Raul Marroquin

Het souterrain van het Amsterdamse grachtenpand waar Galerie Artkitchen gevestigd is, lijkt nog het meest op een volgestouwde hobbykamer van een fanatieke verzamelaar. De muren hangen van top tot teen vol met allerhande meetapparatuur, zoals bloeddrukmeters, reageerbuizen, rekenmachines, maatbekers en linealen. In vitrines liggen nep-Rolexen naast plaatjes van trendy horloges. Op de vloer van de expositieruimte zijn weegschalen, brievenwegers en cocktailshakers neergezet. De presentatie heeft wel wat weg van een klein gespecialiseerd museum. Zoals je in het Teylers Museum in Haarlem de barometers en de elektriseermachines uit vroeger eeuwen kunt bewonderen, zo zijn hier de meetinstrumenten uit de twintigste eeuw bijeengebracht.

De tentoonstelling `Measures and Measurements, Being Precise about Precision' van de Colombiaanse kunstenaar Raul Marroquin (Bogota, 1948) is het resultaat van ruim tien jaar werken vanuit het concept `de verbeelding van precisie'. Eind jaren tachtig begon Marroquin zijn onderzoek naar meetinstrumenten door zich te verdiepen in de iconografie van klokken. ,,Juist omdat ik zelf helemaal niet punctueel ben, en als een echte Latijns-Amerikaan altijd te laat kom'', vertelt hij. In de loop der jaren vulde hij zijn rariteitenkabinet aan met spullen die inhoud, gewicht of lengte kunnen meten.

Marroquin, die sinds 1971 in Nederland woont en werkt, is vooral geïnteresseerd in de razendsnelle ontwikkeling van de technologie en de daarmee gepaard gaande verandering in vormgeving. ,,Vroeger was een horloge een echt juweel, gemaakt van edele metalen'', zegt hij. ,,Nu is het een plastic wegwerpartikel dat je voor een tientje bij de Hema koopt. Hetzelfde geldt voor bijvoorbeeld rekenmachines. In 1971 zag ik in Parijs een Japanner met een rekenmachine op straat lopen. Het gigantische apparaat trok onmiddellijk de aandacht van voorbijgangers. In Colombia werden rekenmachines destijds als een revolutionaire uitvinding beschouwd. Het waren statussymbolen. Maar tien jaar later kreeg je ze bij ieder tankstation cadeau.''

Op zijn tentoonstelling steekt Marroquin de draak met de vormgeving van de hedendaagse apparatuur. Over het display van een telmachine plakte hij een briefje met het handgeschreven getal pi, en de schaalaanduiding op een reageerbuis heeft hij aangegeven met dikke viltstiftstrepen. Zodra een instrument niet meer van metaal of plastic gemaakt is, verliest het onmiddellijk zijn betrouwbaarheid, zo lijkt de kunstenaar te willen zeggen. En inderdaad, de kartonnen geodriehoeken en de papieren meetlinten die in de ruimte hangen, zijn lachwekkend en hebben door de `verkeerde materiaalkeuze' hun wetenschappelijke karakter verloren.

Hoewel de ironie van Marroquins installatie afdruipt, en hoewel de kunstenaar overtuigend de relativiteit van al die mechanische meetapparaten en elektronica aan de kaak stelt, is hij zelf allerminst vies van de nieuwste technologische ontwikkelingen. In Nederland staat Marroquin bekend als een van de pioniers van de mediakunst. Na zijn opleiding aan de experimentele afdeling van de Jan van Eyck Academie in Maastricht ontpopte hij zich als toonaangevend videokunstenaar. Hij was een van de oprichters van de stichting Time Based Arts en maakte al in 1976 onafhankelijke televisieproducties voor de Lokale Omroep Bijlmer, het eerste kabelsysteem in Nederland. In 1991 ontwikkelde hij op basis van zijn handschrift een persoonlijk lettertype, de Marroquin Roman, en verkocht dat aan Apple. Het lettertype zit nu standaard op iedere Apple-computer.

Zijn grootste succes behaalde Marroquin als initiatiefnemer van De Hoeksteen Live, een televisieprogramma over economie en politiek dat eens in de maand op de Amsterdamse zender Salto wordt uitgezonden. Tijdens de twaalf uur durende, informele en vaak chaotische marathonuitzendingen worden bekende politici ondervraagd over actuele kwesties. Het publiek wordt aangemoedigd om zich met de uitzending te bemoeien, bijvoorbeeld door camera's ter hand te nemen of vragen te stellen.

In de loop van zijn carrière heeft Raul Marroquin zo'n beetje alle communicatiemiddelen ontplooid die maar denkbaar zijn – van lichtkranten tot teletekst, en van het uitgeven van een tijdschrift tot het maken van radioprogramma's. Je hoeft de massamedia niet alleen maar tot je te nemen, zo luidt zijn boodschap, je kunt er ook vrij gemakkelijk zelf mee aan de slag gaan. Zo wordt De Hoeksteen Live uitsluitend geproduceerd met huis-tuin-en-keuken-apparatuur als Apple-computers en camcorders. Marroquins volgende stap is het maken van televisie voor de mobiele telefoon: binnenkort wordt De Hoeksteen Mobiel geïntroduceerd.

Raul Marroquin: `Measures and Measurements, Being Precise About Precision'. T/m 19 mei in Artkitchen Gallery, Herengracht 160, Amsterdam. Do t/m za 14-18u. www.artkitchen.nl. De eerstvolgende Hoeksteen-aflevering wordt uitgezonden op 16 mei, op het Amsterdamse kanaal Salto.

    • Sandra Smallenburg