Nederlaag Oekraïense hervormer

De Verchovna Rada, het Oekraïënse parlement, heeft gisteren de hervormingsgezinde premier Viktor Joesjtsjenko een forse nederlaag bezorgd. Afgevaardigde Nina Hrihovitsj overgoot zichzelf uit protest met benzine. Collega's wisten haar te overmeesteren voordat ze zichzelf in brand kon steken.

Een coalitie van communisten en aanhangers van president Koetsjma stemde gisteren met 283 tegen 65 stemmen tegen Joesjtsjenko, die zijn eigen hervormingsprogramma ,,niet werkelijk'' zou hebben uitgevoerd. De Rada wil volgende week besluiten of er een motie van wantrouwen komt.

Joesjtsjenko zei dat hij niet langer wilde deelnemen aan ,,deze heksensabbat'' en verliet de zaal. Eerder deze week verdedigde hij zijn kabinet in de Rada omringd door een muur van kartonnen dozen, gevuld met steunbetuigingen. De premier hield toen wel de deur open voor de vervanging van ministers. Zijn tegenstanders wensen ten minste 10 tot 12 portefeuilles.

De motie is een nieuwe escalatie van de politieke crisis in de Oekraïne. Al maandenlang wordt in de hoofdstad Kiev geprotesteerd tegen president Leonid Koetsjma. Hij wordt beschuldigd van de moord op de kritische journalist Georgi Gongadze. Een lijfwacht van Koetsjma bracht vorig jaar een geluidstape in omloop die zou bewijzen dat de president opdracht gaf Gongadze tot zwijgen te brengen. Deze maand gaf de lijfwacht nog eens dertig uur tape vrij. Op die banden is te horen hoe Koetsjma zijn herverkiezing in 1999 regelt door stembusfraude en het afluisteren van de oppositie. Ook bespreekt de president manieren om de banksector te plunderen en de Verenigde Staten te misleiden, die zijn voormalige premier Lazarenko willen veroordelen wegens witwaspraktijken. Deze week verleende Washington de lijfwacht, Mikola Melnitsjenko, asiel. Kiev eist zijn uitlevering.

De bankier Joesjtsjenko, in 1999 benoemd tot premier om het hervormingsproces te versnellen, maakte zich snel populair. Vorig jaar noteerde de Oekraïne voor het eerst sinds tien jaar economische groei: 6 procent. Ook slaagde zijn kabinet erin pensioenen en achterstallige lonen uit te betalen en de inflatie in te tomen. Joesjtsjenko raakte echter in conflict met de oligarchen, de oude partijbonzen die de zware industrie regeren en Koetsjma steunen. Koetsjma ziet zijn premier als een gevaarlijk rivaal, maar wil zich ook achter hem verschuilen nu zijn eigen reputatie in het Westen tot een nulpunt is gedaald. De president ziet het liefst dat Joesjtsjenko aanblijft, maar omringd door Koetsjma-getrouwen.