`Nederland acteert slecht in EU'

Volgens PvdA-fractieleider Melkert ,,acteert en wordt Nederland in Europa beneden zijn stand gerepresenteerd.'' Hij wil een vice-premier voor Europese Zaken.

Ad Melkert, nu nog fractieleider van de PvdA maar in de nabije toekomst wellicht geroepen tot nog hogere functies, houdt ervan zich af en toe stevig te roeren in het Nederlandse debat over Europese Zaken. Gisteren richtte hij tijdens een speech voor Haagse ambtenaren zijn pijlen op het ministerie van Buitenlandse Zaken en de vertegenwoordiging in Brussel.

Melkert hield zijn gehoor voor dat Nederland in Brussel ,,beneden zijn stand acteert en gerepresenteerd wordt''. Buitenlandse Zaken coördineert volgens hem niet voldoende en zou de laatste jaren zijn greep op Europese zaken geleidelijk hebben verloren. Daarom herhaalde hij zijn suggestie van vorige herfst om in de toekomst een aparte vice-premier voor Europese Zaken aan te stellen.

Niet eerder heeft een prominente politicus als Melkert zo hard uitgehaald naar het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ambtenaren van Buitenlandse Zaken reageren verwonderd op de woorden van Melkert. Ze wijzen erop dat Buitenlandse Zaken weliswaar de eindverantwoordelijkheid draagt voor het Europese beleid maar dat het de zaken nauw afstemt met de andere Haagse departementen.

Elke dinsdag komt bijvoorbeeld onder leiding van staatssecretaris Benschop (Europese Zaken) aan de Bezuidenhoutse Weg de zogeheten Coördinatie Commissie bijeen, waarin hoge ambtenaren van alle betrokken departementen belangrijke Europese dossiers met elkaar doornemen.Het Coco-overleg bereidt de standpunten voor, die de verschillende ministers na goedkeuring door het kabinet in Brussel zullen verdedigen tijdens de vergaderingen met hun Europese collega`s.

Ook wijst Buitenlandse Zaken erop dat op de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland in Brussel, de ambassade bij de EU, de ambtenaren van de vakdepartementen tegenwoordig sterk in de meerderheid zijn. Tegenover 18 medewerkers van Buitenlandse Zaken, onder wie ambassadeur B. Bot, staan 33 uitgezonden ambtenaren van de departementen. Niettemin ligt ook daar de leiding nog altijd in handen van Buitenlandse Zaken.

Ambtenaren van andere departementen, die zich intensief met Europese zaken bezighouden, zoals Verkeer en Waterstaat, VROM en Justitie, menen juist dat Buitenlandse Zaken de coördinatie op een verdienstelijke manier doet. Ze hebben lof voor de wijze waarop Bot en zijn medewerkers zich van hun taak kwijten. Anders dan de specialisten van de vakdepartementen hebben de diplomaten van Buitenlandse Zaken een bredere blik en zijn zij in een positie om te beoordelen of er bij onderhandelingen met andere landen eventueel iets gegeven of wat genomen moet worden.

Partijgenoten van Melkert in de Tweede Kamer maakten er vanmorgen geen geheim van dat de uithaal van Melkert naar Buitenlandse Zaken vooral gericht is aan het adres van VVD-minister Van Aartsen. Vooral die zou zich volgens Melkert te weinig met Europese zaken hebben beziggehouden.

Zowel Melkert als de Kamerleden gaan er gemakshalve aan voorbij dat de man die met de dagelijkse leiding over Europese Zaken is belast, hun partijgenoot Benschop is. Net als bij zijn voorgangers is de directe bemoeienis van Van Aartsen met Europese Zaken maar betrekkelijk gering.

Voorts gaan de critici van Van Aartsen er aan voorbij dat er behalve Benschop nog een andere PvdA'er is die in toenemende mate het Europese beleid van het kabinet bepaalt en dat is premier Kok zelf. Doordat de Europese regeringsleiders zelf tijdens hun ontmoetingen steeds meer belangrijke zaken afdoen, is de rol van de minister van Buitenlandse Zaken de laatste jaren gestadig afgenomen.

Het voorstel van Melkert om een speciale vice-premier aan te stellen voor Europese Zaken roept al evenzeer vragen op. In de Nederlandse politieke verhoudingen zou dat in de praktijk betekenen dat naast de premier iemand die niet van diens partij is de eerst verantwoordelijke zou moeten worden voor Europese Zaken. Dat zou voor de nodige botsingen kunnen zorgen binnen de coalitie.

Mocht premier Kok nogmaals een termijn als premier ambiëren, dan zal die naar verwachting niets voelen voor zo'n paus van Europese zaken naast zich.

Als Melkert zelf lijsttrekker zou worden bij de komende verkiezingen en eventueel premier, dan zal hij zijn eigen suggestie vermoedelijk ook liever zo snel mogelijk vergeten.

Alleen als hij er al bij voorbaat van uit zou gaan dat de PvdA de premier niet kan leveren en met een vice-premierschap genoegen moet nemen, kan hij nog plezier van zijn eigen voorstel hebben.