Totaalervaringskunst van bordkarton

Een nachtmerrie, dat is ongetwijfeld wat de Christine Clinckx met haar tentoonstelling He(ll)aven voor ogen stond. Bij binnenkomst in Het Domein in Sittard wordt je meteen een smalle gang vol matrassen ingeleid. De kunststof schuurt er over je hoofd, de muffe lucht van oud schuimrubber trekt je neus in. Daarachter een zwaar, hijgend ademen. Aan het einde doemt een projectie op van een pop die ondersteboven uit een poppenraampje hangt. Het gezicht is een projectie van een volwassen vrouw; ze kijkt of ze ieder moment kan vallen. Even verderop, klinkt een zwaar, vettig smakken, of iemand een vrachtwagen vol frikadellen aan het verorberen is.

Welkom in de wereld van Christine Clinckx, femme provocateuse en beeldend kunstenares.

In Nederland is Clinckx zo goed als onbekend, maar door het Sittardse Domein wordt ze met enig rumoer aangekondigd. Vrouwelijke weerbaarheid, daar zou haar werk over gaan, en de worsteling met het onbewuste. Clinckx wordt zelfs vergeleken met de Zwitserse videokunst-ster Pipilotti Rist, en in een adem genoemd met Rineke Dijkstra, Liza May Post, Marijke van Warmerdam en Aernout Mik. Goede kunstenaars, die door dit kleine museum al vroeg werden aangekocht of tentoongesteld.

Onder de huidige directeur, Stijn Huijts, is het Domein een museum om in de gaten te houden.

Vermoedelijk is Huijts geïmponeerd geweest door Clinckx' bravoure, want al na een paar zalen is duidelijk dat er op He(ll)aven iets grondig is misgegaan. Clinckx betoont zich een aanhanger van de Atmosphere Art, kunst die de toeschouwer in de museumzalen aan een `totaalervaring' wil onderwerpen. Hier neemt die de vorm aan van een soort spookhuis, donker en vol geluiden en beelden die wel iets van dromen hebben. In I wanna be loved by you (2000) bijvoorbeeld, zien we een vrouw die op een fallus-vormige, oranje raket door de straten van een Belgische stad suist. Ze draagt een blonde pruik en zingt ontiegelijk vals de Marilyn Monroe-klassieker `I wanna be loved by you' – wat er op grond van haar zangkwaliteiten niet echt in zit. Erger is de knullige montage van de film. Je hoeft echt geen filmkenner te zijn om te zien dat Clinckx een filmpje van de stad en een filmpje van de schreeuwende vrouw gemakzuchtig over elkaar heeft gemonteerd. Atmosphere levert het niet op, laat staan Art. En zo gaat het door.

Na het verlaten van de poppenhoek struikel je over twee dozen met twee projectoren die op de grond staan. Ze projecteren een dubbele film van zes tongen op het plafond. De tongen zijn rood en wellustig en wiebelen heen en weer als wormen na een regenbui. In combinatie met het gesmak is het een vieze gewaarwording, maar dat is dan ook de bedoeling. Je vraagt je af waarom dit aan het plafond moest, zeker nu de toeschouwer de tongen niet optimaal kan `genieten' door er recht onder te staan, daar staan de projectoren al.

Door deze manier van presenteren laat Christine Clinckx perfect zien wanneer `totaalervaringskunst' ergerniswekkend wordt: als de kunstenaar denkt dat de toeschouwer onvoorwaardelijk mee gaat in het gebodene. De kunstenaar doet net of hij een ervaring biedt, en verwacht dat zijn publiek alle decors, spiegels, projectoren en knulligheden wel over het hoofd ziet. Maar waarom zou je?

Neem de schommel die Clinckx onder de titel `If you go down in the woods today' in het zaaltje naast de tongen hing. De toeschouwer wordt uitgenodigd erop plaats te nemen en te luisteren. Even is er wat afschuw: de schommel is omkleed met panty's die zijn gevuld met gedroogde bladeren, wat onwezenlijk aanvoelt. Maar hoe duizelig je jezelf ook schommelt, het blijft stil. Pas als je de schommel stilzet, een van de touwen dicht naar je toetrekt en tegen je oor drukt hoor je een klein meisje zachtjes `Teddybears Picknick' zingen. Dat is dus de essentie van He(ll)aven: een nachtmerrie van bordkarton die je zelf een duw moet geven. Van Clinckx hoef je niks te verwachten.

Tentoonstelling: Christine Clinckx: He(ll)aven. Het Domein, Kapittelstraat 6, Sittard. Open: Di. t/m zo. 11-17u., ook op 16 april en 4 juni. Gesloten op 15 april en 3 juni. T/m 4 juni.