemoederen tot bedaren te brengen. Toen een supporter van FC Den Bosch na een uit de hand gelopen burenruzie werd doodgeschoten door een agent, die uit noodweer zei te handelen, ontstonden ernstige rellen in de binnenstad. ,,Het leek alsof de aanhang van FC Den Bosch amok maakte, terwijl de club niets met het tragische ongeval te maken had'', zegt Van der Hoorn. ,,Toch werd ik gebeld door de korpschef van de politie in Den Bosch met het verzoek zaterdagavond de stad in te gaan om te bezien of toch niet supporters van de club bij de rellen betrokken waren.

,,Mijn vrouw verklaarde me voor gek. Maar als ergens brand uitbreekt, ben ik de eerste om te helpen blussen. Dat zit nu eenmaal in mijn karakter. Achter een peloton mobiele eenheid sloop ik in het pikkedonker tussen de barricades door. Enkele putdeksels lagen open. Gelukkig werd ik bijtijds gewaarschuwd, anders was ik nog in een metersdiepe put gevallen. Het leek wel een legeroefening. Een commandant schreeuwde: `mobiliseren, standby blijven'. Met een megafoon in mijn handen heb ik de relschoppers toegesproken om ze tot kalmte te manen. En dat allemaal om de club te redden. FC Den Bosch werd immers in diskrediet gebracht en we konden ons niets meer permitteren.''

Wegens een exploitatietekort van zes miljoen gulden werd de voetbalclub immers kunstmatig in leven gehouden door de Bossche Investeringsmaatschappij (BIM), die zich namens de gemeenteraad garant stelde voor drie miljoen gulden. Toch vreesde FC Den Bosch in augustus vorig jaar dat het einde nabij was. Ook toen speelde Van der Hoorn met verve zijn rol van brandweerman. ,,De club moet burgemeester Rombouts van Den Bosch eeuwig dankbaar zijn, want die man heeft zijn nek uitgestoken voor betaald voetbal in deze stad'', zegt hij. ,,Speciaal op zondagavond werd nog een raadsvergadering belegd, omdat de KNVB zich de volgende dag zou uitspreken over onze licentieaanvraag. Dus werden alle raadsleden gemobiliseerd om te stemmen over de toekomst van FC Den Bosch.

,,Dat leidde tot emotionele taferelen voor het stadhuis en rond het stadion. Schreeuwende supporters eisten dat de gemeenteraad akkoord zou gaan met een lening aan de club. Op verzoek van de politie heb ik de mensen verzocht naar huis te gaan. Maar in die sfeer moest de politiek dus beslissen over het lot van een voetbalclub. Uiteindelijk ging de raad akkoord met een meerderheid van twee of drie stemmen, het voelde aan alsof we in de verlenging hadden gewonnen. Toen ik terugkeerde in het stadion klampten spelers me met tranen in de ogen aan, iedereen vreesde dat het definitief gedaan was met FC Den Bosch.''

Aan voetballen kwamen de spelers in die periode nauwelijks toe. ,,Telkens werd tot donderdag koortsachtig overlegd hoe we weer een week konden overleven. Problemen werden weggemoffeld, het ene gat werd met het andere gevuld. En dan probeerden de spelers zich vrijdag weer te richten op de wedstrijd van zaterdag. Ik heb het gedwongen vertrek van tien collega's als een dieptepunt in mijn carrière ervaren. Door de schuld van bestuurders, die in luchtkastelen geloofden, werden ze zonder pardon buiten de deur gezet. Nadat het bestuur surseance van betaling had aangevraagd, stelde de rechtbank bewindvoerders aan die het mes in de begroting hebben gezet.

,,Buiten ons om werd een lijst opgesteld van spelers, die moesten vertrekken. Het was een klinische procedure, waarbij de spelers als machines buiten werking werden gesteld. De bewindvoerders pakten de namen erbij en zeiden: `speler A kost 100 gulden en speelt nooit, wegwezen'. Of die speler toevallig de tweede linksback in de selectie was, deed niet ter zake. Laat staan dat het menselijke aspect nog telde. Onbewust loerde je naar elkaar in de kleedkamer, sta jij op die lijst of ben ik de klos? Elke dag hing het zwaard van Damocles boven je hoofd, zie je dan maar eens op voetbal te concentreren.''

Van der Hoorn stond niet op de lijst van afvallers, de inmiddels gestopte topschutter Harry van der Laan wel. ,,Een geweldige prof met een enorme staat van dienst. Het deed me pijn op die manier afscheid van hem te moeten nemen'', stelt de aanvoerder, die dit seizoen met de één jaar oudere Arnold Scholten de ruggengraat van Den Bosch vormde. ,,Maar Van der Laan heeft zich voorbeeldig gedragen, want de club kon er in feite niets aan doen.'' De zojuist aangetrokken verdediger Lennart Speijer accepteerde zijn verbanning niet. Hij vluchtte pas naar Heracles na een felle aanklacht tegen de club én aanvoerder Van der Hoorn, die zijn medespelers in de steek zou hebben gelaten.

Zijn repliek: ,,Ik vind het triest dat een speler met anderhalf uur ervaring in het betaalde voetbal zijn gal heeft mogen spuwen in het weekblad Voetbal International zonder dat zijn beweringen zijn getoetst. Ik heb begrepen dat Speijer nu ook bij Heracles weg moet, dat zegt iets over zijn kwaliteiten. Maar het is pertinent onjuist dat hij niet is uitgenodigd bij het afscheidsdiner voor de tien spelers, zoals hij heeft gezegd. Het neemt niet weg dat door de sanering van de spelersgroep onnodig menselijk leed is veroorzaakt. In een opwelling heb ik tegen de beheerraad geroepen dat Den Bosch mij maar moest ontslaan, ik ben immers al op leeftijd.

,,Maar de carrières van andere spelers dreigden door de financiële problemen bij Den Bosch in de knop te worden gebroken. Een jongen als Melchior Schoenmakers zat in zak en as. Hij had nota bene FC Groningen verlaten om voor ons te spelen, terwijl Groningen net was gepromoveerd naar de eredivisie. Ik heb hem geadviseerd zijn eigen hachje te redden, gelukkig kon hij weer terug naar zijn oude club. Zelfs Moerad, onze beste aanvaller, moest aanvankelijk vertrekken. Gelukkig heb ik kunnen bemiddelen bij het vinden van een privé-sponsor, waardoor Moerad voor de club behouden bleef. Uiteindelijk zijn de meeste afvallers goed terechtgekomen.''

Zo rooskleurig leek de toekomst van FC Den Bosch, toen zich vorig jaar in kandidaat-voorzitter Hans Brus een suikeroom aandiende met grootse idealen. De directeur van een communicatiebedrijf droomde hardop van een nieuw stadion langs de autosnelweg A2 en hij trok coach Mark Wotte aan om Den Bosch tot een stabiele eredivisieclub te laten uitgroeien. Wotte verliet vorig seizoen zelfs voortijdig FC Utrecht om zijn nieuwe werkgever te behoeden voor degradatie, nadat trainer Martin Koopman op non-actief was gezet. ,,Nadat we naar de eredivisie waren gepromoveerd, heeft het bestuur verzuimd verantwoorde risico's te nemen om het elftal te versterken'', meent Van der Hoorn. ,,De aankopen gaven de ploeg geen kwaliteitsinjectie.''

Maar na de val van geldschieter Brus verlieten Wotte en zijn assistent André Wetzel in augustus ijlings de club die inmiddels naar de eerste divisie was afgedaald. ,,Twee dagen na zijn vertrek bij Den Bosch tekende Wotte bij de KNVB'', zegt Van der Hoorn, met een verbitterde ondertoon. ,,Ik kan daar geen begrip voor opbrengen. Brus en Wotte hebben gekozen voor de weg van de minste weerstand. Brus had uitstekende ideeën, maar hij kreeg te weinig steun vanuit het bestuur. Dan had hij de kar zelf moeten trekken. Dat geldt ook voor Wotte. Ik kan me nog voorstellen dat hij in sportief opzicht geen perspectief meer zag, toen Brus de club verliet. Maar op zijn advies werden wel tien spelers aangetrokken, die op last van de bewindvoerders weer moesten vertrekken.

,,Wotte had zijn verantwoordelijkheid moeten tonen door ondanks alle ellende het seizoen af te maken. Ik heb nooit een zinkend schip verlaten. Wotte verklaarde in een interview niet te hebben verwacht dat deze spelersgroep kampioen zou worden. En hij noemt zich een kenner van het betaalde voetbal. Ik heb een mooie afscheidsbrief van hem gekregen, maar ik kon er niet veel mee. Ik heb Wotte sinds zijn vertrek bij Den Bosch nooit meer gesproken, ook van Brus heb ik nimmer iets gehoord. Tijdens de voorbereiding op dit seizoen heb ik Wotte als aanvoerder regelmatig verzocht Brus bij ons in de kleedkamer zijn verhaal te laten vertellen. Maar we hebben nooit enige informatie gekregen over de werkelijke situatie bij de club, tot het bijna te laat was.''

Desondanks toonde FC Den Bosch zich onder leiding van oud-international Jan Poortvliet onaantastbaar in de eerste divisie. Maar ook de opvolger van Wotte moet alweer vertrekken. Hij maakt volgend seizoen plaats voor de onervaren Wiljan Vloet, die nota bene als technisch-manager de beruchte lijst van tien afvallers opstelde. ,,Het nieuwe bestuur heeft gekozen voor een docent in de stijl van Foppe de Haan'', zegt Van der Hoorn diplomatiek. ,,Maar Poortvliet heeft als pure praktijkjongen de sfeer in de kleedkamer feilloos aangevoeld. En een titel in de eerste divisie staat toch mooi op zijn cv.''

Soms denkt Van der Hoorn met weemoed terug aan de tijden dat het lelijkste stadion van Nederland nog gewoon De Vliert heette en doelman `Lange Jan' van Grinsven tot vermaak van het publiek mee naar voren ging bij een hoekschop. In 1987 was Van der Hoorn de toeschouwer met het beste uitzicht bij de fenomenale omhaal van de toenmalige Ajax-spits Marco van Basten. ,,Ik faalde als verdediger, maar ik kon slechts bewonderend applaudisseren voor die magnifieke actie van Van Basten'', herinnert hij zich. In zijn ongebreidelde eerzucht ging Van der Hoorn ook wel eens te ver. Ooit bezorgde hij ex-Ajacied en tegenwoordig NEC'er Danny Hesp een dubbele beenbreuk met een onbesuisde tackle. ,,Jeugdige onbezonnenheid, waar ik nog altijd spijt van heb'', zegt Van der Hoorn.

Volgend seizoen is hij de oudste voetballer in de eredivisie, want Van der Hoorn verstaat als geen ander de kunst van het overleven. ,,We krijgen nog een onverwachte herkansing'', mijmert hij. ,,Ik hoop dat het bestuur geleerd heeft van het verleden. Als we volgend seizoen opnieuw degraderen, komen we nooit meer terug. En ik moet er niet aan denken dat de martelgang dit jaar voor niets is geweest.''

    • Robèrt Misset