Dansen in een donzen dekbed

Met een hoop tromgeroffel belooft het Springdance Festival ons een nieuwe lichting choreografen. Een belofte die ze niet nakomen want nog nooit was er zo weinig dans te zien op een dansfestival. De nieuwe lichting choreografen is namelijk theaterregisseur die af en toe een danspasje op de koop toe neemt. Ze grijpen ook nog eens terug op de conceptuele performances van hun ouders (de makers zijn dik in de dertig), dus het nieuwe is neo-nieuw, ware retro-melancholie.

Dat is allemaal zo erg nog niet, ware het niet dat ze niet verder komen dan het definiëren van wat ze staan te doen, waar ze mee bezig zijn, wie, wat en waarom ze zijn. Bij iemand als Fransman Xavier Le Roy (1963), van origine bioloog, resulteert het in het gebruik van een hoop filosofische begrippen als utopia, representatie, correlaties, deïnstitutionalisering en parameters. Zijn opsommende woordenbrij wordt in de vijf uur durende marathon E.X.T.E.N.S.I.O.N.S. gepresenteerd als lezing, en lezingen geven is een kunst die hij niet verstaat. De angst zichzelf in een mogelijke betekenis te verstrikken is zo groot dat het dan maar helemaal betekenisloos en oninteressant moet worden.

Een van de wetten van het theater luidt nog altijd `don't tell it, show it' en daar slaagt hij alleen in als hij een danseres in een pak van gewatteerd dekbed laat bewegen. Het dikke dekbed verhult alle vorm van haar lichaam en daarmee voor- en achterkant, zodat je danig in de war raakt als je niet oplet bij bewegingen. Het is ijzersterk omdat Le Roy hier iets theatraals en een filosofische vervreemding van de perceptie toont, in plaats van dat oeverloos geleuter met de diepgang van een voetenbadje.

Duitser Tom Plischke (1971) keert ook terug naar de jaren zestig waarin het mysterie van het theater onttakeld werd door alle processen in performances te benoemen. Toeschouwers in Plischkes museumzaal worden gewaarschuwd dat ze tijdens (Re)Sort als spiegel gebruikt zullen worden door de vijf rondlopende acteurs. En wie zich niet door hen laat aanspreken, zal zich gaan vervelen.

Vervelen doe je je echter niet bij Plischke: iedereen walst paarsgewijs mee op Sjostakovitsj en een deel danst zelfs even op de Utrechtse grachten buiten. Binnen is er video, word je `beledigd' door de hard achter elkaar `buh' roepende acteurs, gepaaid omdat je zo `extremely talented' beweegt en getrakteerd op wat filosofische statements van Plischke zelf. Naast zijn opleiding bij P.A.R.T.S. van Anne Teresa de Keersmaeker studeerde Plischke filosofie. Maar hij komt hier niet heel veel verder dan het idee dat het heden al voorbij is op het moment dat hij iets zegt of doet. (Re)Sort is hartstikke geinig en amusant maar vele anderen gingen hem decennia geleden al met een vergelijkbaar procédé voor.

Nigel Charnock uit Groot-Brittannië is een slag ouder dan de nieuwe lichting van dertigers, maar zijn voorstelling Asylum heeft nog minder met dans te maken. Hoewel Charnock een dansachtergrond heeft (hij werkte voor de befaamde groep DV8) schreef hij een ware dramatekst van bijna twee uur die onderbroken wordt door liedjes.

Zijn tekst houdt het midden tussen een musical en een revue. Twee dames en drie heren zitten in een psychiatrische kliniek en analyseren elkaar bij toerbeurt als arts of patiënt. Alle geestesziektes uit de DSM 4, de symptomenbijbel van de psychiatrie, komen voorbij in puberale taalgrappen en oneliners als `women seem deep because they have no bottom'.

De vijf getraumatiseerden zijn allemaal wel door ouders, priesters of een oom misbruikt en hun huidige (bi)seksualiteit levert hen problemen op. De psychobabbelshow wordt zeker eenderde van het publiek te veel en dat zal vooral te maken hebben met het amateuristische schooluitvoeringsniveau van travestietenverkleedpartijen en valse zang.

De stroboscoop op het sporadische bewegingswerk doet de jaren zeventig herleven en de symboliek van witte jurkjes, eenzame rotsen in zee en opoffering in de liefde, maken van Asylum niet echt een serieus te nemen theatervoorstelling. Zelfs als het ironisch bedoeld zou zijn. Over amateurs zeg je altijd bij gebrek aan kwaliteit dat ze zo enthousiast waren. Bij deze.

Springdance Festival. Xavier Le Roy/ In situ productions: E.X.T.E.N.S.I.O.N.S.; Tom Plischke: (Re)Sort; Nigel Charnock: Asylum. Gezien op 25 en 26 april in Schouwburg, Theater Kikker en Huis a/d Werf Utrecht. Inl: www.springdance.nl of (030) 2332032

    • Ingrid van Frankenhuyzen