De hersenpan van een rotjong

Als foetus schopte Danny al alsof zijn leven ervan afhing. Eenmaal ter wereld, werd het er niet beter op. Danny is amper acht als hij het keukeninterieur met een schaar vernielt, het vloerkleed met een heet strijkijzer bewerkt, de cavia van zijn zus doodt en een leerkracht in het gezicht slaat. En dat alles in razend tempo. ,,We gaan van het ene rotmoment naar het andere, er zit geen pauze tussen, alles draait om Danny,'' roept zijn moeder wanhopig. Volgens zijn vader is Danny an evil little bastard. ,,Zoiets als dat kind uit The Exorcist, maar dan een jongen.''

Danny, voortreffelijk vertolkt door de jonge Eric Byrne, is de hoofdpersoon in de 3-delige Britse dramaserie Kid in the corner, die de komende zondagavonden bij de Vara te zien is. In het eerste deel lijkt hij nog onder te brengen in de categorie `moeilijk opvoedbare kinderen', waarvan iedere klas er wel een paar telt. Maar gaandeweg wordt duidelijk dat Danny's gedrag symptomatisch is, en dat er een naam voor bestaat: ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder), soms vereenvoudigd tot `Altijd Druk, Héél Druk'.'

ADHD is een van de meest voorkomende psychiatrische kinderziektes van deze tijd. Naar schatting drie procent van de minderjarigen lijdt eraan. De meeste artsen definiëren ADHD als een grotendeels erfelijk bepaalde neuro-biologische aandoening waarbij sommige hersendelen slecht functioneren. Deze hersenstoornis vertaalt zich in concentratieproblemen en impulsief, dan wel hyperactief gedrag. Of, zoals Danny het voor zijn vader samenvat : ,,Als ik mij verveel, scheurt mijn hersenpan door de midden.'' En, na een korte stilte: ,,Wat dacht je van een pleeggezin, pap?''

Zover komt het nooit, want ondanks zijn onhandelbaarheid gaan Danny's ouders tot het uiterste om hem thuis te houden. Achtereenvolgens bezoeken zij de huisarts (,,ouders leggen vaak grote druk op hun kinderen om perfect te zijn, geef hem meer tijd''), de relatietherapeut (,,u komt uit zulke verschillende milieus, levert dat geen problemen op bij de opvoeding?'') en de kinderarts (,,Danny is slechthorend, mogelijk is dat een verklaring voor zijn gedragsproblemen''). Pas na een toevallige ontmoeting met een vrouw wier kleinzoon ADHD heeft, worden Theresa en Alex Letts op een ander spoor gezet. En dan is de diagnose snel gemaakt.

Daarmee komen we meteen terecht in een maatschappelijk relevante discussie, want hoe behandel je kinderen met ADHD? In de praktijk blijken er onvoldoende richtlijnen te bestaan voor kinderartsen, gedragswetenschappers en huisartsen hoe de ziekte te behandelen.

Met name de toediening van het middel methylfenidaat – beter bekend als Ritalin – lijkt effect te hebben, maar de bijwerkingen op de langere termijn zijn nauwelijks onderzocht. Eind vorig jaar sprak de Gezondheidsraad in een advies aan minister Borst nog haar zorg uit dat het middel ,,te snel'' wordt voorgeschreven. Bij verkeerd gebruik kan Ritalin dezelfde effecten hebben als harddrugs. Volgens de Verenigde Naties wordt het middel op Amerikaanse scholen steeds vaker gesnoven en verhandeld.

Bij Danny lijkt Ritalin goed aan te slaan, al vraagt zijn vader zich af of hij er niet té dociel van wordt – ,,hij maakt nu zelfs zijn huiswerk''. Zijn voorgevoel blijkt te kloppen, want naarmate Danny zich meer aanpast, neemt ook de innerlijke onrust en vertwijfeling toe. ,,Ik ben een mislukkeling'', werpt hij zichzelf aan het einde van deel twee toe, waarna het verhaal een plotselinge wending neemt.

In Groot-Brittannië sleepte Kid in the corner meerdere prijzen in de wacht – waaronder een Mental Health Media Award – en ook recensenten zwaaiden de makers niets dan lof toe. Tony Marchant, die zeven maanden research deed en zelf vader is van een autistische zoon, werd uitgeroepen tot ,,een van de meest interessante Britse scriptschrijvers van dit moment''. Ook de 30.000 telefoontjes die Channel 4 direct na uitzending ontving toonden aan dat Kid in the corner bij vele Britten een gevoelige snaar had geraakt. In Nederland zal dat niet anders zijn.

Kid in the corner, zondag, Vara, Ned.3, 22.35-23.28u.