Hollands Dagboek: Adrianus kardinaal Simonis

In de paasweek ligt Adrianus kardinaal Simonis (69) wakker van de euthanasie- wet. Hij werd in 1957 tot priester gewijd en was achtereenvolgens kapelaan in Waddinxveen, Rotterdam en Den Haag, bisschop van Rotterdam en aartsbisschop van Utrecht.

Woensdag 11 april

Slecht geslapen vanwege de aanvaarding van de euthanasie-wetgeving door de senaat. Mij gaan voortdurend de gevolgen hiervan op langere termijn door het hoofd. Hoe gaat dit `mentaliteitbeïnvloedend' werken met name op de jongere generatie? Wat is nu eigenlijk democratie? Is hier nu werkelijk sprake van? En zo ja, heeft een zogenaamde meerderheid niet ernstig rekening te houden met een zeer aanzienlijke minderheid? Het leverde diverse internationale telefoontjes op met de vraag naar een reactie. Een persbericht hierover ging de deur uit.

Vandaag ook het nieuws van een nieuwe hulpbisschop voor het aartsbisdom Utrecht. Het nieuws lekt voortijdig uit. Maar het valt goed. Dr. De Korte staat bekend als een vroom, bekwaam en communicatief priester.

Tegen de middag heen en weer naar Den Haag voor een afscheidslunch van de scheidende nuntius Acerbi. We zullen hem missen, zeer betrokkenen als hij was bij de kerk in ons land. In het Rode Kruis Ziekenhuis, waar ik ruim vier jaar als priester werkzaam was, een stervende bezocht. Wat een herinneringen riep het op aan tal van zieken en stervenden die ik er mocht begeleiden.

's Avonds in Apeldoorn de wijdingsplechtigheid van de oliën die bij vier sacramenten gebruikt worden. De grote kerk is tot op alle plaatsen bezet, zelfs achter het altaar, met biddende en zingende vertegenwoordigers uit de 350 parochies. Een werkelijke gemeenschap – er is een grote betrokkenheid voelbaar. Mijn preek gaat voor een belangrijk deel over de vrijwilligers in de kerk.

Donderdag

Die vrijwilligers zijn van onschatbaar belang. Zonder hen zouden wij nergens zijn. De meeste parochies kennen er meerdere honderden. Denk alleen maar aan de koorleden. Juist in deze `drie heilige dagen' (Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Paaszaterdag) wordt er veel van hen gevraagd. Maar ze doen het! Pro Deo! En met hen honderdduizenden in ons land.

Al vroeg is er benoemingsvergadering. Het lijkt op een soort schaakspel! De essentie ervan is dat stukken wegvallen. Welke zet zullen we nu doen? Daarbij bedenkend dat zij, die pastoraal werkzaam zijn, gelukkig veel meer zijn dan kille schaakstukken.

Volgt een persconferentie met de nieuwe hulpbisschop. Het is hem toevertrouwd. Hij weet waar hij het over heeft, is verstandig en bedachtzaam.

Witte Donderdag is de dag waarop wij de instelling van de eucharistie en de bediening ervan gedenken en vieren. Daarom is het juist voor ons priesters een heel bijzondere dag. Vandaar meerdere tradities. 's Middags een samenzijn bij mij thuis met buffet van de bisdomraad en allen die betrokken zijn bij de opleiding van priesters, diakens en pastoraal werk(st)ers. Er heerst een vreugdevolle sfeer. Er wordt veel gepraat en gelachen en gegeten, maar weinig gedronken. Er is spoorstaking en de gasten moeten per auto naar huis rijden.

's Avonds de eucharistie in de kathedraal met enkele honderden gelovigen. Zoals altijd een ingetogen plechtigheid, waarna stille aanbidding.

De dag wordt besloten op het Ariëns Konvikt, centrum voor de priesteropleiding, waar wij met z'n zessen een glas wijn drinken. Ja, er was ook een `leek', een niet-priester, bij!

Vrijdag

Op de komende dagen verheug ik me. Geen vergaderingen. Ik kon mijn agenda zelfs van afspraken vrij houden. En daar de plechtigheden in de kathedraal op een later tijdstip zijn, is er de mogelijkheid tot wat langer slapen. Wel moeten dezer dagen enkele noodzakelijke brieven weg en gaan de post en de gebruikelijke telefoontjes door. Maar er is tijd en rust voor stilte en gebed en voor het maken van de verschillende preken voor de komende dagen. Vandaag over de symboliek van het kruis. De verticale balk die hemel en aarde verbindt, verzoening tussen God en ons mensen door Christus. De horizontale balk met Zijn wijd uitgestrekte armen, die ons mensen als het ware wil omhelzen en samenvoegen tot broeders en zusters, tot gemeenschap in Hem. Maar de horizontale balk wordt door de verticale gedragen. Onze persoonlijke Godsrelatie in en door Christus, moet de dragende kracht zijn van onze liefde en inzet voor elkaar en een wereld in nood.

Onder het schrijven luister ik naar de `Mattheus Passion', bid de kruisweg om dan 's avonds de Goede Vrijdag-plechtigheid in de kathedraal te leiden. Mooi en ontroerend om te zien hoe enkele honderden gelovigen, ook jongeren en kinderen, met eerbied het kruis vereren. 's Avonds tot laat doorgewerkt aan de volgende preek.

Zaterdag

Stille Zaterdag wordt deze dag genoemd, de volle dag tussen het sterven en verrijzen van Christus. Een soort `niemandsdag'! Merkwaardig dat ik in deze wat rustige dagen veel meer dan anders bezig ben met drie zaken die maar steeds in mijn gedachte terugkomen. Allereerst de wetgeving rond euthanasie en de desastreuze gevolgen die deze kan gaan krijgen. De glijdende schaal is door dit Paarse kabinet definitief ingezet. De afschuwelijke suggestie die vandaag in NRC Handelsblad door minister Borst wordt gedaan – zij is `niet tegen de pil van Drion' – is daar een bewijs van.

Ook de mond- en klauwzeer-zaak komt steeds bij mij terug. Zoveel boerengezinnen in angst en onzekerheid, in ontreddering en bestaansnood. Tienduizenden dieren die worden afgemaakt. Dat plaatst ons voor de meest wezenlijke vragen over het rentmeesterschap over de schepping door God aan ons mensen toevertrouwd. Over de eerbied van het leven, ook van dieren gesproken! Reflecties over deze vragen van de hand van de commissie van bisschoppenconferenties van de Europese Gemeenschap stuurden wij de afgelopen week naar regering en parlement. Nog een kwestie houdt mij bezig: het drie maanden te vroeg geboren kindje van een mij dierbaar echtpaar. Men vecht voor dit kleine mensenleven; welk een contrasten!

's Morgens maak ik mijn paaspreek af, 's middags wordt heel wat achterstallige post weggewerkt. 's Avonds de paasplechtigheid met de doop van twee jonge mensen.

Zondag

Pasen, Hoogfeest van Christus Verrijzenis, feest van het doopsel! Vroeger geschiedde dit door onderdompeling. Men werd in het water ondergedompeld om er als een nieuw mens uit op te staan, `herboren uit water en geest'. Alleen al in het eigen bisdom zijn er een honderdtwintig.

Het levensverhaal van een jongeman die ik mocht dopen heeft mij getroffen. Zijn ouders lieten hem niet dopen, `hij moest later zelf maar kiezen'. Door Gods genade gaat hij op zoek, komt tot bidden en nadenken en ook tot veel lezen, met name boeken van kardinaal Newman. Hij komt op onontkoombare wijze bij de katholieke kerk uit, ja gewoon, de katholieke kerk. Langs verstandelijke weg, maar ook door zijn hart te laten spreken.

In de paaspreek heb ik een woord van een Afrikaanse blinde aangehaald. Deze werd bij een bezoek van de paus aldaar tot hem geleid, waarbij hij tot de paus zei: `Heiligheid, ik kan u met mijn ogen niet zien, maar ik zie u met de ogen van mijn hart.' Wat `moderne theologen' ook zeggen: geldt zoiets ook niet ten aanzien van de verrijzenis van de Heer?

Ondanks de koude in de letterlijke en overdrachtelijke zin van het woord is de hoogmis prachtig, mede dankzij het stralende kathedrale koor.

Gast aan tafel en 's middags en 's avonds gewerkt aan dit schrijfsel en aan een artikel. Zo gaat dat op de Dag des Heren!

Maandag

Tweede Paasdag.

Al 30 jaar lang probeer ik op tweede kerst-, paas- en pinksterdag een bejaarden- of verzorgingshuis te bezoeken en daar de eucharistie te vieren. Vandaag in Zwolle. Om acht uur van huis, om één uur terug. Tot mijn vreugde word ik gereden door een zeer trouwe vrijwilliger, die dat als gepensioneerde nu al acht jaar regelmatig voor mij doet. Pro Deo! Behalve een aardige, zeker een kostbare man.

De mensen in `De Nieuwe Haven' zijn blij. Enkele honderden oudere mensen met veel levenswijsheid en ervaring. Vele van hen maakten twee wereldoorlogen mee en de trieste armoedejaren na 1930. Dat wij het nu zo goed hebben, danken wij voor een groot deel aan hen. Wij zijn hun zorg en nabijheid op hun oude dag meer dan verschuldigd.

's Middags reed een andere trouwe vrijwilliger mij naar Leiden, waar ik op verzoek van de ouders het te vroeg geboren couveusekindje doop in het bijzijn van familieleden. Wonderlijk, zo'n minuscuul mensenkind! Het is ontroerend. Er is zorg en hoop.

's Avonds houd ik opruiming op mijn werkkamer, altijd bezaaid met stapels papieren. Ordenen, wegbergen of `afleggen'. Een ritueel waartoe ik kom vanwege een reis naar het buitenland. Ik heb er een voldaan gevoel over.

Dinsdag

Het normale leven herneemt zich. Om 9.00 uur is vicaris-generaal Rentinck, mijn onmisbare rechter- en linkerhand in de leiding van ons grote bisdom, zoals gewoonlijk bij mij om enkele zaken te bespreken.

Vandaag eindelijk gelegenheid om langere gesprekken te hebben en een aantal langere brieven te schrijven. Verder bereid ik de jaarlijkse vergadering voor van de voorzitters van de Europese bisschoppenconferenties, die morgen in Straatsburg begint en waar ook bovengenoemd rapport over de problematiek van de Europese landbouw ter sprake zal komen. Het zal donderdag vervolgd worden door een gezamenlijke vergadering met de Konferenz Europaïscher Kirchen. Dan wordt met name gesproken over de `Charta Oecumenica', een soort handvest voor de oecumene. Het ziet ernaar uit dat het bijgestelde document zowel door de orthodoxe kerken, de reformatorische kerken, alsook door de R.K. kerk ondertekend zal worden. Hopelijk een flinke stap vooruit naar de eenheid die Christus voor zijn Kerk wil.

Woensdag 18 april

Zéér vroeg uit de veren! Na de Eucharistie om 6.00 uur op reis naar Straatsburg. Iemand die daar in de buurt moet zijn rijdt me heen en zaterdag weer terug. Onderweg tijd om uren te lezen. Om 14.00 uur begint het vergaderen. Vanwege de `deadline' en het feit dat ik een digibeet ben, ben ik niet meer in staat om iets over het verloop van de middag te melden. Maar goed ook, omdat ik vrees dat mijn tekst al langer is dan bedoeld.

Gaarne groet ik de lezer.

Met de nieuwe euthanasiewet is de glijdende schaal onder Paars definitief geworden