Opluchting begeleidt vertrek Organon

Organon is het visitekaartje van Oss. Maar nu het hoofdkantoor verhuist, maken de Ossenaren zich niet al te druk. ,,Wij hebben dit bedrijf gemaakt.''

Wie Oss per spoor binnenkomt kan bijna niet om de blauwe muurplaat heen van de Organon-fabriek, in het midden van de stad. Gisteren maakte de directie bekend na ruim 75 jaar het hoofdkantoor van de Brabantse stad te verplaatsen naar New Jersey in de Verenigde Staten. In de sporthal in Oss stellen de Organon-directeuren 's ochtends de 2.700 medewerkers op de hoogte.

Tegen vijven stromen de medewerkers de fabriekspoorten uit, naar de stalling. Ze fietsen naar huis. ,,Het zou een keerpunt kunnen zijn'', zegt onderzoeker Martin de Kort. Bij veel bedrijven betekent het wegtrekken van het hoofdkantoor uit een stad het spreekwoordelijke `begin van het einde'. Productiemedewerker Michel Croes zegt ,,minder aandacht voor Oss'' te verwachten. De belangrijkste ontwikkelingen vinden altijd plaats in de directe omgeving van de directie, is zijn mening. Maar bovenal zijn de medewerkers opgelucht. Dinsdag hingen de bulletins voor de bijeenkomst de volgende dag al door het bedrijf verspreid. ,,We dachten dat we overgenomen zouden worden'', zegt een medewerker.

,,Organon is het visitekaartje van Oss'', zegt wethouder Economische Zaken Joop van Orsouw. Organon is de grootste werkgever (8 procent van de in totaal 34.000 arbeidsplaatsen). De directie is actief lid van de Osse Industriekring, sponsort grote evenementen, zoals het feest voor het 600-jarig bestaan van de stad, vorig jaar. De verbouwing van stadsschouwburg De Lievekamp werd mede betaald door Organon. ,,Als de gemeente het station wil verbouwen, komen we bij Organon terecht'', zegt Van Orsouw. ,,Als Organon uit de stad vertrekt, zou dat een kleine ramp zijn.''

Toen Philips het hoofdkantoor van Eindhoven naar Amsterdam verhuisde, protesteerden vakbonden en gemeente. Ze vreesden een verdere ontmanteling. Maar wethouder Van Orsouw maakt zich juist door de ontwikkelingen bij Philips geen zorgen. ,,De ervaring leert kennelijk dat het niets uitmaakt waar de directie zich bevindt. Er zijn geen banen weg, geen fabrieken gesloten.''

Directeur personeelszaken Jaap Lakeman van Organon noemt de verhuizing van de ongeveer honderd stafmedewerkers naar de Verenigde Staten een ,,strategische beslissing''. Organon mag in Oss misschien moeilijk bereikbaar zijn als internationaal bedrijf, en de stad heeft het imago niet mee: ,,Om serieus genomen te worden kun je nu eenmaal beter in de Verenigde Staten zitten.'' Maar van een ontmanteling is geen sprake, zegt hij.

Ook de medewerkers denken dat het zo'n vaart niet zal lopen. Ze wijzen naar de nieuwe kantoortoren die boven de oude fabriek verrijst. Organon heeft de laatste jaren voor honderden miljoenen guldens in de vestiging en in de stad geïnvesteerd, het bedrijf zou gek zijn om te vertrekken. Bovendien hebben de Ossenaren op hun beurt veel in het bedrijf geïnvesteerd, zegt onderzoeker De Kort: ,,De Ossenaren hebben dit bedrijf gemaakt.'' En daarom vertrouwen de medewerkers erop dat Lakeman die ochtend gelijk had toen hij zei dat ze zich geen zorgen hoeven te maken.

,,Hier is nooit een tekort aan werk geweest'', zegt Ossenaar Jan Marijnissen, fractievoorzitter van de Socialistische Partij (SP), in zijn huis. Dat staat in een arbeiderswijk, enkele honderden meters achter de Organonfabriek. Hij heeft er nog een tijdje `pillen gedraaid' aan de lopende band in de fabriek. Eerst was er de vleesverwerkingsfabriek van Zwanenberg. Toen bedacht directeur Saal van Zwanenberg zich dat het zonde was om de tonnen slachtafval weg te gooien. Daarom ontstond in 1923 Organon: om de resten alvleesklieren om te zetten in insuline, voor diabetici. ,,Organon groeide en de bedrijven werden elkaars concurrenten'', zegt Marijnissen. Weverij Bergoss was het derde grote bedrijf in Oss. Het vierde was de blikjesfabriek Thomassen & Drijver-Verblifa, die nu Continental Can heet. Daaromheen vestigden zich toeleveranciers (bouw en staal) en transportbedrijven, zoals Harry Vos.

In de jaren zeventig en tachtig namen de banen in de industrie af, door de automatiseringsgolf. Marijnissen herinnert zich de stakingen. ,,Maar dat banenverlies werd gecamoufleerd door de dienstverleners die zich hier zijn gaan vestigen.'' Toch is Oss nog altijd een industriestad, zegt Marijnissen.

De Osse bedrijven kwamen in handen van multinationals. Zwanenberg werd van Unilever. Bergoss werd overgenomen door tapijtfabriek Dessaux (van de Desso-tapijten), dat inmiddels in handen is van een buitenlands bedrijf. Organon werd een dochterbedrijf van Akzo Nobel.

Wie zich met de verhuizing bezighoudt, is Margaret Leeuwenkamp, haar hoogblonde zoontje aan de hand. Ze is manager en verwacht dus dat ze bij de honderd mensen hoort aan wie gevraagd zal worden naar de Verenigde Staten te vertrekken. Maar ze weet het niet zeker. Ze moet het er nodig met haar man over hebben, die ook bij Organon werkt. Maar morgen gaat ze alweer op zakenreis naar Turkije. Ze denkt wel dat ze zou gaan. ,,Dit heeft enorme consequenties'', zegt ze bezorgd.