`Valsheid heb ik niet zo snel door'

Margôt Ros speelt Judy Garland: twee actrices, twee heel verschillende mensen. Maar dit heeft Ros met La Garland gemeen: ,,Alles doen wij bewust. Dat een acteur zich zo maar in het spel gooit is een fabeltje.''

In een prachtjapon zwiert Judy Garland langs het publiek. Ze danst, ze zingt, ze acteert. Maar ze staat niet op het programma. Ongenood is zij de studio binnengefladderd, waar twee collega's zich voorbereiden op een tv-show. Garland – wat ziet zij bleek – ontpopt zich als een plaaggeest. Ze is al jaren dood en nu komt zij de boel eens flink ontregelen. Of wil ze gewoon nog een keertje in de spotlights staan?

Deze raadselachtige en tegelijk zo wereldse dame wordt gespeeld door Margôt Ros. Een actrice met een broos lichaam en een vaak rauwe stem. In het openluchttheater van het Amsterdamse Bos leerde zij de lawaaierigheid die nodig is om 3.000 mensen door elkaar te schudden. In de lunchvoorstellingen van Theater Bellevue leerde zij de subtiliteit nodig om dertig mensen door elkaar te schudden. King Lear in het Bos was zo een luidruchtig theaterfestijn; Temple, Taylor & Garland in Bellevue hoort bij de subtielere schokkers. Als alles goed gaat, want de voorstelling is nog niet klaar. Temple gaat zondag in première en een paar dagen voor de vuurdoop testen Margôt Ros, Bodil de la Parra en Wimie Wilhelm De la Parra's stuk voor het eerst in een zaaltje met toeschouwers uit. Die lachen zich rot om de brekebenerige Liz Taylor (De la Parra), de malende Shirley Temple (Wilhelm) en de uiteindelijk toch niet zo succesvol manipulerende Judy Garland – drie wrakken, dood, dement, bejaard; drie uitgedoofde sterren in afwachting van een show die ze nooit meer kunnen stelen. Streng oordeelt Margôt Ros na de try-out: ,,We hebben te veel op de lach gespeeld. De tragiek van die vrouwen, hun onttakeling, hun afgedanktzijn, die kwam nog niet goed uit de verf.''

Judy Garland werd al op haar twaalfde ontdekt. Ging dat bij Margôt Ros ook zo? ,,O nee, ik ben een laatbloeier, ik ontwikkel mij heel traag.'' De ouders van Judy waren acteurs. Die van Margôt eveneens? ,,Mijn ouders hadden een groentezaak. Mijn broer is slager. Ik kom uit een echt middenstandsgezin.'' Garland gebruikte drugs. Ros ook? ,,Ik reageer al zo heftig op koffie en cola: dat spul maakt me hyperactief. Ik kan niet voor mezelf instaan als ik sterkere middelen neem dus blijf ik er vanaf.'' Judy Garland en Margôt Ros, de een gestorven in 1969, de ander geboren in 1965, hebben dus niks met elkaar gemeen – behalve dat ze allebei theatervrouw zijn.

En de jongere theatervrouw bewondert de oudere: ,,Ze heeft zoveel mensen gelukkig gemaakt. Met die vrolijke songs, die wapperende jurken, die heerlijke romantiek. Als kind al danste ik alles na en nu mag ik in de voorstelling dansen.'' Wanneer is iemand een goede acteur of actrice? ,,Als je dat over kunt brengen wat je wilt overbrengen. Als je de toeschouwers kunt laten geloven in dat waar jij ze in wilt laten geloven. De speelstijl van nu is natuurlijk heel anders dan die van toen. Die van toen is zwaar dramatisch en de dames die wij neerzetten zijn zich van alles bewust. Ze weten: als je huilt, dan ga je een beetje met je tranen naar de mensen staan, want dat ziet er beter uit.'' Zien moderne acteurs dan van die trucjes af? ,,Soms verval je in totale ijdelheid en dat verafschuw je van jezelf. Tenzij je met je ijdelheid kunt spélen. Het is waar: ook een acteur van nu doet alles bewust. Dat wij ons zomaar in het spel gooien is een fabeltje.''

Wat wil Ros met haar spel bereiken? ,,Ik wil een verhaal vertellen, een mooi, bijzonder verhaal.'' Gelooft zij in geesten, in spoken? ,,Ik geloof wel in een energie om ons heen en dat doden daarin een rol spelen. Misschien omdat wij levenden nog aan de doden denken. Dan is ons leven toch niet helemáál zinloos geweest. Ik ben niet zo als die dames! Ik ben niet bang voor onttakeling, want mooi was ik toch al nooit, dus ik heb weinig te verliezen. En straks ben ik vast een gelukkig oud besje.''

De rol waarmee Ros het bekendst werd, en die haar dit seizoen zelfs een nominatie voor de Colombina opleverde, was een ouderwets-vrouwelijke slachtofferrol. In de bij het Noord Nederlands Toneel gemaakte voorstelling Onder mannen speelde zij een dove typiste die door de kerels op haar werk schandalig wordt misbruikt. Baalde Ros er niet van om het slachtoffer te moeten spelen? ,,Nee, want ik wilde het publiek laten ervaren hoe ongelooflijk je om dit soort situaties kunt lachen en hoe pijnlijk dat tevens is. Omdat je een gehandicapte zit uit te lachen! In de film waar de voorstelling op is gebaseerd vond ik de vrouw supersaai. Ik wilde laten zien dat die vrouw er óók iets uit haalt. Ze gaat met twee mannen uit en ze danst op wolken.'' Hoe wist Ros hoe een dove praat? ,,Als je weet waar de pijn moet zitten, dan weet je ook snel genoeg hoe het moet klinken. Als je weet dat je alleen maar naar lippen mag kijken, dan hoor je vanzelf niks meer en dan ga je al snel je handen gebruiken. En dat blijkt dan te kloppen.''

De personages Temple, Taylor en Garland zijn behoorlijk jaloers op elkaar. Heeft Ros nu zij voor die belangrijke toneelprijs genomineerd is last van jaloerse colllega's? ,,Ik merk er niks van. Valsheid heb ik sowieso niet zo snel door: wat dat betreft ben ik naïef.'' Is het uit naïviteit dat zij besloot om actrice te worden? ,,Het is een kinderlijk genoegen om een ander te mogen zijn. Om je fantasie zo schaamteloos te mogen uitleven.'' Niet dat het toneelspelen Margôt Ros meteen goed afging. De toneelschool in Maastricht stuurde haar al na één jaar weg, vanwege haar slechte stem. Op de kleinkunstacademie in Amsterdam had ze aanvankelijk moeite met zingen. Nu brengt ze Garlands song `Over the Rainbow' met een gemak en een passie alsof ze zingend is geboren. ,,De kunst is: helemaal open te staan en tegelijk lak te hebben aan alles. Vrij van angsten zijn – is dat niet waar iederéén naar verlangt?''

`Temple, Taylor & Garland' is t/m 20 mei (aanvang 12.30 uur) te zien in Theater Bellevue, Amsterdam. Res.: (020) 5305300. `Onder Mannen' wordt op 25 en 26 mei hernomen in de Toneelschuur in Haarlem. Res.: (023) 5312439.

    • Anneriek de Jong