Een rechtszaak voor elke bedreigde koe

Boeren proberen via de rechter te voorkomen dat hun vee wordt afgemaakt. Dat vertraagt de bestrijding van mond- en klauwzeer.

De landsadvocaat loopt deze week namens het ministerie van Landbouw van de ene rechtszaak naar de andere. Melkveehouders uit Kootwijkerbroek en de driehoek Apeldoorn-Deventer-Zwolle proberen op diverse juridische manieren ruiming van hun dieren te voorkomen.

De procedures komen te vroeg, vindt hoogleraar agrarisch recht W. Bruil: ,,Na de crisis kunnen we met een nuchterder oog kijken waar de overheid over de schreef is gegaan.'' Minister Brinkhorst (Landbouw) haalde deze week uit naar de protesten van boeren tegen ruimingen. ,,Ik ben buitengewoon bezorgd over het groeiende verzet. Elke vertraging zorgt voor grotere economische schade, ook buiten de afgesloten gebieden.''

De boeren denken er anders over. Volgens een boer uit Vaassen die anoniem wil blijven, gaat de overheid ,,als een stelletje SS'ers'' tekeer. Zijn vrouw, verontschuldigend: ,,Hij is door het dolle heen. Alle herinneringen uit de oorlog komen terug. We hebben altijd gedacht: `die koeien zijn van ons'. Hoe kan het toch, dat ze dan zomaar komen binnenstormen en de koeien afmaken?''

Dinsdag probeerde het echtpaar tevergeefs ruiming van hun bedrijf te verhinderen via een kort geding. De president van de rechtbank verwees de zaak door naar het College van Beroep voor het Bedrijfsleven. ,,Het college denkt en handelt heel formalistisch'', zegt R. Buysrogge, bestuurslid van de Vereniging voor Agrarisch Recht Advocaten. ,,De burgerrechter oordeelt vaak iets ruimer.''

De advocate van het echtpaar, W. van den Berg, bepleitte dat ruiming niet is toegestaan, omdat deze niet plaatsvindt ter bestrijding van de ziekte. De 165 koeien waar het om gaat, zijn anderhalve week geleden ingeënt. Toch wil het ministerie de koeien over een paar dagen laten afmaken.

,,Voor mij is het belangrijkste dat onze koeien mogen blijven leven'', zegt de boerin. ,,Wij zijn niet zoals kalvermesters of varkenshouders, die dieren na een paar maanden wegdoen. Wij houden van onze koeien. Ik kijk ook nooit naar hun waarde. Pas hadden we er een die niet drachtig meer werd. `Laat opoe maar lopen in het weiland', zei mijn man toen.''

Gistermiddag diende in Zutphen een kort geding tegen het doden van `kampioenskoe' Sabina 17. Haar eigenaren vinden dat ruiming een `onnodige vernietiging van cultureel erfgoed' inhoudt. Sabina 17 werd vorig jaar uitgeroepen tot Nederlands en Europees kampioen `roodbont'. ,,Vanuit geschiedkundig perspectief is deze stam belangrijk'', verklaart W. baron van Tuyll van Serooskerken, die de eigenaren van Sabina 17 bijstaat namens de stichting Boer en Vee. ,,Als je het beste exemplaar ruimt, vernietig je een bron van ontwikkeling.'' De rechtbank verklaarde de eis niet ontvankelijk en verwees door naar het College van Beroep voor het Bedrijfsleven.

Volgens hoogleraar Bruil geeft de gezondheids- en welzijnswet voor dieren de minister ruime bevoegdheden ten tijde van crisis. ,,Wel moeten verschillende belangen zorgvuldig worden afgewogen. De rechter bekijkt hoe de minister tot zijn beslissing komt. Die kan dan zeggen dat hij het belang van ziektebestrijding groter vindt dan het individuele belang van de boer.'' Hij begrijpt dat de melkveehouders juridische procedures beginnen, maar vindt dat niet goed. ,,Het doet mij denken aan een brand in de stad. De brandweer wil belendende percelen nat houden, maar iemand begint daar een procedure tegen, omdat hij een brandmelder heeft.''

    • Pieter van der Straaten