Arsène Lupin ten derden male?

Een verdwenen schat, een snuif God, een mespunt mystiek, werk van meer of minder goedbedoelende wereldburgers, dansen op het slappe koord van de geloofwaardigheid — dat zijn de ingrediënten van de boeken die op de onderkastplank `hardnekkige raadselen' zijn verzameld. Een fraai specimen in dit genre is gewijd aan het mysterie rond het Franse Pyreneëndorp Rennes-le-Château, een raadsel waar werkelijk alles in zit en dat dan ook is uitgebaat in een drietal BBC-documentaires, boeken (waaronder de bestseller The Holy Blood and the Holy Grail) en een niet aflatende stroom onnozele mysterietoeristen, onder wie schrijver dezes. Crux van dit mysterie bleek uiteindelijk dat de schat niets minder bevatte dan het Graf van de Here Jezus Christus. Deze is destijds niet aan het Kruis gestorven zoals dubieuze bronnen beweren, maar naar Zuid-Frankrijk geëmigreerd, waar hij de laatste adem uitblies. Deze conclusie zou heel makkelijk te verifiëren zijn — men heeft uitgerekend waar het Lijk ligt — maar God heeft helaas zo met de geologie geschoven dat de rotsformaties boven het graf ondoordringbaar zijn. Er is trouwens nog een reden waarom men de dynamietkist dicht kan laten: er heeft zich een boekhouderachtig type gemeld die bekende dat de tekst waarop de hele Rennes-le-Château-mythe berust een vervalsing van zijn hand betreft. Einde verhaal — maar het was schitterend.

Minder omvangrijk, maar niet minder mooi, is de geschiedenis van de kidnapping in 1934 van een paneel uit het polyptiek `Het lam Gods' van de Gebroeders Van Eyck uit de Gentse St. Baafskathedraal. De dader wilde het tegen losgeld retourneren en correspondeerde daarover pseudoniem met de Belgische Staat. Zonder resultaat, het paneel is nooit teruggevonden. Nu, na meer dan zestig jaar, beweert de Antwerpse politieagent Chris Noppe in zijn boek Het geheim van de Rechtvaardige Rechters: een koningsgeschenk de verblijfplaats van het paneel te kunnen aanwijzen.

Ik had het over ingrediënten van een onderkastgenre, en precies die ingrediënten bevat ook Chris Noppes minutieuze detectie in deze zaak. De verdwenen schat is natuurlijk het Van Eyck-paneel, de snuif God vinden we in de Opperste Opdracht die de paneelontvoerder meende te hebben ontvangen, een mespunt mystiek is aanwijsbaar in de heilig geometrische landschapspatronen die Noppe als eerste in de zaak ontdekte, de al langer bekende, maar ontijdig verscheiden dader is niet slechts goedbedoelend, maar heet zelfs Goedertier en het hele verhaal danst op het slappe koord van de geloofwaardigheid.

Een intrigerende figuur, Arsène Goedertier. Actief in politiek en filantropie, zakenman en verwoed lezer van de boeken waarin zijn voornaamgenoot Arsène Lupin de hoofdrol speelt. Lupin had twee gezichten, hij was zowel meesterdief als de eerzame burger die meehielp zijn eigen zaken op te lossen. Goedertier moet in Arsène Lupin datgene hebben gevonden wat men tegenwoordig `rolmodel' noemt. Met de diefstal van dat ene `Lam Gods'-paneel (onderdeel van het polyptiek, dat hij net zo makkelijk helemaal had kunnen meenemen) en de oplossing van de zaak had hij (inter)nationale eer kunnen inleggen. Waarschijnlijk met dezelfde methode als die Chris Noppe in zijn Het geheim van de Rechtvaardige Rechters toepast: nauwkeurige analyse van de losgeldcorrespondentie. Noppe toont namelijk aan dat in al die brieven sleutels verborgen zijn, en aangevuld met uitgekiende keuze van de locatie der postkantoren vanwaar Goedertier ze verzond vertonen ze een geometrisch patroon, rechte lijnen met als snijpunt de laatste rustplaats van de legendarische Belgenkoning Albert I. Noppes conclusie is dan ook dat Goedertier het ontvoerde paneel in diens crypte heeft verborgen.

Daarmee komen we in de buurt van de verwikkelingsgraad in de zaak `Graf Jezus Christus'. Een Koningsgraf is immers niet zomaar opengemaakt. Dit geeft iets tintelends en zeurends aan deze zaak. We willen de Lam Gods-puzzel weer compleet, maar we mogen er niet bij. Trouwens, waarom eigenlijk niet? Er is toch heden ten dage apparatuur om de Albert-tombe te screenen? Heeft het Koningshuis afgezien van voorvaderpiëteit soms nog andere redenen grafopening tegen te houden? Zou het kunnen dat er een complot van vrijmetselaars achter steekt? We houden onze adem in.

Met één ding moeten we nochtans rekening houden. Ik noemde de reeks Rennes-le-Château-documentaires en -boeken, gebaseerd op een vervalsing. Noppe is dan wel geen boekhouder, maar toch houden we een slag om de arm. Het is niet uitgesloten dat zijn verhaal over de Arsène Lupin-navolger Arsène Goedertier ook zelf een Arsène Lupin-navolging is. Over de Goedertier-zaak verscheen in 1994 al een materiaalverzameling van ene Mortier, commissaris der politie. Hebben we te maken met een serie-mystificatie uit de inktkoker van de Belgische politie? De gedachte is bijna te mooi om niet waar te zijn.

Chris Noppe: Het geheim van de Rechtvaardige Rechters: een koningsgeschenk. Houtekiet, 162 blz. ƒ32,50

    • Atte Jongstra