Persfoto

Het aardige van de jaarlijkse tentoonstelling van World Press Photo (Oude Kerk, Amsterdam) is dat de bezoeker meteen op zoek kan gaan naar de foto die de prijs wat hem betreft had moeten winnen. Al bij zijn binnenkomst wordt hij immers frontaal geconfronteerd met de winnende foto. Het leidt onvermijdelijk tot de eigenwijze reflex: ben ik het daar wel mee eens?

De winnaar is dit jaar de Amerikaanse Lara Jo Regan. Zij portretteerde een noodlijdende Mexicaanse immigrantenfamilie – moeder en drie kinderen – in Texas. Twee elementen maken die foto zo bijzonder: het invalide kind in de rolstoel dat gestreeld wordt door een ander kind, en de moeder op de achtergrond die een primitieve pop staat te vervaardigen.

Prachtfoto. Maar de indrukwekkendste? Ik voelde zelf meer voor (en bij) twee andere foto's. De ene was de winnaar van de kinderjury. We zien een jonge Afghaan, ex-soldaat met geamputeerd been, in een desolate, lege zandvlakte over een stroompje springen. Hij doet dat met krukken, een niet geringe atletische prestatie. ,,Dit gaat echt over hoop en moed'', zei Anne uit de kinderjury terecht.

Maar mijn favoriet is een foto uit Rusland. Ze is genomen bij de bezetting van Russische troepen van Grozny in Tsjetsjenië. Op het dak van een groot gebouw zien we een aantal soldaten heerlijk zonnebaden in hun blootje. Languit op hun matje, krantje erbij, zonnebril op, en maar bruinen, jongens. Het zou een vredig tafereel zijn als zich aan de rand van het dak niet een collega-soldaat ophield, die schietklaar de omgeving afzoekt op onheil.

Onthullender kan de absurditeit van de oorlog niet afgebeeld worden. Er kan elk moment op dat dak een bloedbad worden aangericht, maar de soldaten willen dat het gewone leven zoveel mogelijk doorgaat – anders hebben zij helemaal geen leven meer. Ze kunnen bruin worden van de zon, maar ook rood van het bloed, en ze hopen er maar het beste van.

Deze foto is verrassender en bizarder dan die andere twee, en ze maakt ook niet de indruk geënsceneerd te zijn, een gevoel dat me vooral bij de winnende foto bekroop.

Maar voor de rest niets dan goeds over Lara Jo Regan. Bezoekers moeten vooral de hoek opzoeken waar een representatief overzicht van haar werk wordt gegeven. Zij blijkt een volwaardige leerling te zijn van sociale fotografen als Walker Evans en Dorothea Lange. Bijzonder is vooral de serie over jongeren in Los Angeles, die de glamour van die stad zochten, maar in de goot terechtkwamen.

Ik stond haar foto's met een klein groepje mensen in de Oude Kerk te bewonderen, terwijl een jonge vrouw – brunette in suède jas en spijkerbroek – om ons heendraaide. Wat bezielde haar toch? Zij leek niet in de foto's geïnteresseerd, maar in óns. Hoe ondergingen wij de aanblik van die foto's? Ik kocht bij de uitgang het fotoboek, bladerde er in en zag de foto van de winnares. Lara Jo Regan was de vrouw die ons had bekeken.

    • Frits Abrahams