Ruwe schets raciale problemen

Als achter de laatste toeschouwer de deur is dichtgevallen, lijkt er voor het publiek op de tribune geen weg terug. De doosvormige ruimte met deuren zonder klink houdt ons gevangen. Zo ervaren we aan den lijve hoe het is deel uit te maken van een gesloten gemeenschap waar iedereen elkaar in de gaten houdt, zoals bij amateur-boksclub Sparta. De speelvloer toont in schraal licht een droevig achterzaaltje met een biljarttafel waar de vaste kern elkaar dagelijks treft: Marokkanen en Belgen zijn hier broederlijk verenigd. De Vlaamse schrijver/regisseur Arne Sierens koos voor zijn stuk Niet alle Marokkanen zijn dieven met opzet de ambiance van een boksclub: boksen is in België, vooral onder Turken en Marokkanen, een geliefde sport. De door Sierens zelf geregisseerde voorstelling is deze week in Amsterdam te zien als onderdeel van een door theater De Brakke Grond en het Gentse productiehuis Victoria geïnitieerde 14-daagse Vlaamse festival `Tegenwoordig/Aanwezig'. Sierens heeft hij de twee uiteenlopende culturen voorzien van een gemeenschappelijk raakvlak. Tegelijkertijd confronteert hij ons, zoals de provocerende titel al aangeeft, met raciale vooroordelen en onderhuidse spanningen.

Erg diep graaft Sierens daarbij niet, hij is de man van de ruwe schets. Zijn stuk is niet zozeer een analyse van de cultuurverschillen tussen autochtonen en allochtonen in België, alswel een sfeertekening die eerder een beroep doet op emoties dan op de ratio. Veel blijft, al dan niet bewust, in het vage en dat is jammer.

Muziek speelt een belangrijke rol, de composities van Dominique Pauwels, waarin Marokkaanse en Westerse invloeden vallen te beluisteren, bepalen de sfeer en zetten de spelers tot dansen aan. Tijdens de dialogen (een mengelmoes van Vlaams, Frans en hier en daar wat Marokkaans) lopen de gemoederen vaak hoog op, maar ze zijn te weinig uitgewerkt om de figuren echt contouren te geven.

Hoofdpersonage is de Marokkaanse Fadilah, een vrouwelijke Raskolnikov (Dostojevski's roman Misdaad en Straf was één van Sierens' oorspronkelijke uitgangspunten) die verdacht wordt van diefstal. Achtervolgd door geldproblemen zoekt zij haar heil in de boksclub en ontvlucht zodoende ook haar te krappe woning en zieke moeder. Ze wordt verscheurd tussen twee culturen, maar de club is voor haar als een familie met heel verschillende gezinsleden, zoals de coach, zijn liefje, de boksende dames en een Marokkaanse verpleger. Al deze kleine levens hebben met elkaar een samenlevingsvorm gevonden ondanks botsende rituelen, eigenaardigheden en dromen.

De over het algemeen jonge, Belgisch/Marokkaanse cast speelt met veel vuur. Hun spelplezier is aanstekelijk, dat ze niet allemaal geschoold zijn als acteur is hier niet van belang. Voorop staat de herkenning en het zich kunnen verplaatsen in de personages, terecht is dan ook gezocht naar een realistische spelbenadering. Hun fysieke aanwezigheid doet de rest en blijkt een voldoende compensatie voor de enigszins teleurstellende inhoud.

Voorstelling: Niet alle Marokkanen zijn dieven. Gezien: 25/4 De Brakke Grond Amsterdam. Aldaar t/m 28/4. Nog te zien: Festival a/d Werf, Utrecht: 23 t/m 26/5. Reserveren: 020-6266866. E Mail: victoria01@brakkegrond.nl