Late passiemuziek blijft te abstract

Op de kerkelijke kalender is de lijdenstijd alweer een week geleden, maar de orkesten hanteren een eigen agenda. Dit jaar werd Bachs Matthäus Passion als mosterd na het Laatste Avondmaal pas op Eerste Paasdag op de Nederlandse televisie uitgezonden. Het Residentie Orkest gaat onder chef-dirigent Jaap van Zweden nog een stapje verder, en brengt dit weekend Haydns passieoratorium Die sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze.

Die sieben letzten Worten is een merkwaardig, voor solisten weinig dankbaar oratorium dat uit koren en ensembles bestaat, waardoor de solopassages beperkt blijven tot wat flarden. Helder en troostend zong sopraan Anne Grimm het `Heut' wirst du bei mir im Paradiese sein', kaal en aangrijpend klonk de exclamatie ,,Jesus rufet: ach, mir dürstet!'' door de excellente tenor Nico van der Meel. Ook bas Jelle Draijer en alt Cécile van de Sant gaven uitstekend gestalte aan de ensembles waaraan zij deel hadden, maar de hoofdrol in Die sieben letzten Worten is weggelegd voor koor en orkest.

Voorafgaand aan Haydns oratorium dirigeerde Van Zweden het Residentie Orkest in een theatrale lezing van Mozarts Symfonie nr. 39, waarin gedurfde contrasten en een aangenaam lome zwier in het eerste en derde deel de gemiste lichtheid en transparantie niet geheel compenseerden.

Datzelfde bezwaar gold ook Haydn. Van Zweden, die nog weinig Haydn heeft gedirigeerd, benutte het soms wat vlakke dramatische potentieel van muziek en tekst met bevende vuisten tot het uiterste, maar bereikte zowel bij het koor als het orkest niet steeds de gewenste helderheid.

De oplettende manier waarop het honderdkoppige, uit amateurs bestaande Residentie Bachkoor Van Zwedens uitdagende dynamische eisen opvolgde, bleek even innemend als lovenswaardig. Maar wanneer het Residentie Orkest een werk programmeert waarin het koor als muzikale ruggengraat fungeert, doet het er wellicht beter aan te kiezen voor een iets kleiner, wendbaarder ensemble. In deze bezetting pakte de alliantie tussen vorm en inhoud, bezetting en stijl, niet geheel bevredigend uit. De bezongen laatste woorden bleven een niet navoelbare abstractie.

Concert: Residentie Orkest/Residentie Bachkoor o.l.v. Jaap van Zweden. Werken van Mozart en Haydn. Gehoord: 20/4 Dr. Anton Philipszaal, Den Haag. Herh.: 21/4, aldaar; 22/4 Concertgebouw, Amsterdam. Radio 4: 8/5, 20 uur.

    • Mischa Spel