Blair: nieuwe impuls voor welzijnsstaat

De Britse premier Tony Blair wil de hervorming van de verzorgingsstaat in de aanloop naar de verkiezingen een nieuwe impuls geven door burgers meer verantwoordelijkheid te geven voor hun eigen welzijn en welvaart.

Gisteren maakte hij de oprichting bekend van een fonds ter waarde van een miljard pond, dat voor elk nieuwgeboren kind een bedrag belegt. Dat kan uitgroeien tot zo'n zevenduizend pond (25.000 gulden) en wordt na achttien jaar uitgekeerd. De beleggingen – zogeheten baby-bonds – moet onder meer helpen voorkomen dat kinderen uit de armste gezinnen, waar niemand werkt of spaart, in de bijstand komen. ,,Dit draait om self-help'', zei minister David Blunkett (Onderwijs) voorafgaand aan de presentatie.

Eerder deze week lanceerde Blair een campagne om onleefbaar geworden binnensteden en buitenwijken ,,terug te veroveren''. Hij beloofde in een nieuwe regeringsperiode belastingkorting aan bedrijven die zich niet terugtrekken uit verwaarloosde stadsdelen, maar samen met de lokale overheid extra diensten aan de burgers bieden. Burgers zouden ook beloond moeten worden als ze zelf het initiatief nemen lokale gemeenschappen te verbeteren, aldus Blair.

De premier gaf toe dat centralistische interventies die Labour tot voor kort had toegepast niet werkten. Achttien jaar Tory-beleid had volgens hem ook zijn failliet bewezen, omdat het neerkwam op ,,weglopen'' van het verval in de binnensteden. De nieuwe middenkoers moest zijn ,,interventie, maar door lokale bevoegdheden te geven en [lokale] partnerschappen aan te gaan.''

Blair bezocht later een project waar jeugdige vandalen in ruil voor strafvermindering graffiti verwijderden en vernielde bushokjes repareerden. ,,Nadat ze de samenleving eerst iets hebben ontnomen, stelt dit ze in staat iets terug te geven'', aldus de premier.

Volgende week lanceert de regering maatregelen die jonge ouders een financiële aanmoediging geeft om na de geboorte van een kind snel weer aan het werk te gaan. In zijn jongste begroting kondigde minister Brown (Financiën) zulke maatregelen al aan.

De initiatieven zijn losjes gemodelleerd naar Amerikaans voorbeeld en delen het streven naar een zogeheten stakeholder society, een maatschappij waarin burgers door hun eigen belang na te streven het collectief belang dienen. De staat streeft daarbij naar een steeds kleinere rol, maar houdt wel het recht om de spelregels aan te geven.

De Conservatieve partij veroordeelde het baby-bonds-plan gisteren als een verkiezingsstunt, want ,,een sigaar uit eigen doos''. Als de overheid een miljard extra heeft te besteden, moet die volgens de Tories onmiddellijk ten goede komen aan burgers, die zelf mogen bepalen waar ze het aan uitgeven, in plaats van via een fonds dat wordt beheerd door een nanny state, de `staat-als-kindermeisje'.

Hoe het fonds zal functioneren en waarin het geld wordt belegd is nog onduidelijk. Evenmin is duidelijk of het bedrag bij uitkering vrij besteedbaar is, of dient voor niet-consumptieve doelen, zoals het volgen van onderwijs of het oprichten van een eigen bedrijf. Beleggingsinstellingen hebben het initiatief voorzichtig verwelkomd als een ,,kans om de massa op te voeden op het gebied van de markt en beleggingen.''

    • Hans Steketee