KPN's wonderbare spijziging, deel 2

Wie zegt dat boekhouden duf werk is wanneer je, zoals bij KPN, miljarden uit het niets kunt toveren en weer laten verdwijnen? De ingrediënten zijn een droomovername en te weinig geld. Thuis kunt u dit beter niet proberen. Op papier is het al verbazingwekkend genoeg.

KPN wilde dolgraag E-Plus, een Duits mobieletelefoonbedrijf, kopen en speler op het Europese telefoon- en internetbord worden. Eind februari 2000 betaalde KPN 20 miljard euro voor E-Plus. Iedereen blij.

Maar tien maanden later blijkt de waarde opeens met een kwart gedaald. Het droombedrijf is, achterin het jaarverslag van KPN, subtiel afgewaardeerd. De droom heeft toch een happy end: de afwaardering is tegelijkertijd pure extra winst voor KPN, 5,5 miljard euro om precies te zijn.

Hoe werkt deze financiële magie? KPN werd vorig jaar voor 77 procent eigenaar van E-Plus, de rest is van de Amerikaanse telefoonmaatschappij BellSouth. De Amerikanen waren daarvoor enig eigenaar. KPN betaalde 9 miljard contant en voldeed de rest met spiegeltjes en kraaltjes. Leuk om te zien. Kost maar een habbekrats.

De truc zit 'm in de kraaltjes. Die beloven de Amerikanen dat zij vanaf 9 juni hun resterende aandelen in E-Plus mogen ruilen in aandelen van KPN of KPN Mobile, de mobieletelefoondochter die dit jaar nog naar de beurs moet.

Van ruilen komt huilen. De spiegeltjes en kraaltjes heeft KPN februari vorig jaar op 9,9 miljard euro gewaardeerd. Zij zijn goed voor maar liefst 60 procent van de financiële buffers van KPN tegen verliezen.

Op 31 december staan de spiegeltjes nog steeds voor 2,3 miljard in de boeken, maar de reële waarde van de kraaltjes is, door onder meer de koersval van telecombedrijven, zomaar 5,5 miljard euro lager. Nog maar 2 miljard is over. Ook mooi, voor kraaltjes, maar toch jammer voor BellSouth.

En ook een gevoelige aderlating voor KPN, die opeens een deel van zijn buffers ziet leeglopen? Nee. Volgens de Nederlandse boekhoudregels kan KPN de oude waarde van de kraaltjes handhaven. Volgens de Amerikaanse normen moet KPN het waardeverlies wel accepteren.

Maar, simsalabim, het waardeverlies betekent dat KPN veel minder van de beloofde kraaltjes hoeft te leveren. En dat is 5,5 miljard extra winst. Mooi bedrag, voor wat kraaltjes.

Deze toverij smaakt naar meer. KPN verdient het meest als E-Plus waardeloos blijkt en de eigen beurskoers tot nul daalt. Logisch, nietwaar?